Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Thông tư số 89/2026/TT-BGDĐT sửa đổi, bổ sung một số điều của quy định về đánh giá học sinh tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông, thay đổi một số nội dung trong Thông tư số 27/2020/TT-BGDĐT và Thông tư số 22/2021/TT-BGDĐT.

Việc sửa đổi được thực hiện nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong quản lý kết quả học tập, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời tăng cường tính khách quan, công bằng và thực chất trong hoạt động kiểm tra, đánh giá học sinh.

Ảnh minh họa

Đáng chú ý, quy định mới tác động trực tiếp đến cách thức quản lý học bạ, tổ chức kiểm tra định kỳ và trách nhiệm của cơ quan quản lý giáo dục, nhà trường, giáo viên trong đánh giá kết quả học tập của học sinh.

Một trong những thay đổi quan trọng của Thông tư số 89/2026/TT-BGDĐT là xác định học bạ số trở thành thành phần của hồ sơ đánh giá học sinh, từng bước thay thế phương thức quản lý học bạ giấy truyền thống.

Đối với cấp tiểu học, hồ sơ đánh giá hằng năm của mỗi học sinh bao gồm học bạ số và bảng tổng hợp kết quả đánh giá giáo dục của lớp. Các nội dung nhận xét, kết quả tổng hợp đánh giá và thành tích được khen thưởng trong năm học đều được cập nhật vào học bạ số.

Học sinh hoàn thành chương trình lớp 5 sẽ được xác nhận nội dung “Hoàn thành chương trình tiểu học” trực tiếp trên học bạ số, thay cho việc chỉ thực hiện xác nhận trên hồ sơ giấy.

Quy định mới cũng làm rõ trách nhiệm của từng giáo viên trong quá trình cập nhật, xác thực kết quả học tập. Theo đó, giáo viên môn học chịu trách nhiệm về tính chính xác, đầy đủ của dữ liệu đánh giá đối với môn học hoặc hoạt động giáo dục được phân công, đồng thời trực tiếp ký số xác nhận kết quả.

Sau khi giáo viên môn học hoàn tất việc ký số, giáo viên chủ nhiệm thực hiện ký số xác nhận học bạ của lớp. Việc phân định trách nhiệm này nhằm bảo đảm thông tin đánh giá được xác thực ngay tại khâu cập nhật, đồng thời tăng tính minh bạch và khả năng kiểm tra, đối chiếu dữ liệu trong quá trình quản lý.

Đối với cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông, những thông tin, nội dung đánh giá trong mẫu học bạ hiện hành tiếp tục là căn cứ xác định nội dung chuyên môn của học bạ số.

Trong giai đoạn chuyển tiếp, các hướng dẫn về ghi học bạ bằng bút, sửa chữa bằng mực đỏ, ký và đóng dấu trực tiếp chỉ áp dụng đối với học bạ giấy còn được sử dụng.

Chuyển đổi sang học bạ số được kỳ vọng góp phần giảm khối lượng hồ sơ hành chính, tạo thuận lợi cho hoạt động quản lý, lưu trữ và sử dụng kết quả học tập. Tuy nhiên, hiệu quả triển khai sẽ phụ thuộc vào chất lượng hạ tầng công nghệ, khả năng kết nối dữ liệu và việc thực hiện đầy đủ trách nhiệm của các cơ sở giáo dục.

Bên cạnh đổi mới phương thức quản lý học bạ, Thông tư còn điều chỉnh đáng kể hoạt động xây dựng đề kiểm tra định kỳ, đặc biệt đối với các lớp cuối cấp. Theo quy định, sở giáo dục và đào tạo có trách nhiệm chủ trì xây dựng, thẩm định và cung cấp đề kiểm tra định kỳ chung cho các cơ sở giáo dục trên địa bàn đối với một số môn học đánh giá bằng điểm số do sở lựa chọn.

Việc sử dụng đề kiểm tra chung được thực hiện vào cuối học kỳ I và cuối năm học đối với học sinh lớp 5; cuối học kỳ I và cuối học kỳ II đối với học sinh lớp 9 và lớp 12.

Đề kiểm tra phải bảo đảm phù hợp với yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông, đồng thời thống nhất giữa các cơ sở giáo dục cùng cấp học.

Đây là điều chỉnh đáng chú ý trong phân định trách nhiệm giữa cơ quan quản lý giáo dục và nhà trường. Thay vì mỗi cơ sở giáo dục tự xây dựng toàn bộ đề kiểm tra định kỳ, sở giáo dục và đào tạo sẽ tham gia trực tiếp vào việc xây dựng, thẩm định và cung cấp đề chung đối với những môn học, khối lớp và thời điểm được quy định.

Việc áp dụng đề kiểm tra chung được kỳ vọng góp phần tăng tính thống nhất về yêu cầu đánh giá, hạn chế chênh lệch trong xây dựng đề giữa các trường và tạo cơ sở phản ánh khách quan hơn chất lượng học tập của học sinh.

