Thế mở của Đà Nẵng

Trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, TP. Đà Nẵng giữ vai trò quan trọng khi được lựa chọn là địa phương tiên phong triển khai cùng lúc Khu thương mại tự do và Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC). Trung ương đã trao những cơ chế, chính sách rất đặc thù để Thành phố triển khai cả hai mô hình kinh tế mới. Điều này đã giúp Đà Nẵng có thêm động lực tăng trưởng mới, đưa Thành phố vào tầm ngắm của các định chế tài chính và chuyên gia toàn cầu.

Sau 9 năm làm cố vấn cấp cao tại Trung tâm tài chính Qatar, rồi đảm nhiệm vị trí CEO cho Trung tâm tài chính Nairobi, luật sư Oscar Njuguna đã quyết định đến Đà Nẵng để làm Giám đốc Ban thành viên IFC Đà Nẵng.

Theo ông Oscar Njuguna, sức hút của Thành phố đến từ tiềm năng phát triển mạnh mẽ của Trung tâm Tài chính, trong bối cảnh Việt Nam phát triển rất nhanh, tăng tốc đổi mới khoa học - công nghệ, đặc biệt là các lĩnh vực fintech, tài chính xanh…

“Đà Nẵng đã xây dựng được thương hiệu thành phố du lịch nổi tiếng, điều này sẽ đóng góp rất nhiều cho sự phát triển của IFC Đà Nẵng. Một thành phố biển nổi tiếng sẽ là nơi mà các chuyên gia hàng đầu trên thế giới muốn đến sinh sống và làm việc. Việc này sẽ giúp IFC Đà Nẵng có cơ hội tuyển dụng được nhiều nhân tài trong các lĩnh vực fintech, tài chính xanh, đổi mới sáng tạo. Bên cạnh đó, Thành phố cũng tập trung phát triển các lĩnh vực mới như Khu thương mại tự do, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, công nghệ blockchain, tài sản số… Đây là những động lực để phát triển thành phố trong tương lai”, ông Oscar Njuguna khẳng định.

IFC Đà Nẵng sẽ phát triển theo mô hình trung tâm tài chính hiện đại, đa chức năng, gắn kết chặt chẽ với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, công nghệ số và tài chính bền vững. Trung tâm không chỉ đóng vai trò là nơi tập trung các định chế tài chính truyền thống, mà còn là không gian thử nghiệm và triển khai các mô hình tài chính mới, các sản phẩm tài chính sáng tạo.

Một trong những điểm nhấn của mô hình này là việc tiên phong triển khai và mở rộng các sản phẩm tài sản số, tiền số, thanh toán số, các nền tảng giao dịch và sàn giao dịch chuyên biệt trong khuôn khổ thử nghiệm có kiểm soát. Bên cạnh đó, Trung tâm còn thúc đẩy tài trợ chuỗi cung ứng, các dịch vụ tài chính của bên thứ ba, các tổ chức cho vay không nhận tiền gửi từ công chúng nhằm bổ trợ và tương hỗ với thị trường tài chính truyền thống. Cách tiếp cận này cho phép hình thành các sản phẩm tài chính chuyên biệt, linh hoạt, phù hợp với nhu cầu của nền kinh tế số và xu thế tài chính toàn cầu.

Với hệ thống cơ chế ưu đãi và định hướng phát triển rõ ràng, Trung tâm Tài chính quốc tế và Khu thương mại tự do được kỳ vọng trở thành bệ phóng tăng trưởng mới, tạo đà để Đà Nẵng bứt phá trong giai đoạn mới.

Song hành Trung tâm Tài chính quốc tế, Đà Nẵng cũng là địa phương đầu tiên của Việt Nam phát triển Khu thương mại tự do. Với quy mô khoảng 1.881 ha, bố trí tại các vị trí không liền kề, Khu thương mại tự do Đà Nẵng bao gồm các khu chức năng: sản xuất, logistics; thương mại - dịch vụ; công nghiệp công nghệ số, công nghệ thông tin và đổi mới sáng tạo và các loại hình khu chức năng khác.

Mô hình kinh tế mới này sẽ đưa Đà Nẵng trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới chuỗi cung ứng toàn cầu. Đồng thời, hình thành nên một hệ sinh thái kinh tế mới, không gian phát triển tự do, cạnh tranh, thu hút và kết nối với dòng chảy thương mại toàn cầu…

Ông Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, sau khi sáp nhập Quảng Nam, thế mở và dư địa phát triển của TP. Đà Nẵng là rất khác, cả về chiều cao và chiều rộng. Về chiều cao, đó là cơ chế chính sách đặc thù với Khu thương mại tự do, Trung tâm Tài chính quốc tế. Về chiều rộng, đó là không gian được mở rộng sau sáp nhập tỉnh.

“Thế mở của Đà Nẵng bây giờ khác hẳn, nếu chúng ta không tận dụng được để xoay chuyển thì sẽ bỏ lỡ cơ hội phát triển. Đà Nẵng cần triển khai Khu thương mại tự do, Trung tâm Tài chính quốc tế với quy mô đủ lớn, cơ chế đủ mạnh để thu hút nguồn lực đầu tư. Ngoài ra, cần có chiến lược mở rộng không gian phát triển về phía Nam của Thành phố, nơi sở hữu nhiều dư địa phát triển như sân bay quốc tế Chu Lai, Khu kinh tế mở Chu Lai”, ông Trần Đình Thiên kiến nghị.

