Giai đoạn 2021-2025, Việt Nam chịu ảnh hưởng của 21/22 loại hình thiên tai, làm 1.455 người chết và mất tích, gây thiệt hại kinh tế trên 230.000 tỷ đồng, đặc biệt nghiêm trọng trong hai năm 2024-2025.

Trong 9 tháng năm 2026, thiệt hại do thiên tai đã giảm rõ rệt. Tuy nhiên, những tháng cuối năm là cao điểm mưa lũ tại miền Trung, do đó, các bộ, ngành, địa phương tuyệt đối không được chủ quan, phải chủ động triển khai các phương án phòng ngừa, ứng phó.

Nhận diện đầy đủ nguy cơ, nâng cao năng lực dự báo, chủ động phòng ngừa

Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá cao Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã khẩn trương xây dựng dự thảo Kế hoạch phòng, chống thiên tai quốc gia giai đoạn 2026-2030, bám sát chỉ đạo của Chính phủ, đồng thời tổng hợp, tiếp thu ý kiến của các bộ, ngành, địa phương và chuyên gia.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, việc hoàn thiện và triển khai Kế hoạch có ý nghĩa hết sức quan trọng trong bối cảnh Việt Nam có đặc điểm địa lý, điều kiện tự nhiên khiến gần như phải đối mặt với tất cả các loại hình thiên tai trên thế giới, trong khi biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến cực đoan, khốc liệt, gây thiệt hại lớn về người và tài sản.

Do đó, Kế hoạch phải nhận diện đầy đủ những tồn tại, thách thức, xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành; tập trung khắc phục các điểm nghẽn, đề ra nhiệm vụ, giải pháp thực chất, có tính khả thi và hiệu quả khi triển khai.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp với các bộ, cơ quan về Kế hoạch phòng, chống thiên tai quốc gia giai đoạn 2026-2030. Ảnh: chinhphu.vn

Phó Thủ tướng yêu cầu tập trung giải quyết sáu nhóm vấn đề trọng tâm.

Thứ nhất, nhận diện rõ những tồn tại, thách thức và trách nhiệm trong phòng, chống thiên tai. Kế hoạch phải chỉ ra đầy đủ, cụ thể những bất cập cần khắc phục, trước hết là làm rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương, đặc biệt ở cấp cơ sở.

Thứ hai, nâng cao chất lượng, hiệu quả dự báo, cảnh báo thiên tai. Những hệ thống quan trắc, dự báo chưa đáp ứng yêu cầu phải được đầu tư, nâng cấp, bảo đảm cung cấp thông tin chính xác, kịp thời để người dân chủ động ứng phó.

"Không chỉ dừng lại ở mức dự báo chung chung nữa, mà phải là thông báo cụ thể, chính xác để người dân nắm bắt được", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Thứ ba, khắc phục những bất cập, mâu thuẫn trong công tác quy hoạch. Việc lập và tổ chức thực hiện quy hoạch, nhất là quy hoạch hạ tầng giao thông, xây dựng, phải gắn chặt với yêu cầu thoát lũ và phòng, chống thiên tai, không để các dự án phát triển làm gia tăng nguy cơ mất an toàn.

Thứ tư, đổi mới phương thức triển khai, rà soát cơ sở vật chất, trang thiết bị và nguồn nhân lực. Phải phân định rõ lực lượng chuyên trách, bán chuyên trách và lực lượng tại chỗ; xây dựng lực lượng nòng cốt đủ năng lực xung kích, đồng thời có lực lượng dự bị, dân quân sẵn sàng hỗ trợ khi xảy ra thiên tai.

Thứ năm, bảo đảm tính lưỡng dụng của hạ tầng phòng, chống thiên tai. Các công trình hồ chứa, đê điều, khu neo đậu tránh trú bão vừa phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, vừa phải sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ phòng ngừa, ứng phó thiên tai.

Phó Thủ tướng yêu cầu nghiên cứu ứng dụng công nghệ hiện đại, trong đó có thiết bị bay không người lái (UAV), phục vụ tìm kiếm cứu nạn, tiếp tế lương thực cho các khu vực bị chia cắt, cô lập mà trực thăng khó tiếp cận.

Thứ sáu, đổi mới công tác thông tin, truyền thông, nâng cao nhận thức cộng đồng. Thông tin cảnh báo phải ngắn gọn, trực quan, dễ hiểu, giúp người dân nhận biết rõ mức độ nguy hiểm để chủ động bảo vệ người và tài sản, kê cao đồ đạc, thu dọn tài sản và sơ tán khi cần thiết.

Tập trung giải quyết những vấn đề tổng thể trong phòng, chống thiên tai

Về định hướng hoàn thiện Kế hoạch, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các bộ, ngành liên quan tiếp tục rà soát, bổ sung theo hướng tập trung giải quyết những vấn đề tổng thể mang tầm chiến lược quốc gia, liên ngành, liên vùng, liên tỉnh; phân định rõ nhiệm vụ của Trung ương và chính quyền địa phương.

Việc nhận diện nguy cơ phải gắn với đặc thù từng vùng, từng địa bàn, không liệt kê chung chung các loại hình thiên tai. Trong đó, miền Trung tập trung vào bão mạnh, mưa lớn, ngập lụt sâu; miền núi phía bắc chú trọng lũ ống, lũ quét, sạt lở đất đá; miền Nam và Đồng bằng sông Cửu Long tập trung vào hạn hán, xâm nhập mặn, sạt lở bờ sông, bờ biển và sụt lún.

Phó Thủ tướng yêu cầu quy định rõ trách nhiệm lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai vào tất cả các quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự án đầu tư công trình của từng địa phương.

Đối với kịch bản ứng phó, cần xây dựng phương án rõ ràng, ngắn gọn, thực chất cho từng loại hình thiên tai chủ yếu, bám sát ba giai đoạn: phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả.

Về hoàn thiện thể chế, chính sách, Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp thu ý kiến của Bộ Tư pháp, rà soát, lựa chọn kỹ danh mục văn bản quy phạm pháp luật cần sửa đổi, bổ sung. Chỉ đưa vào Kế hoạch những dự án luật, nghị định thực sự liên quan đến công tác phòng, chống thiên tai, bám sát Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội; đồng thời xác định rõ những chính sách trọng tâm cần tháo gỡ.

Về an toàn hồ đập, Phó Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Công Thương rà soát tổng thể hiện trạng các hồ chứa thủy lợi, thủy điện; xây dựng hệ thống cảnh báo sớm và quy trình vận hành liên hồ chứa, vừa bảo đảm mục tiêu phát điện, tích nước tưới tiêu, vừa đáp ứng yêu cầu cắt giảm lũ, bảo đảm an toàn cho hạ du.

Các địa phương phải xây dựng kịch bản xả lũ chi tiết đến tận thôn, xóm, bảo đảm người dân được cảnh báo và sơ tán kịp thời.

Trước mắt, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các bộ, ngành, địa phương khẩn trương chuẩn bị đầy đủ phương án ứng phó với các đợt mưa bão, áp thấp nhiệt đới trong những tháng cuối năm; chủ động phòng ngừa, giảm thiểu đến mức thấp nhất thiệt hại về tính mạng và tài sản của nhân dân.