Mới một dự án có khả năng bám tiến độ

Bức tranh triển khai các dự án điện LNG đang cho thấy một khoảng cách khá lớn giữa công suất đã được đưa vào quy hoạch và công suất có khả năng thực sự đi vào vận hành đúng thời điểm hệ thống điện cần.

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài, trong 18 dự án điện LNG thuộc danh mục theo dõi, 16 dự án đã lựa chọn được chủ đầu tư, nhưng mới có 2 dự án khởi công; 14 dự án còn lại vẫn đang hoàn thiện các bước chuẩn bị đầu tư. Hai dự án LNG Nghi Sơn và LNG Long Sơn chưa lựa chọn được nhà đầu tư.

Đáng chú ý, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, 18 dự án này có tổng công suất hơn 20.000 MW nhưng hiện chỉ LNG Hiệp Phước được đánh giá có khả năng đáp ứng tiến độ. Phần lớn các dự án còn lại vẫn gặp khó khăn trong quá trình chuẩn bị đầu tư và hoàn thiện những điều kiện cần thiết để triển khai.

Trong số này, Dự án điện khí LNG Hiệp Phước giai đoạn I, công suất 1.200 MW, dự kiến vận hành năm 2028, đang có những bước triển khai cụ thể nhất. Hợp đồng mua bán điện (PPA) được ký ngày 26/3/2026, cùng thời điểm dự án được khởi công.

Theo báo cáo của Bộ Công Thương, phần xây dựng của dự án đã đạt khoảng 60%, lắp máy khoảng 20%. Chủ đầu tư đã ký hợp đồng mua các thiết bị chính từ Siemens Energy; một phần thiết bị đã được đưa về nhà máy, số còn lại về cơ bản đã được sản xuất và đang chờ mở L/C để nhập khẩu. Dù vậy, dự án vẫn còn vướng thủ tục quy hoạch chi tiết 1/500.

Nếu Hiệp Phước đã đi tương đối sâu vào giai đoạn thực hiện, tiến độ của nhiều dự án LNG khác cho thấy một bức tranh khác.

Tại Dự án điện khí LNG Quảng Trạch II công suất 1.500 MW do Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) làm chủ đầu tư, báo cáo nghiên cứu khả thi đã được phê duyệt. Ngày 18/4/2026, EVN và Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS) ký hợp đồng cung cấp khí LNG tái hóa cho nhà máy. Nhà thầu EPC cũng đã được lựa chọn và ký hợp đồng, hiện đang thực hiện các thủ tục phục vụ triển khai thi công.

Trong khi đó, Dự án điện khí LNG Quảng Trạch III mới hoàn thành một loạt thủ tục như quy hoạch chi tiết 1/500, báo cáo đánh giá tác động môi trường, các thỏa thuận về nước, điện thi công và một số điều kiện chuyên ngành. Báo cáo nghiên cứu khả thi cùng các hồ sơ về đấu nối nhà máy vào hệ thống điện quốc gia, đo đếm điện năng, SCADA, phòng cháy chữa cháy và đánh giá rủi ro giai đoạn thiết kế vẫn đang tiếp tục được hoàn thiện.

Dự án điện khí LNG Thái Bình cũng đã khởi công nhưng công tác giải phóng mặt bằng mới hoàn thành khoảng 37,37 ha trên tổng số 63,5 ha diện tích trên bờ. Báo cáo nghiên cứu khả thi đã được Bộ Công Thương thẩm định từ tháng 4/2026 và chủ đầu tư đang tiếp tục thực hiện các bước tiếp theo.

Tại Dự án điện khí LNG Quảng Ninh 1.500 MW, dự kiến vận hành giai đoạn 2028-2029, danh sách công việc phía trước còn khá dài: hoàn thiện hồ sơ giao khu vực biển và thủ tục liên quan đến lấn biển, thẩm định thiết kế kỹ thuật thi công san lấp, lựa chọn tổng thầu EPC, đàm phán PPA, hợp đồng mua LNG và hợp đồng vay vốn.

