Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn báo cáo tại phiên họp - Ảnh: QH.

Sáng 28/8, tiếp tục phiên họp thứ 5, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV).

Báo cáo tóm tắt về dự án, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Chính phủ đề xuất xây dựng dự án Luật Hỗ trợ DNNVV (sửa đổi) thay thế Luật Hỗ trợ DNNVV năm 2017.

Việc đổi tên Luật, Bộ trưởng lý giải, không đơn thuần là thay đổi tên gọi, mà thể hiện nội hàm chính sách tại dự thảo Luật và sự thay đổi về tư duy chính sách từ “hỗ trợ doanh nghiệp” là chính sang “kiến tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp phát triển”; đồng thời phản ánh đầy đủ hơn mục tiêu, định hướng của Đảng, Nhà nước về phát triển kinh tế tư nhân; xác định đúng vai trò của DNNVV trong phát triển kinh tế xã hội và tiệm cận với xu hướng quốc tế.

Nhà nước kiến tạo hệ sinh thái và dẫn dắt nguồn lực phát triển doanh nghiệp.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, Dự thảo Luật được thiết kế gồm 5 Chương và 35 Điều.

Dự thảo Luật đã bổ sung các nguyên tắc để chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm theo nhu cầu và quá trình trưởng thành của doanh nghiệp; đồng thời đổi mới công tác tổ chức thực hiện chính sách hỗ trợ

Dự thảo Luật xác định rõ nguyên tắc hỗ trợ phải có trọng tâm, có thời hạn và gắn với kết quả đầu ra; đồng thời thực hiện hỗ trợ theo lộ trình nâng cấp doanh nghiệp - từ hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp, từ doanh nghiệp siêu nhỏ lên nhỏ, từ doanh nghiệp nhỏ lên vừa và từ doanh nghiệp vừa phát triển thành doanh nghiệp lớn. Như vậy, trọng tâm thước đo của chính sách hỗ trợ phát triển được chuyển hướng từ số lượng doanh nghiệp được hỗ trợ sang sự phát triển, hấp thụ của doanh nghiệp sau khi được hỗ trợ.

Ngoài ra, dự thảo Luật cũng quy định quản lý chính sách chuyển từ quy trình, thủ tục sang quản lý bằng dữ liệu, kết quả và trách nhiệm giải trình. Đẩy mạnh số hóa phương thức, quy trình hỗ trợ DNNVV trên cơ sở khai thác, kết nối, chia sẻ dữ liệu về doanh nghiệp; ứng dụng triệt để công nghệ thông tin trong tiếp nhận, triển khai, theo dõi, giám sát và đánh giá hoạt động hỗ trợ.

Nội dung tiếp theo được Bộ trưởng đề cập là Dự thảo Luật chuyển tư duy từ Nhà nước trực tiếp cung cấp hỗ trợ sang Nhà nước kiến tạo hệ sinh thái và dẫn dắt nguồn lực phát triển doanh nghiệp.

Dự thảo Luật quy định tương đối toàn diện về hệ sinh thái hỗ trợ phát triển DNNVV, kết nối đơn vị hỗ trợ, chuyên gia, cơ sở ươm tạo, cơ sở thí nghiệm dùng chung, trung tâm đổi mới sáng tạo, trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức tài chính, quỹ đầu tư, hiệp hội và doanh nghiệp lớn.

Đồng thời, dự thảo cũng bổ sung nhiều phương thức hỗ trợ theo hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm, trao quyền chủ động cho doanh nghiệp trong lựa chọn nội dung và đơn vị hỗ trợ, chuyển từ việc nhà nước hỗ trợ cái mình có sang hỗ trợ thứ doanh nghiệp cần (thông qua cung cấp Phiếu hỗ trợ doanh nghiệp, đặt hàng, giao nhiệm vụ,…). Ngân sách nhà nước không chỉ để “chi hỗ trợ” mà sẽ đóng vai trò vốn dẫn dắt, chia sẻ rủi ro và huy động thêm nguồn lực xã hội cho phát triển doanh nghiệp.

Về các chính sách hỗ trợ cụ thể, theo Bộ trưởng, Dự thảo Luật thiết kế 2 nhóm chính sách hỗ trợ phát triển, gồm: chính sách hỗ trợ chung và chính sách hỗ trợ trọng tâm cho một số nhóm DNNVV ưu tiên phát triển.

Theo đó, nhóm chính sách hỗ trợ chung tập trung vào các giải pháp để hỗ trợ khơi thông các điểm nghẽn đang cản trở hoạt động và phát triển của DNNVV, đặc biệt là về tiếp cận vốn, mặt bằng, công nghệ và thị trường. Doanh nghiệp được mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn vốn và phương thức tài chính mới; tạo thuận lợi hơn về mặt bằng sản xuất; hỗ trợ chuyên sâu về nghiên cứu, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số; đồng thời chuyển từ hỗ trợ xúc tiến thương mại đơn lẻ sang nâng cao năng lực đáp ứng thị trường, kết nối đầu ra và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế.