Thu hút nguồn lực

Hai mô hình kinh tế Khu thương mại tự do và Trung tâm Tài chính quốc tế không chỉ ghi tên Đà Nẵng vào bản đồ tài chính của thế giới, mà còn tạo lực hút mạnh mẽ đối với nhà đầu tư. Sự cộng hưởng của hai mô hình kinh tế này tạo ra hệ sinh thái liền mạch từ thương mại, logistics, sản xuất, đến tài chính, cho phép các dòng vốn không chỉ luân chuyển tài chính, mà trực tiếp phục vụ hoạt động kinh tế, xuất nhập khẩu và đầu tư đổi mới sáng tạo… Điều này tạo lợi thế cạnh tranh lớn để hút nguồn vốn quốc tế.

Sau khi thành lập IFC Đà Nẵng và xây dựng nền tảng vận hành, Thành phố đã đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến đầu tư và hoàn thiện cơ chế hoạt động cho IFC.

Cơ quan điều hành IFC tại Đà Nẵng đã phối hợp với IFC tại TP.HCM xây dựng và hoàn thiện Quy chế hoạt động của IFC để trình Hội đồng Điều hành xem xét. Nhiều quy trình quan trọng đang được xây dựng và lấy ý kiến như: quy trình cấp phép trong lĩnh vực ngân hàng; hoạt động quản lý quỹ và tài sản; cơ chế sandbox cho các mô hình tài chính - công nghệ; các tổ chức cung cấp hạ tầng thị trường, bao gồm các sàn giao dịch và các lĩnh vực hoạt động tài chính khác.

Sức hút của IFC Đà Nẵng đã bước đầu được khẳng định khi nhận được sự quan tâm của nhiều tập đoàn và định chế tài chính lớn. Đến nay, IFC Đà Nẵng đã nhận được 85 thư bày tỏ quan tâm từ các tổ chức và nhà đầu tư đăng ký trở thành thành viên. Trong đó, 12 nhà đầu tư đã được cấp giấy chứng nhận đăng ký thành viên, 11 nhà đầu tư được trao giấy chấp thuận quan tâm và 9 nhà đầu tư khác đang hoàn thiện hồ sơ đăng ký.

Mới đây, TP. Đà Nẵng tiếp tục kêu gọi đầu tư vào 5 vị trí của IFC Đà Nẵng với tổng diện tích hơn 143 ha. Đây đều là những vị trí đắc địa tại trung tâm Thành phố, hứa hẹn sẽ thu hút nhiều tỷ USD vốn của nhà đầu tư chiến lược.

Đối với Khu thương mại tự do, sau khi Sun Group khởi động đầu tư vị trí số 5, có nhiều nhà đầu tư lớn cũng đến khảo sát và tìm hiểu cơ hội đầu tư vào Khu thương mại tự do Đà Nẵng. Trong đó, Tập đoàn Sumitomo (Nhật Bản) đã làm việc với lãnh đạo Thành phố để nghiên cứu các cơ hội hợp tác đầu tư.

Khối doanh nghiệp Hàn Quốc thể hiện sự quan tâm mạnh mẽ với Hyundai E&C đề xuất nghiên cứu hàng loạt hạng mục trọng điểm như phát triển hạ tầng Khu thương mại tự do, IFC Đà Nẵng  và trung tâm dữ liệu. KOGI Group bày tỏ mong muốn đầu tư các dự án quy mô lớn, bao gồm nhà máy lọc dầu và kho chứa dầu được định vị là lớn nhất Đông Nam Á, cùng tổ hợp sản xuất linh kiện động cơ đốt trong ứng dụng công nghệ hydro nhằm giảm phát thải…

Sức hút của Khu thương mại tự do đã được bổ sung thêm nhiều ưu đãi vượt trội khi Quốc hội ban hành Nghị quyết 259/2025/QH15, sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 136/2024/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP. Đà Nẵng.

Theo đó, trong Khu thương mại tự do, mức ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp được áp dụng cho các dự án đầu tư mới thuộc các lĩnh vực công nghệ cao, nghiên cứu và phát triển (R&D), công nghiệp hỗ trợ, xe cơ giới năng lượng sạch, thiết bị hàng không/đường sắt và trung tâm logistics là 10% trong 30 năm, miễn thuế 4 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo. Đây là mức thuế rất hấp dẫn so với thuế suất phổ thông cơ bản (20%).

Các dự án đầu tư mới khác trong khu được hưởng mức thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 15 năm, miễn thuế 4 năm và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo.

Nhà đầu tư nước ngoài được sở hữu đến 49% vốn điều lệ của các doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực: kinh doanh cảng hàng không; cung cấp dịch vụ khai thác nhà ga hàng hóa…

Doanh nghiệp thực hiện dự án đầu tư trung tâm logistics trung chuyển hàng hóa quốc tế tại cảng hàng không, nhà đầu tư nước ngoài được sở hữu đến 51% vốn điều lệ. Quy định cũng giảm 50% thuế thu nhập cá nhân trong 10 năm cho chuyên gia, nhà khoa học… nhằm thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.

TP. Đà Nẵng cũng đã nghiên cứu mở rộng Khu thương mại tự do về phía Nam, nơi có động lực phát triển của Khu kinh tế mở Chu Lai và sân bay, cảng biển Chu Lai.