Tiêu chuẩn quốc tế là “tấm vé” gia nhập chuỗi cung ứng toàn cầu

Tại phiên thảo luận trong Tọa đàm “Kết nối kết nối Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu” do Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức ngày 8/10, ông Jackson Woo, Tổng giám đốc SGS Việt Nam cho rằng, Việt Nam cần thay đổi cách tiếp cận trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), không chỉ xem đây là nguồn bổ sung vốn đầu tư mà còn phải tận dụng FDI như một chất xúc tác thúc đẩy năng lực của các doanh nghiệp trong nước.

Ông Jackson Woo, Tổng giám đốc SGS Việt Nam. Ảnh: Chí Cường

Đây là hướng đi quan trọng để các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) Việt Nam có thể từng bước tham gia mạng lưới cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia, qua đó nâng cao giá trị gia tăng của nền kinh tế. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, vấn đề cốt lõi mà doanh nghiệp Việt Nam cần giải quyết là xây dựng niềm tin với các khách hàng quốc tế.

Theo đại diện SGS Việt Nam, phần lớn khách hàng của công ty tại Việt Nam hiện là các doanh nghiệp FDI, bao gồm những nhà cung ứng cấp 1, cấp 2 và cấp 3 cho các tập đoàn lớn trên thế giới. Một trong những lý do khiến các nhà mua hàng toàn cầu có xu hướng tiếp tục lựa chọn những nhà cung ứng đã tham gia mạng lưới quốc tế là các doanh nghiệp này có kinh nghiệm đáp ứng những yêu cầu khắt khe về chất lượng sản phẩm, quy trình sản xuất và tiêu chuẩn quản lý.

Trong khi đó, Việt Nam là nền kinh tế có độ mở lớn, với hoạt động xuất khẩu đóng vai trò quan trọng. Vì vậy, để tham gia chuỗi cung ứng quốc tế, doanh nghiệp không thể chỉ đáp ứng nhu cầu của thị trường trong nước mà còn phải tuân thủ các tiêu chuẩn và quy định tại những thị trường xuất khẩu.

Ông Jackson Woo cho rằng, bên cạnh việc thúc đẩy tiêu dùng nội địa, Việt Nam cần xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo dựa trên nền tảng niềm tin, tạo điều kiện để các nhà cung ứng trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Đánh giá về năng lực của doanh nghiệp Việt Nam, ông Jackson Woo cho rằng nhiều doanh nghiệp đã có nền tảng kỹ thuật và chất lượng nhất định, đồng thời thể hiện tinh thần sẵn sàng học hỏi, tiếp thu kinh nghiệm và nắm bắt cơ hội hợp tác với các đối tác quốc tế. Tuy nhiên, một trong những khó khăn lớn là xác định đúng thứ tự ưu tiên đầu tư trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế.

Từ kinh nghiệm hoạt động trong lĩnh vực thử nghiệm, giám định và chứng nhận, ông Jackson Woo nhấn mạnh việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế là một trong những yếu tố quan trọng nhất giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận mạng lưới cung ứng toàn cầu.

Các tiêu chuẩn quốc tế được xây dựng trên cơ sở tổng hợp kiến thức, kinh nghiệm và những thông lệ tốt được thừa nhận rộng rãi. Việc áp dụng các tiêu chuẩn phù hợp vào sản xuất và quản trị không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn tạo nền tảng để xây dựng uy tín với đối tác. Có thể xem việc đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế là “tấm vé đầu tiên” để doanh nghiệp bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, việc áp dụng tiêu chuẩn không chỉ dừng lại ở chất lượng sản phẩm mà còn liên quan đến tính minh bạch, trách nhiệm xã hội và phát triển bền vững. Đặc biệt, các yêu cầu về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) ngày càng được nhiều nhà mua hàng quốc tế quan tâm. Tùy theo ngành hàng và thị trường xuất khẩu, doanh nghiệp có thể phải đáp ứng những quy định pháp luật liên quan đến môi trường, lao động, an toàn sản phẩm, đồng thời thực hiện các tiêu chí bổ sung từ đối tác.

Điều này đòi hỏi không chỉ doanh nghiệp sản xuất cuối cùng mà cả các nhà cung ứng nguyên vật liệu, linh kiện và dịch vụ trong chuỗi phải từng bước nâng cao khả năng đáp ứng những yêu cầu có liên quan.

Theo ông Jackson Woo, việc tuân thủ các tiêu chuẩn và yêu cầu quốc tế không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường mà còn tạo cơ sở để duy trì quan hệ hợp tác lâu dài với khách hàng.

Bên cạnh yêu cầu về tiêu chuẩn và chất lượng, nguồn nhân lực cũng là một trong những thách thức đáng chú ý đối với doanh nghiệp Việt Nam khi tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Do đó, đại diện SGS Việt Nam cho rằng cần tăng cường phối hợp giữa Chính phủ, các cơ sở giáo dục và cộng đồng doanh nghiệp để xác định nhu cầu nhân lực, điều chỉnh định hướng đào tạo và xây dựng các cơ chế hỗ trợ phù hợp.

Cần một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện

Theo ông Jackson Woo, để nâng cao năng lực của các nhà cung ứng Việt Nam, việc phát triển hệ sinh thái không thể chỉ giới hạn ở kết nối doanh nghiệp sản xuất hay bảo đảm nguồn cung nguyên vật liệu.