Tuy nhiên, nhà trường vẫn chịu trách nhiệm tổ chức coi, chấm, tổng hợp kết quả kiểm tra, bảo đảm công bằng và thực chất. Đối với các môn học, thời điểm kiểm tra và khối lớp còn lại, cơ sở giáo dục tiếp tục chủ động xây dựng đề kiểm tra theo quy định.

Như vậy, quy định mới không đồng nghĩa tất cả học sinh đều phải làm chung một đề ở mọi môn học. Phạm vi áp dụng được giới hạn ở một số môn đánh giá bằng điểm số do sở giáo dục và đào tạo lựa chọn và thực hiện tại những thời điểm cụ thể đối với học sinh lớp 5, lớp 9 và lớp 12.

Cùng với việc đổi mới công tác đánh giá và quản lý học bạ, Thông tư số 89/2026/TT-BGDĐT bổ sung quy định cho phép các trường trung học cơ sở, trung học phổ thông tổ chức kiểm tra, đánh giá định kỳ trên máy tính.

Tuy nhiên, việc triển khai phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin, phần mềm và quy trình vận hành theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Các cơ sở giáo dục có trách nhiệm thông báo trước cho học sinh và cha mẹ học sinh về hình thức kiểm tra cũng như những yêu cầu kỹ thuật liên quan, giúp người học có điều kiện chuẩn bị phù hợp.

Đáng chú ý, bài làm và kết quả kiểm tra trên máy tính được công nhận có giá trị pháp lý tương đương bài làm trên giấy nếu đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về tính toàn vẹn, xác thực, bảo mật, lưu trữ và khả năng truy xuất theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử.

Quy định này tạo cơ sở pháp lý để các trường học từng bước đổi mới hình thức kiểm tra, đánh giá, tăng cường ứng dụng công nghệ và giảm sự phụ thuộc vào phương thức tổ chức thi, kiểm tra trên giấy.

Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ phải đi cùng yêu cầu bảo đảm công bằng trong tiếp cận. Đối với học sinh khuyết tật, nhà trường cần thực hiện những điều chỉnh hợp lý để các em có thể tham gia kiểm tra trên máy tính.

Trường hợp học sinh không thể thực hiện bài kiểm tra bằng máy tính ngay cả sau khi đã được điều chỉnh điều kiện phù hợp, nhà trường phải bố trí kiểm tra trên giấy hoặc bằng hình thức khác đáp ứng khả năng của người học, với kết quả có giá trị tương đương.

Bên cạnh nội dung này, Thông tư thống nhất nguyên tắc đánh giá học sinh khuyết tật ở các cấp học theo hướng coi trọng sự tiến bộ của từng cá nhân, không so sánh kết quả giữa học sinh khuyết tật với những học sinh khác.

Đối với môn học hoặc hoạt động giáo dục mà học sinh được miễn theo kế hoạch giáo dục cá nhân, các em không phải tham gia kiểm tra, đánh giá và được ghi “Miễn” trong học bạ số. Kết quả giáo dục kỹ năng đặc thù được đánh giá tương tự một hoạt động giáo dục.

Những quy định này nhằm bảo đảm hoạt động đánh giá phù hợp với điều kiện, khả năng và nhu cầu học tập của từng học sinh, đồng thời tạo cơ sở để nhà trường ghi nhận đầy đủ quá trình phát triển của các em.

Đối với học sinh học tại các lớp dành cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, không có điều kiện đến trường, Thông tư cũng quy định phương thức đánh giá phù hợp với đặc điểm học tập.

Ở cấp tiểu học, giáo viên căn cứ vào kết quả nhận xét, đánh giá thường xuyên và đánh giá định kỳ hai môn Toán, Tiếng Việt. Đối với cấp trung học cơ sở, việc đánh giá dựa trên môn Ngữ văn, Toán và những môn học khác mà học sinh có khả năng tham gia.

Nội dung đáng chú ý khác là quy định về đánh giá lại kết quả rèn luyện đối với học sinh đã hoàn thành việc chấp hành quyết định kỷ luật. Theo đó, giáo viên chủ nhiệm có trách nhiệm phối hợp với gia đình động viên, hỗ trợ học sinh trong quá trình rèn luyện. Sau khi học sinh hoàn thành việc chấp hành quyết định kỷ luật và được nhà trường công nhận, giáo viên chủ nhiệm thực hiện đánh giá lại kết quả rèn luyện, ghi nhận những cố gắng và tiến bộ của người học.

Đồng thời, học sinh có kết quả rèn luyện cả năm ở mức Chưa đạt nhưng sau quá trình rèn luyện trong kỳ nghỉ hè được đánh giá từ mức Đạt trở lên sẽ thuộc đối tượng được đánh giá lại kết quả học tập.

Kết quả đánh giá lại của từng môn học được sử dụng thay thế kết quả cả năm học để xem xét việc lên lớp. Quy định này tạo thêm cơ hội để học sinh khắc phục hạn chế, cải thiện kết quả học tập và rèn luyện, đồng thời khẳng định định hướng giáo dục coi trọng quá trình tiến bộ thay vì chỉ dựa trên kết quả đánh giá tại một thời điểm.