-
Cà Mau sẵn sàng cho Festival Tôm Cà Mau lần II/2026, hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11
-
Techcombank và Masterise Group đồng tài trợ độc quyền đưa di sản văn hóa Nga tới Hà Nội
-
Sữa và đồ uống Vinamilk được đầu bếp Sofitel sử dụng trong tiệc sinh nhận nhà vua Anh
-
TP.HCM triển khai chiến dịch phục hồi 12 loài san hô tại Côn Đảo -
Gần 100 gian hàng, 46 quốc gia cùng hội tụ tại ngày hội ẩm thực quốc tế
Có những dòng sông không chỉ chở phù sa, tôm cá mà còn chở cả văn tính, cốt cách của một miền quê. Dòng Mê Kông khi về đến Đồng Tháp mở ra những bãi bồi, xóm nhỏ, những bến nước ghe xuồng qua lại. Nước lớn thì rộng lòng đón nước, nước ròng lại chắt chiu từng con cá, hạt phù sa. Sống cùng con nước, người miền Tây học cách chịu thương chịu khó, biết san sẻ lúc gian nan, dám mở đường khi thời cơ đến. Giữa mênh mang sông nước ấy, con cá tra đã trở thành món quà đặc biệt mà thiên nhiên gửi gắm cho Đồng Tháp.
Thuở trước, cá tra theo mùa nước về. Người dân đầu nguồn vớt cá bột, ương giống, chăm từng ao cá nhỏ, tích góp kinh nghiệm qua những mùa nước nổi. Rồi khoa học tìm ra cách sinh sản nhân tạo, kỹ thuật nuôi và chế biến đổi thay từng ngày. Từ chiếc ao bên mái nhà đến vùng nuôi tập trung, từ bữa cơm quê đến bàn ăn ở phương trời xa, con cá tra đã đi một hành trình dài. Hành trình ấy không có con đường trải sẵn; đó là con đường được mở bằng bàn tay, trí tuệ và cả những phen dám nghĩ dám làm.
Đằng sau mỗi con cá xuất khẩu là biết bao phận người. Có người nông dân từ chiếc ao nhỏ mà dựng được cơ nghiệp. Có người phụ nữ vào nhà máy lúc trời còn mờ sương, cuối tháng dành đồng lương cho con đến trường. Có kỹ sư lội bùn đo nước, nhà khoa học bền bỉ với con giống, doanh nhân xách vali đi tìm bạn hàng, người tài xế xuyên đêm đưa cá đến cảng. Mỗi người một việc, như những nhánh rạch đổ về dòng sông lớn. Thành tựu ấy không của riêng ai, mà là công sức chung của cả miền đất.
| Sản phẩm phi lê cá tra là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của tỉnh Đồng Tháp |
Tháng 12 năm 2026, Đồng Tháp tổ chức Lễ hội Cá tra. Gian hàng rộn ràng, sản phẩm được giới thiệu, bạn hàng gặp gỡ, những hợp đồng mở thêm cơ hội làm ăn. Tất cả đều đáng quý. Nhưng người miền sông nước đâu chỉ vui vì một mùa cá được giá. Niềm vui lớn hơn là thấy nghề nghiệp có ngày mai, con cháu có đường tiến thân, xóm làng thêm khấm khá. Vậy từ ngày hội này, liệu chúng ta có thể cùng nhau mở ra một tầm nhìn lớn hơn cho con cá tra, cho người Đồng Tháp và cho cả miền sông nước?
Từ chuỗi giá trị đến hệ sinh thái giá trị
Nói đến cá tra, chúng ta quen nói diện tích, năng suất, giá thành, đơn hàng, kim ngạch. Những con số ấy cần thiết, nhưng nếu chỉ nhìn chúng, e rằng chưa thấy hết dòng chảy của một ngành hàng. Bởi phía sau con số là bữa cơm người lao động, khoản dành dụm của hộ nuôi, lớp học của con trẻ, là màu nước nơi những con rạch chảy qua làng. Một ngành hàng mạnh không chỉ khi bán được nhiều cá, mà còn khi nhiều gia đình yên tâm gắn bó, nhiều người trẻ nhìn thấy tương lai trong nghề.
Con cá tra lớn lên nhờ nước lành, giống tốt, thức ăn, kinh nghiệm của người nuôi và sự chăm chút của biết bao nghề khác: thú y thủy sản, chế biến, vận tải, kho lạnh, tài chính, nghiên cứu, thương mại. Các mắt xích ấy quấn quýt như sông với rạch. Người nuôi khó khăn, nhà máy khó có nguồn nguyên liệu ổn định. Thị trường gặp sóng gió, những mái nhà ven sông cũng chịu chao đảo. Môi trường tổn thương, không ai có thể đứng ngoài. Con nước không chảy riêng cho một bến; sự thịnh vượng cũng không thể chỉ neo lại ở một khâu.
