Thời gian gần đây, một số tài khoản mạng xã hội lan truyền thông tin cho rằng việc chuyển giao các Làng trẻ em SOS có liên quan đến hoạt động hiến, ghép tạng ở trẻ em dưới 18 tuổi. Những thông tin thiếu căn cứ đã gây hoang mang trong dư luận, đặc biệt đối với các gia đình, người thân có con em đang được chăm sóc tại các Làng trẻ em SOS, đồng thời tác động tiêu cực đến tâm lý của trẻ em, đội ngũ nhân viên chăm sóc và các nhà hảo tâm.

Trước những thông tin này, bà Lê Minh Giang, Giám đốc Quốc gia Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam khẳng định, việc chuyển giao các Làng trẻ em SOS hoàn toàn không liên quan đến hoạt động hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người.

Quá trình sắp xếp, tổ chức lại hệ thống đã được nghiên cứu, thống nhất giữa các bên và thực hiện trên cơ sở quyết định của cấp có thẩm quyền, với mục tiêu xuyên suốt là bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của trẻ em.

Ảnh minh họa.

Làm rõ thông tin đang lan truyền trên mạng xã hội, bà Lê Minh Giang khẳng định việc cho rằng chuyển giao các Làng trẻ em SOS có liên quan đến hoạt động hiến, ghép tạng ở trẻ em là sự xuyên tạc bản chất vấn đề.

"Tôi khẳng định đây là thông tin hoàn toàn sai sự thật, xuyên tạc bản chất vấn đề", bà Giang nhấn mạnh.

Giám đốc Quốc gia Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam cho biết, việc bàn giao nguyên trạng 8 trong tổng số 17 Làng trẻ em SOS cùng các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống về địa phương quản lý toàn diện thực chất là sự điều chỉnh về tổ chức, phương thức quản lý và bảo đảm nguồn lực hoạt động. Chủ trương này bắt nguồn từ đề nghị của tổ chức Làng trẻ em SOS Quốc tế từ năm 2024, hoàn toàn không xuất phát từ bất kỳ nội dung nào liên quan đến hoạt động y tế hay hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người.

Trong toàn bộ hồ sơ, bản ghi nhớ và các văn bản liên quan đến việc bàn giao, không có bất kỳ nội dung nào đề cập đến việc hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người.

Đáng chú ý, một trong những nguyên nhân dẫn đến sự hiểu lầm là việc một số thông tin trên mạng xã hội đánh đồng chức năng quản lý nhà nước của Bộ Y tế với việc chuyển giao trực tiếp các Làng trẻ em SOS về Bộ này.

Bà Giang giải thích, từ ngày 1/3/2025, thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy của Chính phủ, chức năng quản lý nhà nước về bảo trợ xã hội và trẻ em được chuyển từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội sang Bộ Y tế. Cùng với sự thay đổi về chức năng quản lý, Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam được bàn giao về Bộ Y tế quản lý.

Tuy nhiên, việc chuyển giao 8 Làng trẻ em SOS và các cơ sở giáo dục lại là một nội dung khác, được triển khai theo Quyết định số 735/QĐ-TTg ngày 24/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ. Các Làng và cơ sở giáo dục thuộc diện sắp xếp được bàn giao nguyên trạng về địa phương quản lý toàn diện, thay vì chuyển trực tiếp về Bộ Y tế như những thông tin đang lan truyền. Việc gán ghép hai nội dung không liên quan với nhau rồi suy diễn thành hoạt động hiến, ghép tạng ở trẻ em là không có căn cứ.

Đại diện Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam cũng bày tỏ lo ngại trước tác động của những thông tin sai lệch đối với môi trường chăm sóc trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt. Bởi lẽ, những trẻ đang được nuôi dưỡng tại các Làng cần sự ổn định về tâm lý, tình cảm và môi trường sống, trong khi sự hoang mang của gia đình, người chăm sóc và cộng đồng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống hằng ngày của các em.

