Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn báo cáo tại phiên họp - Ảnh: QH.

Cho biết doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm khoảng 98,4% tổng số doanh nghiệp cả nước, nhưng tỷ lệ tiếp cận dư nợ tín dụng chỉ khoảng 19-20%, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu rõ “bắt buộc phải tháo gỡ điểm nghẽn này”.

Sáng 28/8, báo cáo giải trình cuối phiên thảo luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết cơ quan soạn thảo sẽ nghiêm túc tiếp thu đầy đủ các ý kiến, nhằm xây dựng một đạo luật đáp ứng kỳ vọng của cộng đồng doanh nghiệp và yêu cầu quản lý trong điều kiện mới.

Làm rõ thêm các vấn đề được quan tâm thảo luận, về tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa, Bộ trưởng nêu rõ, dự thảo được thiết kế theo hướng thông thoáng hơn và giao Chính phủ quy định chi tiết. Theo đó, tiêu chí thứ nhất là số lao động bình quân dưới 300 người và chọn thêm một trong hai tiêu chí là doanh thu dưới 400 tỷ đồng hoặc nguồn vốn dưới hoặc bằng 150 tỷ đồng.

Dự thảo đang thiết kế 11 chính sách hỗ trợ, gồm 10 chính sách hỗ trợ chung và một chính sách cụ thể dành riêng cho doanh nghiệp do phụ nữ, người dân tộc thiểu số miền núi và người khuyết tật làm chủ.

Đối với điểm nghẽn về vốn, vấn đề được Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh là cần tháo gỡ, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm khoảng 98,4% tổng số doanh nghiệp cả nước, nhưng tỷ lệ tiếp cận dư nợ tín dụng chỉ khoảng 19-20%.

Mức tiếp cận này thấp do doanh nghiệp nhỏ và vừa phần lớn mới thành lập, quy mô nhỏ, uy tín chưa cao, không có hoặc có rất ít tài sản thế chấp. Vì vậy, “chúng ta bắt buộc phải tháo gỡ điểm nghẽn này”, nhấn mạnh như vậy, Bộ trưởng cũng cho biết Chính phủ sẽ ban hành chính sách hỗ trợ lãi suất 2% cho doanh nghiệp nhỏ và vừa khi tham gia các lĩnh vực sinh thái tuần hoàn.

Về thực trạng các quỹ hỗ trợ, Bộ trưởng cho biết hiện có Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Trung ương và các Quỹ Bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại địa phương. Trong số 24 quỹ địa phương, chỉ còn 19 quỹ hoạt động và tình hình hoạt động không thực sự hiệu quả.

Phân tích nguyên nhân, Bộ trưởng cho rằng, khi cơ quan cho vay không kiểm soát được dòng tiền của đối tượng đi vay thì không thể kiểm soát và thu hồi nợ. Các ngân hàng thương mại cho vay hiệu quả do bên cạnh yêu cầu tài sản bảo đảm và điều kiện trả nợ, họ kiểm soát được dòng tiền, doanh thu và chi phí của doanh nghiệp qua hệ thống tài khoản. Trong khi đó, các quỹ tài chính không có hệ thống quản lý dòng tiền mà chủ yếu phải ủy thác qua đơn vị khác.

Sau 13 năm hoạt động, tổng doanh số bảo lãnh của các Quỹ Bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa đạt 43.000 tỷ đồng, với 2.100 hợp đồng bảo lãnh cho khoảng 1.000 doanh nghiệp. Số dư nợ phải trả thay hiện là 130 tỷ đồng, trong khi quỹ mới thu hồi được khoảng 24 tỷ đồng.

Cũng sau 13 năm hoạt động, Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa mới giải ngân cho vay khoảng 1.400 tỷ đồng, đã thu hồi 1.156 tỷ đồng để tiếp tục quay vòng. “Hoạt động thực sự rất eo hẹp như vậy, nên chắc chắn sắp tới chúng ta phải tính toán, nghiên cứu phương án mới hiệu quả hơn”, Bộ trưởng nói.

Đề cập nội dung hỗ trợ về thuế, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết Thủ tướng Chính phủ đang chỉ đạo quyết liệt việc rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính về thuế và hải quan, rút ngắn tối đa thời gian tuân thủ, giảm chi phí cho doanh nghiệp.

Sau khi Luật được ban hành, Bộ Tài chính sẽ hướng dẫn cụ thể theo hướng doanh nghiệp có doanh thu dưới 10 tỷ đồng được nộp thuế theo phương pháp đơn giản, tính thuế theo tỷ lệ phần trăm trực tiếp trên doanh thu.

Qua phối hợp khảo sát thực tế cùng VCCI và các hiệp hội doanh nghiệp, Bộ Tài chính nhận thấy phương án này cơ bản đáp ứng yêu cầu của cộng đồng doanh nghiệp. Theo Bộ trưởng, điều quan trọng nhất đối với doanh nghiệp là đơn giản hóa thủ tục hành chính thuế và giảm chi phí tuân thủ; mức thuế hiện nay về cơ bản đã phù hợp.

Tiếp thu ý kiến về trách nhiệm của địa phương, Bộ trưởng cho rằng khi quy định cơ chế hỗ trợ phải nghiên cứu thiết lập các tiêu chí KPI cụ thể, gắn với trách nhiệm của từng địa phương.

Nếu chỉ giao quyền nhưng không quy định tiêu chí rõ ràng, người có thẩm quyền có thể không dám thực hiện vì lo ngại trách nhiệm pháp lý. Do đó, dự thảo sẽ thiết kế tiêu chí đánh giá cụ thể đối với HĐND, UBND cấp tỉnh và cấp xã trong tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp.

Chẳng hạn, cần xác định một năm địa phương phải hỗ trợ được bao nhiêu doanh nghiệp, bố trí mặt bằng đất đai ra sao, đồng thời có cơ chế giám sát, đánh giá KPI rõ ràng để bắt buộc địa phương tích cực thực hiện, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn làm rõ thêm.