Nhóm chính sách hỗ trợ trọng tâm tập trung vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, DNNVV tham gia chuỗi giá trị, DNNVV kinh doanh bền vững, DNNVV chuyển đổi từ hộ kinh doanh. Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng cao đòi hỏi khu vực kinh tế tư nhân phải mở rộng cả về quy mô và chất lượng, các nhóm DNNVV được lựa chọn ưu tiên hỗ trợ là các doanh nghiệp có khả năng tạo ra sự chuyển đổi rõ nét; có năng suất cao hơn, liên kết tốt hơn. Đây sẽ là nền tảng để doanh nghiệp có điều kiện, động lực đổi mới, trưởng thành và phát triển lên các quy mô lớn hơn, Bộ trưởng báo cáo. 

Thể hiện rõ nội hàm của tư duy “kiến tạo, phát triển”

Trình bày báo cáo tóm tắt thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính  Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Luật Phát triển DNNVV thay thế Luật Hỗ trợ DNNVV.

Hồ sơ Dự án Luật được chuẩn công phu, nghiêm túc, cơ bản đầy đủ theo quy định, ghi nhận, tổng hợp đầy đủ ý kiến các cơ quan, đơn vị; đủ điều kiện để báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội, ông Mãi nêu rõ.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính  Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra - Ảnh: QH.

Về đề xuất đổi tên, ông Mãi cho biết Thường trực Ủy ban  nhất trí với, tuy nhiên, nội dung dự thảo Luật vẫn tập trung nhiều vào các biện pháp hỗ trợ. Thường trực Ủy ban đề nghị rà soát tổng thể để bảo đảm các quy định thể hiện rõ nội hàm của tư duy “kiến tạo, phát triển”; tập trung xây dựng các cơ chế, chính sách tạo động lực để DNNVV phát triển cả về quy mô và chất lượng, nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh cốt lõi, khả năng quản trị, đổi mới sáng tạo; khắc phục tình trạng hỗ trợ dàn trải, phân tán.

Về các chính sách hỗ trợ, với hỗ trợ tiếp cận tín dụng, ông Mãi phản ánh ý kiến, Thường trực Ủy ban cho rằng, các quy định tại dự thảo còn chung chung, mang tính khẩu hiệu “Nhà nước khuyến khích”, “Nhà nước thúc đẩy”, cơ bản không giải quyết được các khó khăn nhất của doanh nghiệp liên quan đến tiếp cận nguồn vốn.

Về hỗ trợ thuế, kế toán; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Thường trực Ủy ban thẩm tra tán thành cần có các chính sách ưu đãi, miễn, giảm thuế cho DNNVV, hộ, cá nhân kinh doanh. Tuy nhiên, một số quy định về thuế tại dự thảo Luật chưa bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với pháp luật về thuế TNDN; có chính sách còn thấp hơn mức ưu đãi hiện hành hoặc thuộc thẩm quyền quy định của Chính phủ.

Cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát theo hướng các chính sách thuế được quy định thống nhất tại pháp luật chuyên ngành về thuế và cho phép DNNVV, hộ, cá nhân kinh doanh được hưởng mức thuế suất ưu đãi nhất theo quy định pháp luật về thuế.

Nêu ý kiến về hỗ trợ mặt bằng sản xuất, Thường trực Ủy ban đề nghị xem xét lại các quy định về hỗ trợ mặt bằng sản xuất, bảo đảm chính sách có tính khả thi, hỗ trợ DNNVV tiếp cận mặt bằng sản xuất và phù hợp với pháp luật về đất đai, tài sản công và pháp luật có liên quan.

Chủ nhiệm Phan Văn Mãi cũng cho hay, Thường trực Ủy ban thẩm tra tán thành mục tiêu mở rộng chính sách hỗ trợ DNNVV chuyển đổi từ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nhằm giảm chi phí gia nhập thị trường và tạo giai đoạn chuyển tiếp phù hợp về thuế, kế toán, bảo hiểm xã hội và tuân thủ pháp luật; cơ bản nhất trí với các chính sách đơn giản hóa thủ tục đăng ký doanh nghiệp, hỗ trợ nền tảng số, dịch vụ kế toán, đào tạo, tư vấn, hỗ trợ pháp lý và liên thông thủ tục.

Tuy nhiên, ông Mãi đề nghị làm rõ căn cứ xác định đối tượng, thời hạn, nội dung, mức và nguồn lực hỗ trợ; đánh giá đầy đủ tác động, bảo đảm tính khả thi, dễ tiếp cận và thống nhất với pháp luật có liên quan.