Những khác biệt này cho thấy "đã có chủ đầu tư" mới chỉ là một mốc ban đầu. Để chuyển một dự án LNG từ quy hoạch thành nhà máy phát điện còn phải vượt qua hàng loạt mốc có tính quyết định, từ đất đai, mặt bằng, PPA, hợp đồng cung cấp LNG, EPC cho tới thu xếp vốn.

PPA, vốn và mặt bằng vẫn là những nút thắt lớn

Trong các điều kiện này, PPA đang nổi lên như một trong những vấn đề có ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng huy động vốn.

Dự án điện khí LNG Hải Lăng giai đoạn I là một trường hợp đáng chú ý. Theo Bộ Công Thương, một số điều khoản của mẫu PPA chưa đáp ứng điều kiện huy động vốn của các tổ chức tài chính quốc tế liên quan đến rủi ro đầu ra, thay đổi chính sách pháp luật, sự kiện bất khả kháng, giải quyết tranh chấp, chấm dứt và thanh toán khi chấm dứt hợp đồng. Vì vậy, việc thuyết phục các bên cho vay cấp vốn cho dự án gặp khó khăn.

Với Dự án điện khí LNG Bạc Liêu 3.200 MW, áp lực tiến độ còn rõ hơn. Được cấp Giấy chứng nhận đầu tư lần đầu vào tháng 1/2020, vào tháng 5/2026, Dự án đã được UBND tỉnh Cà Mau gia hạn chủ trương đầu tư. Hiện Dự án đã hoàn thành một số thủ tục như báo cáo đánh giá tác động môi trường, thẩm định thiết kế cơ sở và chấp thuận thiết kế phòng cháy chữa cháy. Tuy nhiên, PPA vẫn chưa đàm phán xong; báo cáo nghiên cứu khả thi chưa được phê duyệt và nhà đầu tư chưa thực hiện ký quỹ theo quy định.

Các công việc liên quan đến đất đai, chuyển đổi rừng, giải phóng mặt bằng và lựa chọn nguồn cung LNG dài hạn cũng đang tiếp tục được triển khai.

Qua rà soát, Sở Công Thương Cà Mau đánh giá tiến độ dự án còn rất chậm so với kế hoạch được phê duyệt và cam kết của nhà đầu tư. Từ tháng 3/2026 đến thời điểm báo cáo chưa có thêm nội dung tồn đọng nào được hoàn thành và dự án đã chậm khởi công so với quyết định phê duyệt chủ trương đầu tư.

Một trường hợp khác đặt ra vấn đề không chỉ về chậm tiến độ mà còn về khả năng tiếp tục thực hiện dự án là Dự án điện khí LNG Hải Phòng có tổng công suất 4.800 MW. Vào ngày 25/3/2026, Vingroup có văn bản báo cáo Bộ Công Thương xem xét phương án đầu tư khác để thay thế toàn bộ quy mô dự án. Báo cáo của Bộ Công Thương vì vậy ghi nhận chưa xác định được tiến độ do chủ đầu tư không tiếp tục thực hiện dự án.

Dự án điện khí LNG Long An I cũng còn nhiều điều kiện chưa được giải quyết. Chủ đầu tư chưa được giao đất, chưa lựa chọn nhà cung cấp LNG và quyền thuê hạ tầng cung cấp khí, đồng thời chưa hoàn thành đàm phán PPA.

Ở nhóm chưa có nhà đầu tư, LNG Long Sơn đang được TP.HCM tổ chức lựa chọn nhà đầu tư thông qua đấu thầu. Trong khi đó, LNG Nghi Sơn đã hai lần phê duyệt hồ sơ mời thầu và một lần gia hạn thời điểm đóng, mở thầu nhưng vẫn không có nhà đầu tư nộp hồ sơ, dẫn tới phải hủy thầu.

Nhà máy điện khí LNG Nhơn Trạch 3&4 là dự án điện khí LNG duy nhất đã vào vận hành, phát điện thương mại tới thời điểm này.