Một hệ sinh thái hỗ trợ thực chất cần bao gồm nhiều yếu tố, từ khả năng tiếp cận tài chính, phát triển nhân lực, chính sách công nghiệp đến các cơ chế về thuế, hải quan và hỗ trợ đổi mới công nghệ. Chẳng hạn, đối với doanh nghiệp muốn tham gia sản xuất những sản phẩm công nghệ cao, nhu cầu nhập khẩu máy móc, thiết bị và công cụ kỹ thuật hiện đại có thể rất lớn. Khi đó, các chính sách thuế và thủ tục hải quan sẽ tác động trực tiếp đến chi phí đầu tư cũng như khả năng tiếp cận công nghệ của doanh nghiệp. Vì vậy, cần có sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, các tổ chức tài chính, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa để tạo ra môi trường thuận lợi cho hoạt động đầu tư, nâng cấp năng lực sản xuất.

Trong hệ sinh thái đó, các tiêu chuẩn quốc tế đóng vai trò quan trọng trong việc tạo dựng uy tín và niềm tin với khách hàng. Điều các nhà mua hàng toàn cầu muốn nhìn thấy không chỉ là năng lực sản xuất tại một thời điểm, mà còn là khả năng duy trì chất lượng và tuân thủ các yêu cầu một cách nhất quán trong suốt quá trình hợp tác.

Phân tích về quá trình lựa chọn nhà cung ứng của các tập đoàn quốc tế, ông Jackson Woo cho rằng niềm tin được xây dựng từ khả năng chứng minh việc tuân thủ các yêu cầu về chất lượng, an toàn và quản lý sản xuất. Doanh nghiệp cần cho thấy nhà máy, quy trình vận hành và hệ thống quản lý của mình đáp ứng những tiêu chuẩn phù hợp với yêu cầu của đối tác.

Bên cạnh đó, tùy theo lĩnh vực hoạt động, doanh nghiệp còn phải quan tâm đến những yêu cầu về quản lý hóa chất, sức khỏe và an toàn lao động, trách nhiệm xã hội và các tiêu chí tuân thủ khác.

Theo đại diện SGS Việt Nam, các nhà mua hàng toàn cầu thường có bộ tiêu chí đánh giá nhà cung ứng tương đối rõ ràng. Trước khi xem xét đặt hàng, họ cần xác định doanh nghiệp có đáp ứng những điều kiện bắt buộc về chất lượng, an toàn và năng lực tuân thủ hay không. Chỉ khi vượt qua các bước đánh giá cần thiết, doanh nghiệp mới có cơ hội tiến tới đàm phán thương mại và nhận đơn hàng.

Điều này đồng nghĩa, ngay cả khi đưa ra mức giá rất cạnh tranh, doanh nghiệp vẫn có thể không được lựa chọn nếu không đáp ứng những yêu cầu cơ bản của khách hàng. Giá cả và năng lực sản xuất là những yếu tố quan trọng, nhưng không thể thay thế điều kiện về chất lượng và tuân thủ.

Doanh nghiệp cần chứng minh năng lực thông qua việc xây dựng hệ thống quản lý phù hợp, cung cấp kết quả thử nghiệm sản phẩm và thực hiện các hoạt động đánh giá, chứng nhận cần thiết. Trong đó, kết quả thử nghiệm và chứng nhận từ các tổ chức độc lập có năng lực sẽ giúp nhà mua hàng có thêm cơ sở khách quan để đánh giá chất lượng, độ an toàn và khả năng đáp ứng yêu cầu của sản phẩm.

Bên cạnh các tiêu chuẩn chất lượng, ông Jackson Woo nhấn mạnh tính minh bạch là yếu tố ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo ông, doanh nghiệp cần sẵn sàng cung cấp những thông tin và dữ liệu cần thiết để khách hàng có thể kiểm chứng năng lực sản xuất, chất lượng sản phẩm và việc tuân thủ các yêu cầu liên quan. Trước đây, không ít doanh nghiệp có xu hướng hạn chế chia sẻ thông tin do lo ngại ảnh hưởng đến bí mật kinh doanh. Tuy nhiên, khi các tập đoàn quốc tế ngày càng chú trọng quản lý rủi ro và khả năng truy xuất thông tin trong chuỗi cung ứng, doanh nghiệp cũng cần có cách tiếp cận phù hợp hơn. Việc chia sẻ thông tin cần được thực hiện trong phạm vi cần thiết, đồng thời bảo đảm các nguyên tắc bảo mật và bảo vệ dữ liệu kinh doanh. Nếu không đáp ứng được yêu cầu minh bạch của đối tác, doanh nghiệp có nguy cơ đánh mất cơ hội tham gia hoặc duy trì vị trí trong chuỗi cung ứng.

Để xây dựng niềm tin với các nhà mua hàng toàn cầu, ông Jackson Woo nhấn mạnh hai yếu tố cốt lõi.

Thứ nhất là tính minh bạch, thể hiện qua khả năng cung cấp thông tin đầy đủ, rõ ràng và đáng tin cậy về hoạt động sản xuất, chất lượng sản phẩm cũng như việc thực hiện các yêu cầu liên quan.

Thứ hai là khả năng chứng minh sự tuân thủ thông qua các hoạt động thử nghiệm, đánh giá và chứng nhận phù hợp.

Đây là những công cụ giúp doanh nghiệp xác lập uy tín, tạo dựng niềm tin và nâng cao khả năng được lựa chọn làm nhà cung ứng của các tập đoàn quốc tế.

"Khi đáp ứng tốt hai yêu cầu này, doanh nghiệp Việt Nam sẽ có nền tảng vững chắc hơn để tham gia và phát triển lâu dài trong chuỗi cung ứng toàn cầu, ông Jackson Woo khẳng định