Trước đây, theo Nghị định 100/2015/NĐ-CP, điều kiện về thu nhập được quy định khá linh hoạt. Cụ thể, người mua sẽ phải thuộc diện không nộp thuế thu nhập thường xuyên, đồng nghĩa với việc thu nhập sau khi giảm trừ gia cảnh không được vượt quá 11 triệu đồng/tháng.

Như vậy, với mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc là 4,4 triệu đồng/tháng, nếu có một người phụ thuộc, mức thu nhập từ tiền lương, tiền công của người mua nhà ở xã hội có thể lên đến 17 triệu đồng/tháng hoặc 22 triệu đồng/tháng, nếu có 2 người phụ thuộc. Đó là chưa kể đến khoản trừ từ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp... 

Điều kiện thu nhập hiện tại đang thiếu đi sự linh hoạt. Ảnh: Thanh Vũ

Nếu xét theo quy định cũ, thu nhập của những ông bố/bà mẹ đơn thân có thể lên đến 17 - 22 triệu đồng/tháng (tuỳ số người phụ thuộc) mà vẫn đáp ứng điều kiện thu nhập. Tuy nhiên, với quy định hiện tại, người độc thân phải có thu nhập dưới 15 triệu đồng/tháng. Như vậy, điều kiện hiện hành khiến những người đang nuôi con một mình gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận nhà ở xã hội.

Trong diễn biến mới đây, phía Bộ Xây dựng đã trả lời công dân về điều kiện thu nhập để được mua nhà ở xã hội của trường hợp mẹ đơn thân. Theo đó, đối tượng này vẫn được xét là trường hợp người độc thân và điều kiện thu nhập hàng tháng thực nhận vẫn không được quá 15 triệu đồng.

Thấu hiểu sự bất cập này, Bộ Xây dựng cho biết đã “ghi nhận kiến nghị của công dân để tổng hợp, nghiên cứu hoàn thiện các quy định về điều kiện để được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội trong thời gian tới”.

Ở thời điểm hiện tại, pháp luật về nhà ở đã có quy định ưu tiên đối với nữ giới, bao gồm cả phụ nữ độc thân đang nuôi con. Cụ thể, theo Điều 79 Luật Nhà ở năm 2023, phụ nữ là nhóm đối tượng cuối cùng trong số 5 đối tượng được ưu tiên mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm. 

Tuy nhiên, số lượng căn ưu tiên chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ trong dự án. Bên cạnh đó, do phụ nữ là đối tượng cuối cùng trong nhóm ưu tiên nên khi xét theo thứ tự, họ cũng ít có cơ hội để chạm tay vào suất mua. Quan trọng nhất, kể cả khi được ưu tiên, họ vẫn phải đáp ứng các tiêu chí về điều kiện thu nhập và nhà ở.

Với cách tính điều kiện thu nhập không xét đến gia cảnh như hiện tại, không chỉ mẹ đơn thân mà ngay cả bố đơn thân hay những gia đình đông con hoặc đang phải phụng dưỡng cha mẹ đều sẽ gặp khó khi mua nhà ở xã hội.

Lắng nghe ý kiến của người dân, trong phiên họp Chính phủ chuyên đề về xây dựng pháp luật tháng 5/2025, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã yêu cầu nghiên cứu mở rộng chính sách nhà ở xã hội cho các gia đình đông con, các đối tượng yếu thế khi có con.

Trước đó, vào tháng 3/2025, Bộ Y tế cũng đã đề xuất cho phép phụ nữ sinh con thứ 2 được hỗ trợ mua nhà ở xã hội, đặc biệt tại các khu công nghiệp, địa phương có mức sinh thấp. Rất nhiều người dân đang mong chờ các đề xuất này được hiện thực hóa, khi “mùa mở bán” nhà ở xã hội đang cận kề.