Từ sản phẩm xuất khẩu đến câu chuyện văn hóa
Thử một sớm đi dọc sông Tiền. Mặt nước còn bảng lảng sương, ghe máy đã nổ giòn dưới bến; bên hiên nhà, người lớn tuổi nhắc chuyện coi con nước, chuyện mùa cá về. Có ký ức về những ghe hàng gặp nhau giữa dòng vẫn gửi một lời chào; có nồi cá kho, tô canh chua thơm mùi bữa cơm đoàn tụ; có bàn tay hàng xóm cùng kéo chiếc ghe mắc cạn. Cái hào sảng của miền Tây không phải điều gì cao xa. Nó nằm trong tiếng mời cơm tự nhiên, trong sự rộng lòng với người lạ, trong cái nghĩa tình lúc hoạn nạn và sự gan góc trước đổi thay.
Khi sản phẩm mang theo một câu chuyện, thương hiệu có chiều sâu. Khi câu chuyện được giữ lời bằng chất lượng, minh bạch và trách nhiệm, thương hiệu có niềm tin. Người miền Tây vốn trọng chữ tín: đã bắt tay thì cố giữ lời, đã chung ghe thì cùng vượt sóng. Chữ tín ấy, nếu được đưa vào từng quy trình sản xuất, từng cam kết với khách hàng, sẽ trở thành tài sản bền lâu. Đó là bước chuyển từ bán con cá sang chia sẻ giá trị, từ quảng bá một ngành hàng sang giới thiệu cốt cách một vùng đất.
Từ khai thác tài nguyên đến nuôi dưỡng tương lai
Sông nước rộng rãi nhưng đâu phải vô tận. Con sông đã nuôi bao thế hệ thì đến lượt mỗi thế hệ phải biết chăm lại cho sông. Khi nghề cá phát triển với quy mô lớn, trách nhiệm đối với nguồn nước, năng lượng, thức ăn, bùn thải và phụ phẩm càng rõ ràng. Không thể vui với lợi ích hôm nay mà để lại dòng nước mỏi mệt cho con cháu. Cũng không thể nói đến sức cạnh tranh lâu dài nếu chi phí môi trường cứ bị để ngoài sổ sách. Biết làm giàu từ thiên nhiên còn phải biết trả nghĩa cho thiên nhiên.
Lễ hội không chỉ để xem, mà để hiểu và cùng làm
Lễ hội, vì thế, có thể là nơi người ta bước vào cả một hành trình, chứ không chỉ đi ngang những gian hàng. Ở một góc, người cao tuổi kể chuyện vớt cá bột, chỉ chiếc ngư cụ cũ, nhắc một mùa nước đáng nhớ. Ở góc khác, người công nhân kể về ca làm, người nuôi kể chuyện những lần giá lên giá xuống mà vẫn không bỏ nghề. Những lời kể mộc mạc ấy có sức lay động riêng: bởi chúng không chỉ nói một con cá được nuôi thế nào, mà còn nói một gia đình đã lớn lên ra sao.
Bên cạnh ký ức là một khoảng trời dành cho người trẻ. Kỹ sư, sinh viên, nhà khoa học, doanh nghiệp khởi nghiệp cùng giới thiệu cảm biến môi trường, công nghệ sinh học, ứng dụng số, ý tưởng tận dụng phụ phẩm. Trong gian bếp mở, món cá kho quê nhà gặp cách chế biến mới, để hương vị Đồng Tháp trò chuyện với bạn bè bốn phương. Ngoài không gian lễ hội, có thể hình thành hành trình đến làng nghề, vùng nuôi, những bến sông, nơi du khách được nghe chuyện đời chứ không chỉ xem quy trình. Quá khứ và tương lai cùng ngồi chung một chiếc xuồng, biết đâu sẽ đi được rất xa.
Nhưng hội vui đến mấy rồi cũng có lúc tan. Khách rời bến, đèn sân khấu tắt, điều quý nhất phải là những cuộc gặp trở thành hợp tác, ý tưởng có nơi bắt đầu, lời hứa thành việc làm. Người Đồng Tháp không thiếu những bàn tay sẵn sàng góp sức. Vấn đề là cùng góp vào việc gì, ai cầm lái và kết quả được đo đếm ra sao. Có thể bắt đầu từ bốn chương trình nối tiếp lễ hội, vừa có tầm nhìn, vừa có những bước đi cụ thể.
