Mới đây, đại diện các nhà máy thuỷ điện vừa và nhỏ ở Kon Tum đã kiến nghị đến Điện lực Kon Tum, Tổng công ty Điện lực miền Trung… về việc không được huy động hết công suất phát điện theo khả năng của nguồn nước trong bối cảnh cả nước đang thiếu điện nghiêm trọng.

Từ tháng 3/2023 đến nay, các thuỷ điện vừa và nhỏ (được huy động theo cơ chế chi phí tránh được) thường xuyên bị tiết giảm công suất, bị sa thải, không được Công ty Điện lực Kon Tum huy động công suất do phát vượt công suất theo hợp đồng mua bán điện. Việc này gây ra nhiều khó khăn cho công tác vận hành và thiệt hại về kinh tế cho các Nhà máy thủy điện.

Theo đơn kiến nghị, nguyên nhân của việc phát vượt công suất chủ yếu là các nhà máy bám biên công suất tối đa của các tổ máy phát điện, nhằm đảm bảo hiệu quả kinh tế phát điện, do vậy khi có lưu lượng nước về các nhà máy tăng đột ngột dẫn đến công suất phát của tuabin cao hơn công xuất thiết kế.

Việc ngành điện tiết giảm công suất gây khó khăn cho công tác vận hành và giảm hiệu quả cho các chủ đầu tư, làm lãng phí nguồn tài nguyên phát điện, cũng là nguồn thu ngân sách cho tỉnh Kon Tum (nguồn thu thuỷ điện chiếm 30-40% nguồn thu ngân sách cho tỉnh).

Để tránh lãng phí tài nguyên nước, thuận lợi trong công tác vận hành, đảm bảo hiệu quả kinh tế và đặc biệt bổ sung cho nguồn điện giá rẻ, tập thể các nhà máy thuỷ điện vừa và nhỏ ở Kon Tum kiến nghị trong trường hợp không xảy ra quá tải lưới điện hoặc không ảnh hưởng đến an ninh hệ thống điện thì cho phép các Nhà máy thuỷ điện vừa và nhỏ được huy động theo cơ chế chi phí tránh được, phát tối đa công suất theo khả năng nguồn nước cho phép.

Ngoài ra, kiến nghị được phép phát lớn hơn Điện lượng trung bình năm (Eo) được phê duyệt đối với các năm có lưu lượng nước đến nhiều. Phần giá trị phát dư sẽ được tính toán để nộp bổ sung tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước vào đầu năm tài chính tiếp theo.

Trao đổi với Báo điện tử Đầu tư - Baodautu.vn, đại diện Tổng công ty Điện lực miền Trung cho biết, việc này ngoài thẩm quyền của đơn vị, các nhà máy thủy điện được cấp giấy phép hoạt động, mua bán điện như thế nào thì thực hiện theo quy định.

Theo Tổng công ty Điện lực miền Trung, việc phát vượt công suất là chưa phù hợp theo quy định của Hợp đồng mua bán điện và Giấy phép hoạt động điện lực. Tổng công ty đã báo cáo cấp có thẩm quyền để được hướng dẫn thực hiện huy động công suất phát vượt này.

Ngoài ra, hiện chưa có quy định cụ thể về việc thanh toán đối với phần sản lượng tương ứng với công suất phát vượt quy định nên Tổng công ty Điện lực miền Trung chưa có cơ sở thực hiện. Tổng công ty cũng đã báo cáo cấp có thẩm quyền để được hướng dẫn xử lý đối với phần sản lượng này.