Ngày 13/8, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Trung tâm Nghiên cứu Nông nghiệp Quốc tế Australia (ACIAR) công bố Chiến lược hợp tác nghiên cứu nông nghiệp giai đoạn 2026 - 2035, mở ra chặng hợp tác mới giữa hai nước trong nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và phát triển nông nghiệp bền vững.

Cùng với chiến lược 10 năm, hai bên thống nhất về nguyên tắc khoản đầu tư 3,3 triệu AUD, tương đương khoảng 2,3 triệu USD, cùng các đóng góp hiện vật cho hai dự án nghiên cứu mới tại tiểu vùng sông Mekong và tỉnh Khánh Hòa. Các dự án tập trung vào phát triển thủy sản bền vững, nâng cao sinh kế cho cộng đồng và tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trước đó, tại cuộc họp với ACIAR ở Canberra ngày 11/8, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp đánh giá cao quan hệ hợp tác giữa hai bên trong hơn ba thập kỷ qua. Theo Thứ trưởng, giai đoạn hợp tác mới sẽ tiếp tục phát huy nền tảng đã hình thành, gắn với khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Australia và tập trung tạo ra các kết quả nghiên cứu có tính thực tiễn, hiệu quả, bền vững.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp trao đổi với đại diện ACIAR.

Khoa học và đổi mới sáng tạo được xác định là một trong những nền tảng quan trọng để nông nghiệp Việt Nam chuyển sang mô hình tăng trưởng xanh, phát thải thấp, sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn nhưng vẫn bảo đảm an ninh lương thực và nâng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

TS. Nick Austin, quyền Tổng giám đốc ACIAR cho rằng hai nước đang có nhiều điều kiện để nâng tầm hợp tác nghiên cứu nông nghiệp trong thập kỷ tới.

“Chúng tôi rất vui mừng được hợp tác với Bộ Nông nghiệp và Môi trường với tầm nhìn chung đến năm 2035. Thông qua quan hệ hợp tác sâu sắc và chiến lược trong nghiên cứu và đổi mới sáng tạo nông nghiệp, Việt Nam và Australia sẽ cùng nhau thúc đẩy phát triển bền vững, chuyển đổi xanh, trung hòa carbon và khả năng chống chịu trước các thách thức toàn cầu”, TS. Nick Austin chia sẻ.

Trong hai dự án mới, “Fish Tech Plus: Xây dựng năng lực cho các nước tiểu vùng sông Mekong thực hiện các giải pháp kỹ thuật thủy sản trong các chương trình phát triển sông” có ngân sách 480.000 AUD dành cho Việt Nam và bắt đầu triển khai ngay trong tháng 8/2026.

Dự án hướng tới nâng cao năng lực cho các cơ quan, tổ chức và cộng đồng trong quản lý, phát triển sông theo hướng bền vững và bao trùm. Các hoạt động nghiên cứu, đào tạo và trình diễn sẽ tập trung vào những giải pháp hạ tầng thân thiện với cá, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và giảm tác động lên sinh kế của cộng đồng sống dựa vào hệ thống sông.

Dự án cũng chú trọng bình đẳng giới và hòa nhập xã hội, tạo thêm cơ hội để phụ nữ, người khuyết tật và các nhóm dễ bị tổn thương tham gia vào hoạt động nghiên cứu, đào tạo, sản xuất và hưởng lợi từ các giải pháp phát triển sinh kế.

Song song với dự án tại Mekong, ACIAR dự kiến dành khoảng 2,8 triệu AUD cho dự án “Hỗ trợ phát triển ngành ngọc trai mabé tại tỉnh Khánh Hòa, Việt Nam”, bắt đầu từ tháng 1/2027. 

Đây là dự án có quy mô đầu tư lớn hơn, tập trung xây dựng một chuỗi giá trị thủy sản mới có khả năng tạo thêm nguồn thu cho các hộ sản xuất nhỏ ven biển. Các hoạt động sẽ bao gồm nghiên cứu và hoàn thiện hệ thống sản xuất giống, ương và nuôi thương phẩm; nâng kỹ năng xử lý sau thu hoạch; phát triển các dòng sản phẩm giá trị gia tăng từ ngọc trai và vỏ trai; đồng thời hỗ trợ người nuôi tiếp cận thị trường.

Yếu tố môi trường và rủi ro khí hậu cũng được đưa vào quá trình nghiên cứu để định hướng ngành ngọc trai mabé phát triển theo hướng bền vững. Kết quả thử nghiệm công nghệ, mô hình sản xuất và thị trường tại Khánh Hòa có thể tạo cơ sở để mở rộng sang các vùng ven biển phù hợp khác của Việt Nam.

Hai dự án hợp tác của ACIAR và Bộ Nông nghiệp và Môi trường có tổng trị giá khoảng 3,3 triệu đô la Úc.

Hai dự án đều kế thừa các kết quả nghiên cứu ACIAR đã triển khai tại Việt Nam và Đông Nam Á, đồng thời tăng liên kết giữa nhà khoa học, cơ quan quản lý, trường đại học, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương. 

Theo ACIAR, quan hệ hợp tác nghiên cứu nông nghiệp Việt Nam - Australia đã thay đổi đáng kể so với giai đoạn đầu. Mô hình tài trợ - tiếp nhận dần chuyển sang quan hệ đối tác bình đẳng hơn, dựa trên mục tiêu chung, sự tôn trọng lẫn nhau và cơ chế cùng đầu tư cho các chương trình nghiên cứu.