Yêu cầu doanh nghiệp chủ động

Theo cơ quan Hải quan, mã HS là căn cứ để xác định thuế suất và chính sách quản lý, kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu. Vì vậy, xác định đúng mã số có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình thông quan. Sai sót về mã HS có thể khiến doanh nghiệp phải bổ sung hồ sơ, kéo dài thời gian xử lý, phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi hoặc bị xử lý do áp dụng sai thuế suất.

Thông tư số 85/2026/TT-BTC được Bộ Tài chính ban hành ngày 30/6/2026, có hiệu lực từ ngày 15/9/2026, yêu cầu việc xác định mã số hàng hóa phải căn cứ vào đặc điểm, thành phần, cấu tạo, tính chất, công dụng và thông tin kỹ thuật của hàng hóa.

Hoạt động phân tích, phân loại hàng hoá của cơ quan Hải quan. Ảnh: Văn Tá.

Quy định này đặt yêu cầu doanh nghiệp chủ động chuẩn hóa thông tin và hồ sơ kỹ thuật ngay từ đầu, thay vì chỉ căn cứ vào tên gọi hoặc mô tả chung trên chứng từ thương mại.

Với doanh nghiệp có số lượng lớn nguyên liệu, sản phẩm và mã hàng, yêu cầu này càng có ý nghĩa. Công ty TNHH MegaElec Việt Nam hiện xử lý khoảng 10 lô hàng mỗi ngày, với gần 8.800 mã nguyên liệu và sản phẩm.

Đại diện Công ty TNHH MegaElec Việt Nam cho biết, doanh nghiệp thực hiện thủ tục xuất nhập khẩu thông qua hệ thống phần mềm, qua đó tạo thuận lợi trong quá trình khai báo và thông quan. Doanh nghiệp thường lập kế hoạch nhập khẩu máy móc, thiết bị trước khoảng một năm. Trước khi hàng về 2-3 tháng, công ty chủ động chuẩn bị hồ sơ, chứng từ cần thiết, nhờ đó hạn chế vướng mắc khi thực hiện thủ tục.

Theo cơ quan Hải quan, khi Thông tư số 85/2026/TT-BTC có hiệu lực, việc chuẩn hóa tên mô tả và xác định mã HS cho từng nguyên liệu, sản phẩm sẽ thuận lợi hơn nếu doanh nghiệp chủ động chuẩn bị hồ sơ kỹ thuật dựa trên tài liệu của nhà sản xuất.

Việc chuẩn hóa thông tin ngay từ đầu cũng tạo cơ sở để cơ quan Hải quan phân tích, phân loại hàng hóa thuận lợi hơn, hạn chế trường hợp phải bổ sung thông tin do hồ sơ chưa đầy đủ.

Giảm khâu trung gian

Một điểm đáng chú ý của Thông tư số 85/2026/TT-BTC là thay đổi về thẩm quyền ban hành kết quả phân tích, phân loại hàng hóa.

Ông Trương Hồng Dũng, Phó Đội trưởng Hải quan Tiên Sơn, Chi cục Hải quan khu vực V giải thích: Theo quy định mới, thẩm quyền ban hành kết quả phân tích, phân loại được giao trực tiếp cho Đội trưởng Đội Kiểm định hải quan. Đồng thời, thống nhất một loại thông báo là Thông báo kết quả phân tích, phân loại.

Theo ông Dũng, quy định này giúp giảm khâu trình ký trung gian, tăng tính chủ động trong xử lý và rút ngắn thời gian thông quan cho doanh nghiệp.

Đối với những mặt hàng khó phân tích, phân loại hoặc chưa có đầy đủ thông tin kỹ thuật, cơ quan Hải quan có thể tham khảo ý kiến các bộ, ngành, cơ quan quản lý chuyên ngành để có thêm cơ sở xử lý.

Ông Trần Văn Tráng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm định hải quan, Cục Hải quan cho biết thêm, trong những trường hợp liên quan đến phân loại, cơ quan Hải quan cũng có thể tham khảo ý kiến của Tổ chức Hải quan thế giới về các vấn đề liên quan đến mã HS. Việc này nhằm bổ sung cơ sở chuyên môn đối với những mặt hàng chưa đủ thông tin phục vụ phân tích, phân loại.

Về vấn đề cải cách thủ tục, ông Bùi Tuấn Hải, Phó Trưởng Ban Nghiệp vụ thuế Hải quan, Cục Hải quan, cho rằng mục tiêu là đẩy nhanh thông quan, đồng thời cắt giảm thủ tục hành chính cho cả doanh nghiệp và cơ quan Hải quan.

Theo ông Hải, Thông tư số 85/2026/TT-BTC sửa đổi các quy định tại Thông tư số 14/2015/TT-BTC và Thông tư số 17/2021/TT-BTC, đồng thời điều chỉnh cách thức xử lý để doanh nghiệp chủ động hơn về thời gian và nắm được thời điểm nhận kết quả phân loại đối với những mặt hàng phải phân tích, phân loại.

Việc chủ động về thời gian nhận kết quả giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn trong xây dựng kế hoạch sản xuất, kinh doanh. Cùng với đó, các quy định mới hướng tới tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối, chia sẻ dữ liệu và giảm hồ sơ giấy trong quá trình phân tích, phân loại hàng hóa.

Với doanh nghiệp, chuẩn hóa hồ sơ kỹ thuật ngay từ đầu sẽ góp phần giảm rủi ro khi xác định mã HS, chủ động thời gian và hạn chế phát sinh trong quá trình thông quan. Với cơ quan Hải quan, việc tinh gọn quy trình, tăng ứng dụng công nghệ và kết nối dữ liệu góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho hoạt động xuất nhập khẩu.