Lý giải nguyên nhân của việc tổ chức lại hệ thống Làng trẻ em SOS Việt Nam, bà Lê Minh Giang cho biết quá trình này gắn liền với sự điều chỉnh chính sách hỗ trợ tài chính của tổ chức Làng trẻ em SOS Quốc tế sau nhiều thập niên đồng hành cùng Việt Nam.

Ngày 22/12/1987, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội và Làng trẻ em SOS Quốc tế ký Hiệp định hợp tác xây dựng, phát triển hệ thống Làng trẻ em SOS tại Việt Nam. Trong gần 40 năm, tổ chức quốc tế đã viện trợ không hoàn lại kinh phí xây dựng các Làng, cơ sở giáo dục, đồng thời hỗ trợ chi phí vận hành, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.

Tuy nhiên, từ năm 2023, Làng trẻ em SOS Quốc tế bắt đầu điều chỉnh và cắt giảm dần nguồn kinh phí hỗ trợ dành cho Việt Nam nhằm ưu tiên nguồn lực cho những khu vực đang chịu tác động nghiêm trọng của chiến tranh, xung đột, đói nghèo và khủng hoảng nhân đạo.

Nguồn hỗ trợ của SOS Quốc tế hiện chỉ còn chiếm khoảng 30% tổng kinh phí hoạt động thường xuyên của hệ thống Làng trẻ em SOS Việt Nam. Sự thay đổi này đặt ra yêu cầu phải điều chỉnh mô hình tổ chức, quản lý và huy động nguồn lực, nhằm duy trì hoạt động chăm sóc trẻ em ổn định, bền vững trong dài hạn.

Trong bối cảnh đó, ngày 19/9/2024, Làng trẻ em SOS Quốc tế gửi công thư đến Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, đề nghị bàn giao 8 trong tổng số 17 Làng trẻ em SOS về địa phương quản lý toàn diện.

Đến ngày 14/5/2025, sau khi chức năng quản lý nhà nước về bảo trợ xã hội và trẻ em được chuyển sang Bộ Y tế, tổ chức SOS Quốc tế tiếp tục gửi công thư đến Bộ Y tế, đề nghị bàn giao 8 Làng cùng toàn bộ các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống.

Tháng 8/2025, Bộ Y tế thống nhất chủ trương, xây dựng phương án và lộ trình thực hiện. Tháng 3/2026, Bộ Y tế và Làng trẻ em SOS Quốc tế ký bản ghi nhớ về việc bàn giao 8 Làng trẻ em SOS và 25 cơ sở giáo dục.

Ngày 30/3/2026, Bộ Y tế có Tờ trình số 516/TTr-BYT trình Thủ tướng Chính phủ. Trên cơ sở đó, ngày 24/4/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 735/QĐ-TTg phê duyệt phương án sắp xếp, tổ chức lại hệ thống Làng trẻ em SOS Việt Nam, trong đó quy định việc bàn giao nguyên trạng 8 Làng trẻ em SOS và toàn bộ các cơ sở giáo dục về địa phương quản lý toàn diện, với thời hạn hoàn thành trước ngày 30/6/2026.

Như vậy, quá trình chuyển giao đã được chuẩn bị trong gần hai năm, bắt nguồn từ đề xuất của đối tác quốc tế, trải qua các bước trao đổi, thống nhất và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Việc tổ chức lại hệ thống không phải quyết định đột xuất và càng không liên quan đến những nội dung mà một số tài khoản mạng xã hội đang suy diễn.

Ở góc độ quản lý, việc chuyển giao đặt ra yêu cầu bảo đảm tính liên tục của hoạt động chăm sóc trẻ em, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương trong bố trí kinh phí, tổ chức nhân sự và duy trì mô hình chăm sóc phù hợp với đặc thù của các Làng SOS.

