Cả nước hiện có khoảng 914.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN), chiếm 94% tổng số doanh nghiệp, theo báo cáo mới nhất của FiinGroup công bố tháng 8/2026. Nhưng đóng góp của nhóm này vào nền kinh tế lại rất khiêm tốn: chưa tới 20% tổng doanh thu và khoảng 8% kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước.

Dù chiếm số đông, DNVVN gần như giậm chân tại chỗ về quy mô. Năm 2026, chỉ 0,9% doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa lớn lên thành doanh nghiệp lớn, tỷ lệ này suốt 4 năm qua chưa bao giờ vượt quá 1%. Trong khi đó, tỷ lệ đóng cửa lại tăng mạnh: năm 2025, cứ 100 doanh nghiệp siêu nhỏ thì có gần 23 doanh nghiệp ngừng hoạt động, cao hơn nhiều so với mức 5% ở doanh nghiệp lớn.

Xét theo ngành, kinh doanh bất động sản và lưu trú - ăn uống là hai lĩnh vực rủi ro cao nhất, với tỷ lệ đóng cửa lần lượt 24% và 23,5%. Ngược lại, công nghiệp chế biến và xây dựng là hai ngành tập trung đông DNVVN lại giữ được vị thế tương đối ổn định, tỷ lệ đóng cửa quanh 13%.

Chỉ 20,5% DNVVN hiện đang có dư nợ vay ngân hàng. Khoảng cách còn lớn hơn khi so sánh giữa các nhóm: doanh nghiệp siêu nhỏ chỉ 8,8% vay được vốn, trong khi doanh nghiệp lớn đạt tới 61,4%, gấp ba lần.

Số lượng doanh nghiệp vừa và nhỏ chưa tiếp cận vốn vay phân bổ theo tỉnh thành, tính đến 2025. Ảnh: FiinGroup

Đáng chú ý, ngay trong nhóm doanh nghiệp đã hoạt động trên 5 năm và có mức rủi ro trung bình, thấp (tức đủ điều kiện an toàn để cho vay) vẫn có hơn 40% chưa từng tiếp cận vốn tín dụng. Riêng ngành thương mại, nơi tập trung đông SME nhất, ước tính có tới 70.000 doanh nghiệp rủi ro thấp nhưng chưa vay vốn.

Một điểm bất ngờ trong báo cáo thuộc nhóm doanh nghiệp hoạt động lâu năm (trên 5 năm) nhưng chưa từng vay vốn lại có tốc độ tăng trưởng doanh thu, biên lợi nhuận và khả năng thanh khoản tốt hơn nhóm đang vay. Cụ thể, tăng trưởng doanh thu trung vị của nhóm này đạt 16,7%, cao hơn mức 11,7% của nhóm có vay. Điều này cho thấy nhiều doanh nghiệp tốt đang “tự bơi” bằng vốn tự có, thay vì tiếp cận được tín dụng ngân hàng.

Theo FiinGroup, đây chính là dư địa lớn cho các tổ chức tín dụng. Nhóm DNVVN rủi ro thấp, hoạt động lâu năm nhưng chưa vay vốn được xem là tệp khách hàng tiềm năng mà ngân hàng có thể mở rộng cho vay, thay vì chỉ tập trung vào nhóm khách hàng truyền thống đã có lịch sử tín dụng dài.