Nhìn trên toàn bộ danh mục, Bộ Công Thương đánh giá công tác chuẩn bị đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư và xây dựng đang mất nhiều thời gian, ảnh hưởng tới tiến độ. Hầu hết các dự án LNG vẫn ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư và chưa khởi công xây dựng.

Đàm phán PPA tiếp tục gặp khó khăn, trong khi bồi thường, giải phóng mặt bằng có thể trở thành yếu tố trực tiếp kéo chậm dự án nếu không được các địa phương tập trung xử lý. Bên cạnh đó, xung đột tại Trung Đông tác động tới nguồn cung và giá LNG cũng làm gia tăng những yếu tố bất định đối với quá trình triển khai.

Thực tế này khiến bài toán của điện LNG không còn đơn giản là "có bao nhiêu MW trong quy hoạch", mà là bao nhiêu MW có đủ khả năng vượt qua các mốc đầu tư để đi đến quyết định đầu tư cuối cùng, thu xếp được vốn, triển khai EPC và vận hành thương mại đúng hạn.

Bộ Công Thương vì vậy đề nghị các chủ đầu tư phải cam kết từng mốc cụ thể, từ hoàn thành hồ sơ chuẩn bị đầu tư, thời điểm triển khai thi công, tiến độ từng hạng mục tới thời điểm hoàn thành toàn bộ dự án. Các mốc này phải được báo cáo định kỳ để địa phương và Bộ Công Thương theo dõi, giám sát và có giải pháp xử lý nếu nhà đầu tư không thực hiện đúng cam kết.

Trách nhiệm cũng được đặt cụ thể hơn với địa phương. UBND các tỉnh, thành phố được yêu cầu tập trung tháo gỡ các thủ tục về đầu tư, đất đai, giải phóng mặt bằng và chuyển đổi mục đích sử dụng rừng. EVN, Petrovietnam và các đối tác được đề nghị đẩy nhanh đàm phán PPA, GSA; trong khi các chủ đầu tư phải nâng cao năng lực tài chính, kỹ thuật. Đối với những dự án chậm tiến độ kéo dài, Bộ Công Thương đề xuất nghiên cứu kiểm điểm trách nhiệm và áp dụng chế tài theo quy định.

Đáng chú ý, từ giữa năm 2026, EVN đã đưa ra một số đề nghị sửa đổi, bổ sung các quy định tại Nghị định số 56/2025/NĐ-CP và Nghị định số 100/2025/NĐ-CP từ thực tế đàm phán PPA với các nhà đầu tư. Tuy nhiên, Bộ Công Thương không đồng thuận với toàn bộ các đề xuất này.

Điều này cho thấy thực tế các bên không chỉ phải giải quyết đất đai, EPC hay vốn đầu tư, mà còn phải tìm được cấu trúc hợp đồng có khả năng phân bổ rủi ro giữa bên mua điện, nhà đầu tư và tổ chức tài trợ vốn.

Với một dự án LNG có quy mô vốn hàng tỷ USD, PPA không chỉ là hợp đồng bán điện sau khi nhà máy hoàn thành mà còn là một trong những cơ sở quan trọng để tổ chức tín dụng đánh giá dòng tiền và khả năng trả nợ của dự án.

Bởi vậy, nếu những vấn đề cốt lõi trong PPA chưa được xử lý, việc một dự án đã có chủ đầu tư, thậm chí đã hoàn thành nhiều thủ tục chuẩn bị, vẫn chưa đồng nghĩa với khả năng thu xếp được vốn và đi tới COD đúng kế hoạch.

Khi hơn 20.000 MW điện khí LNG đang được kỳ vọng bổ sung cho hệ thống nhưng mới một dự án được đánh giá có khả năng đáp ứng tiến độ, yêu cầu đặt ra không chỉ là thúc nhanh hơn từng dự án. Quan trọng hơn là phải xác định thực chất dự án nào có khả năng về đích, dự án nào có nguy cơ tiếp tục chậm và phần công suất nào cần sớm có phương án thay thế để không biến khoảng cách giữa quy hoạch và thực tế thành rủi ro đối với cân đối cung - cầu điện.