Đón đầu công nghệ 6G

Việt Nam chính thức thương mại hóa 5G từ tháng 10/2024. Đến nay, cả nước đã triển khai hơn 40.000 trạm phát sóng 5G, phủ sóng khoảng 90% dân số với hơn 23 triệu thuê bao. Dù đầu tư hàng tỷ USD để xây dựng hạ tầng 5G thuộc nhóm mạnh nhất Đông Nam Á, song hiệu suất khai thác hiện mới đạt khoảng 20%, chủ yếu phục vụ khách hàng cá nhân. Điều này đồng nghĩa phần lớn năng lực mạng vẫn chưa được sử dụng hết, đặc biệt ở mảng ứng dụng cho doanh nghiệp.

Trong bối cảnh 5G chưa khai thác hết tiềm năng và chưa hoàn vốn, Việt Nam đã bắt đầu lên kế hoạch phát triển công nghệ 6G.

Mới đây, ông Nguyễn Anh Cương, Phó cục trưởng Cục Viễn thông (Bộ Khoa học và Công nghệ - KHCN) cho biết, Bộ đã thành lập Ban Chỉ đạo 6G với sự tham gia của cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các trường đại học. Thông qua Ban Chỉ đạo, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo sẽ được tiếp cận công nghệ ngay từ giai đoạn xây dựng tiêu chuẩn, tham gia nghiên cứu, từng bước làm chủ và triển khai phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Theo kế hoạch, đến năm 2030, Chính phủ đặt mục tiêu phủ sóng 5G cho 99% dân số, đồng thời xây dựng năng lực để sẵn sàng thử nghiệm mạng 6G.

Qualcomm quảng cáo công nghệ 6G thu hút đông đảo khách tham quan tại MWC 2026

“Chúng tôi kỳ vọng, với kinh nghiệm tích lũy từ 4G và 5G, Việt Nam sẽ tiếp tục rút ngắn thời gian làm chủ công nghệ 6G, tiến tới triển khai sớm”, ông Cương nói.

Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia cũng xác định, 6G là một trong những công nghệ chiến lược cần làm chủ đến năm 2030, cùng với trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data), bán dẫn và lượng tử. Mục tiêu là xây dựng hạ tầng số siêu băng rộng, hiện đại, tiệm cận các nước tiên tiến.

Việc tham gia sớm vào cuộc đua 6G đồng nghĩa phải chấp nhận nhiều rủi ro, nhưng cũng là lựa chọn chiến lược để Việt Nam không bị chậm nhịp trên hành trình phát triển công nghệ toàn cầu.

Không thể đứng ngoài cuộc đua

Nếu 5G được xem là nền tảng kết nối vạn vật, thì 6G được kỳ vọng trở thành hạ tầng của nền kinh tế AI. Khác với các thế hệ mạng trước, 6G không chỉ nâng tốc độ truyền dữ liệu, mà còn tích hợp sâu AI, điện toán biên, cảm biến, vệ tinh quỹ đạo thấp và các hệ thống tính toán hiệu năng cao ngay trong kiến trúc mạng.

Ông Phạm Đức Nghiệm, Phó cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ KHCN) cho rằng, việc tham gia phát triển 6G cùng các đối tác quốc tế sẽ giúp Việt Nam tăng khả năng tự chủ công nghệ, tạo ra các dịch vụ phù hợp với thị trường trong nước và quốc tế, đồng thời giảm phụ thuộc vào nước ngoài.

Ericsson dự báo mạng 6G sẽ được thương mại hóa chính thức và đạt khoảng 180 triệu thuê bao vào năm 2031, chưa bao gồm các thiết bị Internet vạn vật tích hợp AI như xe tự hành, kính thông minh và máy bay không người lái có thể ứng dụng công nghệ này từ sớm.

“Chủ động nghiên cứu và làm chủ công nghệ 6G ngoài việc khẳng định Việt Nam đi cùng thế giới về công nghệ, còn mở ra một ngành công nghiệp mới. Khi làm chủ công nghệ nền tảng, Việt Nam không chỉ là thị trường tiêu thụ, mà còn có thể trở thành trung tâm sáng tạo, cung cấp giải pháp cho khu vực và thế giới”, ông Nghiệm nhấn mạnh.

Ông Thiều Phương Nam, Tổng giám đốc Qualcomm Việt Nam, Lào và Campuchia đánh giá, nếu 2G thay đổi liên lạc thoại, 3G đưa dữ liệu lên di động, 4G thúc đẩy kinh tế số và 5G mở ra kỷ nguyên IoT, thì bước nhảy vọt thực sự sẽ đến với 6G.

Theo ông Nam, AI đòi hỏi hạ tầng có tốc độ cao hơn, độ trễ thấp hơn và năng lực xử lý dữ liệu vượt trội, trong đó 6G sẽ đóng vai trò hạ tầng cốt lõi.

“Việt Nam đang có cơ hội lịch sử để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu. Với mục tiêu thử nghiệm 6G vào năm 2028 và hướng tới thương mại hóa từ năm 2029, Việt Nam có tiềm năng trở thành một trong những quốc gia tiên phong triển khai 6G”, ông Nam nói.

Dưới góc độ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ, ông Nguyễn Ngọc Hân, Tổng giám đốc Công ty Thủ Đô Multimedia cho rằng, điểm đột phá của 6G là AI được tích hợp ngay từ kiến trúc mạng (Native AI), giúp tự động hóa vận hành, tối ưu hiệu suất theo thời gian thực và nâng cao bảo mật. Đây sẽ là nền tảng cho sản xuất thông minh, y tế từ xa, giao thông tự hành và đô thị thông minh.