Chương trình một: Cá tra xanh Đồng Tháp
Trước hết, có thể khởi xướng Chương trình Cá tra xanh Đồng Tháp, từ vùng nuôi đến nhà máy, bằng những mô hình làm thật. Chọn một số cơ sở nuôi và doanh nghiệp đủ điều kiện để thử nghiệm quản lý nước, giảm hao hụt thức ăn, xử lý bùn thải, tận dụng phụ phẩm, tiết kiệm năng lượng và truy xuất nguồn gốc. Việc nào cũng cần người phụ trách, nguồn lực, thời hạn và cách đánh giá. Miền Tây quen nói làm ruộng phải xem đất, nuôi cá phải xem nước; muốn chuyển đổi xanh cũng phải bắt đầu từ con nước, ao cá và những vấn đề người nuôi đang gặp.
Những chỉ số cần đơn giản mà đáng tin: chất lượng nước, mức tiêu hao tài nguyên, tỷ lệ phụ phẩm được tận dụng, hiệu quả kinh tế và việc tuân thủ quy trình. Kết quả làm được phải công khai, kinh nghiệm hay phải được chuyền tay, để hộ nuôi nhỏ cũng học theo. Hào sảng trong thời đại mới không chỉ là cho nhau con cá lúc khó khăn, mà còn là chia sẻ một cách làm tốt, một công nghệ hữu ích, một lối đi bền vững.
Chương trình hai: Mạng lưới đổi mới sáng tạo ngành cá tra
Nghề cá có những bài toán không thể giải bằng một đôi tay: con giống, dịch bệnh, chi phí thức ăn, tự động hóa, biến động thị trường, sản phẩm giá trị gia tăng. Có thể hình thành Mạng lưới đổi mới sáng tạo ngành cá tra, nơi người nuôi nói rõ điều mình vướng, doanh nghiệp đưa ra nhu cầu, nhà khoa học và thanh niên mang đến những ý tưởng, rồi cùng thử nghiệm trong đời sống sản xuất. Không ai phải biết hết mọi điều; cái quý là biết tìm đến nhau để cùng làm sáng tỏ một bài toán.
Hằng năm, mạng lưới công bố danh mục bài toán ưu tiên do chính người nuôi và doanh nghiệp đề xuất. Mỗi bài toán gắn với một đơn vị sử dụng, một nhóm giải pháp, một địa điểm thử nghiệm và tiêu chí đánh giá. Những giải pháp hiệu quả được hỗ trợ chuyển giao, kết nối vốn, mở rộng ứng dụng; những thử nghiệm chưa thành công cũng được tổng kết để không lặp lại chi phí học hỏi.
Chương trình ba: Không gian ký ức và văn hóa nghề cá tra
Một miền đất có thể quên mất tuổi của một chiếc máy, nhưng không nên quên tên những người từng mở nghề, giữ nghề, làm nghề qua gian khó. Không gian ký ức và văn hóa nghề cá tra có thể bắt đầu từ hình ảnh ao nuôi cũ, ngư cụ, tài liệu, những chuyến hàng đầu tiên và lời kể của người làm giống, người nuôi, người công nhân. Cần sớm ghi lại câu chuyện của các bậc cao niên, bởi có những vốn quý một khi theo con nước trôi đi sẽ khó lòng tìm lại.
Ký ức ấy không nên nằm yên sau tủ kính. Có thể xây dựng tư liệu số, đưa câu chuyện nghề vào trường học, mở những buổi gặp gỡ giữa nghệ nhân, người làm nghề lâu năm với học sinh, sinh viên. Ẩm thực cá tra cũng là một phần văn hóa sống: từ nồi cá kho trên bếp nhà đến những món ăn sáng tạo, mỗi hương vị là một lối trở về với quê hương. Du lịch trải nghiệm chỉ thật sự có hồn khi người dân địa phương được kể câu chuyện của chính mình.
Chương trình bốn: Phát triển cộng đồng ngành cá tra
Sau bảng thống kê thành tích, xin đừng quên những mái nhà đã cùng ngành cá tra đi qua bao mùa sóng gió. Chương trình phát triển cộng đồng hướng đến người nuôi, công nhân, lao động dịch vụ, hộ sản xuất nhỏ và thanh niên vùng nghề cá. Trước hết, phải lắng nghe họ đang cần gì, học thêm kỹ năng nào, điều kiện lao động còn thiếu gì, thông tin thị trường đến được chưa, cơ hội liên kết có công bằng không. Người miền Tây quý nhau ở chỗ biết nghe chuyện của nhau, nhất là lúc người khác khó khăn.
Từ đó triển khai các lớp đào tạo ngắn, dễ áp dụng; hỗ trợ quản trị cho tổ hợp tác, hợp tác xã; tăng đối thoại giữa doanh nghiệp và người lao động; khuyến khích thực hành an toàn, phát triển kỹ năng số, tạo cơ hội thực tập và khởi nghiệp cho thanh niên. Những thỏa thuận liên kết cần hướng đến sự minh bạch, ổn định và khả năng chia sẻ rủi ro, để người nuôi nhỏ không bị đứng ngoài quá trình chuyển đổi.
