Phiên họp chiều 22/8 của Quốc hội.

Chiều 22/8, tiếp tục kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội thảo luận tại hội trường dự thảo Nghị quyết về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp.

Tại Kỳ họp này, Chính phủ trình Quốc hội xem xét giảm 30% thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp của kỳ tính thuế năm 2026, 2027 đối với cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp có mức doanh thu không quá 10 tỷ đồng một năm.

Làm rõ tiêu chí doanh thu 10 tỷ đồng 

Tán thành chủ trương giảm thuế, song đại biểu Nguyễn Duy Thanh (Cà Mau) cho rằng, có một vấn đề cần lưu ý là tiêu chí để được hưởng chính sách là doanh thu, nhưng mức hỗ trợ thực tế lại phụ thuộc vào thu nhập tính thuế và số thuế phải nộp.

Ông Thanh dẫn số liệu từ Liên đoàn Thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố tháng 7/2026 cho thấy, tỷ suất lợi nhuận bình quân của khu vực doanh nghiệp theo số liệu năm 2024 chỉ khoảng 2,2% và gần một nửa doanh nghiệp chưa có lãi. Các khảo sát gần đây cũng cho thấy khó khăn của doanh nghiệp tập trung nhiều ở đầu ra, vốn và chi phí sản xuất, kinh doanh.

Như vậy, có thể xảy ra một nghịch lý, doanh nghiệp càng khó khăn, lợi nhuận càng mỏng thì mức hỗ trợ từ giảm thuế thu nhập lại càng thấp; doanh nghiệp lỗ, không phát sinh thuế phải nộp thì không có khoản thuế để giảm, ông Thanh nói.

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh cũng chỉ ra bất cập là doanh nghiệp doanh thu không quá 10 tỷ đồng, đang áp dụng thuế suất 17%, khi được giảm 30% thì mức thuế thực tế tương đương 11,9%. Nhưng chỉ cần doanh thu vượt ngưỡng, mức thuế quay lại 17%, chênh lệch tới 5,1 điểm phần trăm.

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Vĩnh Long) cũng đề nghị cần làm rõ tiêu chí doanh thu 10 tỷ đồng đảm bảo đúng đối tượng và công bằng. Theo bà, mỗi ngành nghề có sự khác biệt lớn. Có ngành nghề doanh thu 10 tỷ nhưng tỷ suất lợi nhuận thấp, có ngành cũng doanh thu như vậy nhưng tỷ suất lợi nhuận cao, vì vậy mức hưởng lợi của chính sách là khác nhau.

Đại biểu Nhi cũng lưu ý cần tránh tình trạng chia tách doanh thu, chia nhỏ hoạt động kinh doanh, tách doanh nghiệp, điều chỉnh doanh thu để đưa doanh thu xuống dưới ngưỡng 10 tỷ đồng. Vì vậy, cần kiểm soát đối với trường hợp doanh nghiệp liên kết, cùng địa điểm, sở hữu hoạt động kinh doanh chung. Mục tiêu để việc thụ hưởng chính sách đúng đối tượng.

Đại biểu Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) đề nghị phải bảo đảm doanh nghiệp phát triển, tăng doanh thu thì nghĩa vụ thuế có thể tăng nhưng “không tăng đột ngột đến mức tạo ra động cơ ‘không chịu lớn’ của doanh nghiệp”.

Ông Bình góp ý, cơ quan soạn thảo có thể thiết kế một khoảng chuyển tiếp với mức ưu đãi giảm dần hoặc lựa chọn phương thức kỹ thuật khác, nhưng phải bảo đảm doanh nghiệp không mất ưu đãi quá đột ngột khi vượt ngưỡng. Chính phủ cũng cần thuyết minh rõ căn cứ kinh tế - tài khóa của ngưỡng 10 tỷ đồng và mức giảm 30% để tăng sức thuyết phục, tính ổn định của chính sách.

Ngưỡng 10 tỷ đồng bao phủ phần lớn hộ, doanh nghiệp

Giải trình cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, chính sách được xây dựng trên tinh thần thực hiện Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị và Kết luận số 18 của Trung ương về khuyến khích, thúc đẩy phát triển doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Theo Bộ trưởng, quy mô của doanh nghiệp đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sự tăng trưởng kinh tế. Kinh nghiệm của Nhật Bản trong giai đoạn tăng trưởng cao từ 10 - 12%/năm chỉ ra, đóng góp của nhân tố năng suất tổng hợp (TFP) khoảng 58% và 20% là nhờ quy mô doanh nghiệp phát triển lớn lên.

Lý giải việc lựa chọn ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng, Bộ trưởng cho biết, theo số liệu quản lý hiện nay, có 2.696.863 hộ kinh doanh doanh thu đến 10 tỷ đồng, chiếm 99,98% tổng số hộ; 865.115 doanh nghiệp doanh thu đến 10 tỷ đồng, chiếm khoảng 81,11%.

“Như vậy ngưỡng 10 tỷ đã bao phủ đại đa số các doanh nghiệp cùng số hộ kinh doanh được hưởng chính sách này”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Về mức giảm 30%, theo Bộ trưởng, với doanh thu 10 tỷ đồng, chia ra mỗi tháng doanh thu là khoảng 833 triệu đồng. Nếu tính tỷ lệ lợi nhuận khoảng 12% thì số thuế mỗi tháng doanh nghiệp phải nộp khoảng từ 15 đến 17 triệu đồng; mức giảm 30% tương đương giảm từ 4 triệu đến hơn 5 triệu đồng.

"Mức 5 triệu đồng này tương đương với mức chi tiêu cao nhất của một người dân trong một tháng, và cũng tương đương với mức tiền lương tối thiểu vùng của vùng I. Điều này cũng tạo điều kiện cơ bản để các doanh nghiệp nhỏ và vừa có thêm nguồn lực để phát triển", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Hồi âm quan tâm của đại biểu về chi phí tuân thủ,  Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đồng tình đây là vấn đề doanh nghiệp đặc biệt quan tâm. Chính sách thuế phải “trung lập, đơn giản, dễ hiểu, dễ tính, dễ làm, dễ kiểm tra”.

Bộ trưởng cho biết, nội dung này sẽ tiếp tục được xử lý trong Luật Hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 10.

Theo đó, cơ quan soạn thảo dự kiến nâng mức doanh thu được lựa chọn phương pháp tính thuế đơn giản - tính thuế thu nhập theo tỷ lệ phần trăm trên doanh số - từ 3 tỷ đồng hiện nay lên 10 tỷ đồng, giúp doanh nghiệp được hỗ trợ nhiều hơn.

Bộ trưởng cũng đề cập giải pháp nhằm tránh tình trạng "chia tách nhằm hưởng chính sách ưu đãi", đó là trong dự thảo nghị quyết của Chính phủ, sẽ loại trừ các trường hợp công ty con, công ty liên kết để đảm bảo hạn chế tối đa việc trục lợi chính sách.

Về thời gian áp dụng, Bộ trưởng cho biết Nghị quyết thực hiện cho năm 2026 và 2027 vì năm tài chính được tính theo năm; khi kết thúc năm mới quyết toán, trừ chi phí và số thuế tạm nộp. Việc thông báo chính sách sớm sẽ giúp doanh nghiệp chủ động xác định mức ưu đãi, xây dựng kế hoạch đầu tư, kinh doanh, đặc biệt trong chu kỳ cuối năm và những tháng Tết.