Bà Lê Minh Giang cho biết, nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình thực hiện là mọi thay đổi về tổ chức, quản lý đều phải hướng đến mục tiêu bảo vệ tốt nhất quyền lợi của trẻ em, tránh làm xáo trộn môi trường sống và học tập đã được duy trì trong nhiều năm.

Đến nay, 5 địa phương gồm Khánh Hòa, Nghệ An, thành phố Huế, Quảng Trị và Gia Lai đã hoàn thành việc tổ chức, sắp xếp. Ba địa phương còn lại là Hà Nội, Phú Thọ và Hưng Yên đang tiếp tục hoàn thiện phương án.

Các phương án được triển khai chủ yếu theo hướng sáp nhập Làng trẻ em SOS vào cơ sở trợ giúp xã hội công lập hiện có hoặc thành lập cơ sở trợ giúp xã hội công lập mới trên cơ sở tiếp nhận Làng.

Một vấn đề được các gia đình và nhà hảo tâm đặc biệt quan tâm là liệu việc chuyển giao có làm thay đổi phương thức nuôi dưỡng, chăm sóc trẻ em vốn đã trở thành đặc trưng của hệ thống Làng SOS hay không.

Về nội dung này, bà Giang khẳng định các địa phương vẫn duy trì mô hình chăm sóc thay thế theo hình thức "nhà gia đình SOS", trong đó trẻ em được các bà mẹ, bà dì trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng trong môi trường gần gũi như một gia đình.

Kinh phí hoạt động, bao gồm nguồn hỗ trợ cho trẻ em, thanh niên SOS, các bà mẹ, bà dì và đội ngũ cán bộ, nhân viên, tiếp tục được bảo đảm trong quá trình sắp xếp.

Để hạn chế tối đa nguy cơ gián đoạn hoạt động trong giai đoạn chuyển tiếp, Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam tiếp tục hỗ trợ kinh phí hoạt động cho 7 trong số 8 Làng thuộc diện bàn giao, trên cơ sở đề nghị của địa phương. Riêng Làng trẻ em SOS Nha Trang đã hoàn thành sắp xếp và không đề nghị hỗ trợ.

Nguồn kinh phí hỗ trợ trong giai đoạn này được sử dụng từ phần kết dư huy động nguồn lực trong nước, nhằm duy trì các hoạt động thiết yếu cho đến khi địa phương hoàn thành việc tổ chức lại.

Đối với 9 Làng trẻ em SOS còn lại và Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam, Bộ Y tế tiếp tục phối hợp với SOS Quốc tế, các bộ, ngành và địa phương để thống nhất phương án, lộ trình sắp xếp phù hợp với quy định pháp luật, điều kiện thực tiễn và khả năng huy động tài trợ.

Việc từng bước điều chỉnh mô hình quản lý trong bối cảnh nguồn viện trợ quốc tế giảm đặt ra yêu cầu duy trì nguồn lực tài chính ổn định, đồng thời bảo đảm chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ em có hoàn cảnh khó khăn.

Theo bà Lê Minh Giang, dù mô hình tổ chức có sự điều chỉnh, mục tiêu chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục và bảo vệ trẻ em vẫn phải được giữ vững. Quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của các em luôn được đặt lên hàng đầu.

Trước những thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội, Giám đốc Quốc gia Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam đề nghị các gia đình, nhà hảo tâm và người dân theo dõi thông tin từ những nguồn chính thống của Bộ Y tế, Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam và chính quyền địa phương.

Bà cũng khuyến nghị cộng đồng không chia sẻ, bình luận hoặc tiếp tục lan truyền những thông tin chưa được xác minh, nhất là các nội dung nhạy cảm liên quan đến trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt. Bởi hơn cả những thay đổi về cơ cấu tổ chức hay phương thức quản lý, điều cần được bảo đảm là sự ổn định trong cuộc sống, môi trường phát triển an toàn và quyền được chăm sóc, bảo vệ của trẻ em tại các Làng SOS.