Sau lễ hội, điều gì ở lại?
Bốn chương trình không phải bốn chiếc xuồng chèo về bốn hướng. Cá tra xanh cần công nghệ; đổi mới sáng tạo cần người nuôi nêu bài toán; văn hóa nghề cần cộng đồng gìn giữ; cộng đồng muốn phát triển cần một ngành hàng vững vàng và tử tế. Phải có một nhịp phối hợp chung, có đầu mối theo dõi, nguồn lực, thời hạn và công bố kết quả. Sông Tiền rộng là nhờ trăm nhánh nước cùng xuôi; công việc lớn cũng cần nhiều tấm lòng cùng một hướng.
Một năm sau Lễ hội Cá tra 2026, có thể cùng ngồi lại, không chỉ để xem ảnh lễ hội hay đếm số khách tham dự. Hãy kể nhau nghe đã có bao nhiêu mô hình nuôi xanh, bao nhiêu giải pháp mới được ứng dụng, bao nhiêu câu chuyện nghề được lưu giữ, bao nhiêu người học thêm kỹ năng, bao nhiêu gia đình có thêm cơ hội làm ăn. Những kết quả có thể còn khiêm tốn, nhưng thật. Như con nước đầu mùa chưa đầy bờ, vẫn báo hiệu một mùa mới đang về.
Người miền Tây quen góp sức. Một bờ đê không đắp bằng một đôi tay; một cây cầu quê không dựng bằng một tấm lòng. Hào sảng không chỉ là đãi nhau bữa cơm, chén nước, mà còn là chia sẻ cơ hội, tri thức và thành quả. Hào sảng là dám làm chuyện lớn mà không quên người nhỏ; dám đi xa nhưng vẫn nhớ bến quê; dám đón điều mới mà không đánh rơi nghĩa tình cũ. Con cá tra đã đưa Đồng Tháp ra biển lớn. Mong mỗi chuyến đi xa, quê nhà thêm phồn thịnh.
Để con cá tra đi xa hơn, nhưng giá trị ở lại quê nhà nhiều hơn. Để dòng sông tiếp tục cho nước lành, người nuôi vững nghề, người trẻ có ước mơ và xóm làng còn nguyên tiếng cười bên bến.
Dòng Mê Kông đã trao Đồng Tháp một món quà. Bao thế hệ đã nâng niu bằng mồ hôi và trí tuệ. Thế hệ hôm nay có dịp viết tiếp câu chuyện bằng tầm nhìn rộng mở: làm giàu từ thiên nhiên, làm lớn bằng tri thức, sống đẹp với nhau. Và biết đâu, khi lễ hội khép lại, con cá tra không chỉ là niềm tự hào của một ngành kinh tế, mà còn là câu chuyện đẹp về khát vọng và lòng hào sảng của cả miền sông nước.
-
Cà Mau sẵn sàng cho Festival Tôm Cà Mau lần II/2026, hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11
-
Techcombank và Masterise Group đồng tài trợ độc quyền đưa di sản văn hóa Nga tới Hà Nội
-
Sữa và đồ uống Vinamilk được đầu bếp Sofitel sử dụng trong tiệc sinh nhận nhà vua Anh
-
TP.HCM triển khai chiến dịch phục hồi 12 loài san hô tại Côn Đảo
-
Gần 100 gian hàng, 46 quốc gia cùng hội tụ tại ngày hội ẩm thực quốc tế -
TP.HCM lần đầu tiên tổ chức bồi dưỡng trực tuyến về phát ngôn và truyền thông đối ngoại -
Hà Nội trao quyết định ghi danh 5 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia -
Tôn vinh 335 nhà giáo tiêu biểu, khẳng định vai trò người thầy trong kỷ nguyên mới -
Phê duyệt Chương trình nâng cao năng lực quản lý phát triển đô thị cho cán bộ -
Đồng Tháp khai mạc Lễ hội Văn hóa - Du lịch làng cổ Đông Hòa Hiệp lần thứ VII năm 2026 -
5 bước đăng ký nhận vé miễn phí chương trình “Muôn sắc Việt Nam” trên HanoiGo
-
Trao quyền để bứt phá: Decathlon dẫn đầu Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam ngành Sản xuất 2026
-
Chủ tịch FPT Software: Khi AI chỉ làm tốt việc tổng quát, chiến thắng thuộc về người hiểu sâu lõi vận hành
-
SBO Precision Technology Vietnam được vinh danh 3 hạng mục giải thưởng tại APEA 2026
-
Stavian lọt Top 100 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam
-
Bế giảng khóa bồi dưỡng nghiệp vụ đối ngoại cho cán bộ khu vực phía Bắc và Bắc Trung Bộ
-
SeABank thông báo mời thầu