Doanh nghiệp tiên phong bước lên tàu

Tháng 3/2026, Liên minh 6G toàn cầu do Qualcomm khởi xướng đã quy tụ nhiều tập đoàn công nghệ lớn như Google, Meta, Microsoft, Samsung, Nokia, LG và T-Mobile, hướng tới mục tiêu thương mại hóa 6G vào năm 2029. Việt Nam có 3 đại diện tham gia là FPT, Viettel và VNG.

Để khởi động hành trình này, Viettel vừa ký Chương trình truy cập sớm nền tảng 6G với Qualcomm Technologies. Hai bên đặt mục tiêu thực hiện cuộc gọi 6G tiền thương mại đầu tiên vào đầu năm 2029 trên hệ thống và thiết bị do Viettel nghiên cứu, phát triển và sản xuất. Theo thỏa thuận, Viettel sẽ nghiên cứu, thiết kế, tích hợp, sản xuất, triển khai thử nghiệm và đánh giá chất lượng trạm thu phát sóng 6G, còn Qualcomm cung cấp nền tảng chipset.

Ông Tào Đức Thắng, Chủ tịch, kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Viettel thông tin, doanh nghiệp đang mở rộng nghiên cứu 6G với tầm nhìn xây dựng hệ sinh thái kết nối thông minh, tự động, lấy AI làm trung tâm.

“Viettel kiên định mục tiêu làm chủ công nghệ. Cuộc gọi 6G tiền thương mại đầu tiên phải được thực hiện trên hệ thống và thiết bị do chính Viettel nghiên cứu, phát triển và sản xuất. Đây là bước tiếp theo trong chiến lược làm chủ toàn bộ chuỗi công nghệ, từ nghiên cứu, thiết kế đến sản xuất, thương mại hóa và triển khai trên mạng lưới thực tế”, ông Thắng chia sẻ.

TS. Durga Malladi, Phó chủ tịch điều hành Qualcomm Technologies nhận định, Việt Nam ngày càng thu hút sự chú ý nhờ lực lượng kỹ sư trẻ, nền tảng giáo dục kỹ thuật và hệ sinh thái khởi nghiệp năng động. Đây là những lợi thế quan trọng để Việt Nam tham gia phát triển 6G, thay vì chỉ tiếp nhận công nghệ từ bên ngoài.

Các chuyên gia cho rằng, thành công của 6G phụ thuộc nhiều vào việc rút kinh nghiệm từ quá trình triển khai 5G. Lợi thế của Việt Nam không nằm ở quy mô thị trường hay nguồn lực tài chính như Mỹ, Trung Quốc hay Liên minh châu Âu (EU), mà ở khả năng tận dụng “cửa sổ cơ hội” khi tiêu chuẩn 6G vẫn đang được xây dựng.

Ông Laurent Leboucher, Phó chủ tịch điều hành mảng mạng lưới của Orange lưu ý, quá trình chuyển đổi sang 6G chỉ mang lại hiệu quả nếu tận dụng tối đa hạ tầng hiện có, giảm độ phức tạp trong vận hành và tạo ra giá trị ngay từ giai đoạn đầu. Nếu đầu tư nóng vội, ngành viễn thông có thể phải đối mặt với chi phí rất lớn nhưng hiệu quả khai thác thấp.

Còn theo TS. Durga Malladi, triển khai 5G và chuẩn bị cho 6G không phải hai mục tiêu cạnh tranh, mà bổ trợ cho nhau. Mỗi thế hệ mạng đều được xây dựng trên nền tảng của thế hệ trước; chuẩn bị cho 6G không đồng nghĩa phải thay thế hạ tầng hiện hữu. Ngay từ bây giờ, các doanh nghiệp đã có thể phát triển thiết bị và mô hình thử nghiệm để sẵn sàng thương mại hóa từ năm 2029.

Ông khuyến nghị, Việt Nam tiếp tục đầu tư vào AI cho trung tâm dữ liệu và thiết bị biên, đồng thời phát triển các ứng dụng AI vật lý như robot, xe tự hành và hệ thống tự động. Bên cạnh đó, cần chú trọng phát triển nguồn nhân lực, nuôi dưỡng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và tăng cường hợp tác giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các trường đại học để tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển 6G.

Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương của GSMA, ông Julian Gorman cho rằng, giai đoạn tiếp theo của chuyển đổi số tại Việt Nam đòi hỏi tầm nhìn toàn cầu. Nền tảng tăng trưởng trong nước đã tạo lợi thế ban đầu, nhưng vị thế dẫn dắt trong tương lai sẽ phụ thuộc vào khả năng hội nhập sâu với hệ sinh thái số khu vực và thế giới, tham gia xây dựng tiêu chuẩn quốc tế và hình thành các liên minh chiến lược.

Theo ông, sự chuẩn bị tốt nhất cho kỷ nguyên 6G không chỉ là xây dựng mạng lưới hiện đại, mà còn phải hiện thực hóa thành công các mục tiêu của 5G, coi đó là bàn đạp để nâng cao vị thế quốc tế.

“Khi nền kinh tế số phát triển theo chiều sâu, động lực tăng trưởng bên cạnh việc đến từ thị trường trong nước, còn phụ thuộc vào năng lực thiết lập liên minh quốc tế, tham gia các diễn đàn xây dựng tiêu chuẩn và đóng góp vào định hướng phát triển số toàn cầu. Khi dư địa tăng trưởng nội địa dần thu hẹp, uy tín và năng lực hội nhập quốc tế sẽ trở thành yếu tố quyết định”, ông Julian Gorman nhận định.