Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân

Chuyển từ số lượng sang chất lượng, không đứng ngoài xu hướng xanh hóa, số hóa

Hôm nay (25/8), Đại hội đại biểu toàn quốc Liên minh Hợp tác xã (HTX) Việt Nam lần thứ VII, nhiệm kỳ 2026-2031 đã diễn ra tại Hà Nội. Bà Cao Xuân Thu Vân, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam nhấn mạnh, Đại hội diễn ra trong thời điểm đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, với những động lực từ khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế.

Theo đó, Đại hội VII không chỉ tổng kết nhiệm kỳ, xác định phương hướng 5 năm tới, mà còn nhìn lại chặng đường phát triển, nhận diện những yêu cầu mới và xác lập tầm nhìn cho kinh tế tập thể Việt Nam trong giai đoạn mới.

Theo bà Vân, mô hình HTX có thể thay đổi theo thời gian nhưng những giá trị cốt lõi vẫn bền vững. Đó là con người hợp tác để cùng mạnh hơn; những người sản xuất riêng lẻ tự nguyện liên kết để biến nguồn lực nhỏ thành nguồn lực lớn. 

Bà Cao Xuân Thu Vân tái đắc cử Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam
Đại hội đại biểu toàn quốc Liên minh HTX lần VII, nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra sáng 25/8 đã thông báo kết quả hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Liên minh Hợp tác xã Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031. Theo đó, Hội nghị đã bầu 16 ủy viên Ban Thường vụ, bầu chủ tịch, các phó chủ tịch và Ủy ban Kiểm tra Liên minh Hợp tác xã Việt Nam. Bà Cao Xuân Thu Vân, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam khóa VI, tiếp tục được bầu giữ chức vụ này khóa VII. Bà Nguyễn Thị Hoài Linh và ông Đinh Hồng Thái tiếp tục giữ chức Phó chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam

Trong bối cảnh công nghệ thay đổi phương thức sản xuất, dữ liệu thay đổi phương thức quản trị và các tiêu chuẩn xanh đang định hình lại thị trường, HTX phải trở thành phương thức giúp thành viên tiếp cận cơ hội lớn, kết nối tri thức, công nghệ, thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Theo mục tiêu mà Liên minh HTX đặt ra, giai đoạn tới, tăng cường liên kết theo chuỗi giá trị được xác định là giải pháp quan trọng để nâng cao vị thế của HTX, để HTX không chỉ nhiều mà còn phải mạnh.

Phấn đấu đến năm 2031, cả nước có khoảng 140.000 tổ hợp tác với 2 triệu thành viên; 45.000 HTX với 8 triệu thành viên và 340 liên hiệp HTX với 1.700 HTX thành viên. 

Tỷ lệ HTX hoạt động loại khá, tốt phấn đấu đạt từ 60% trở lên; ít nhất 25% cán bộ quản lý HTX tốt nghiệp cao đẳng, đại học; khoảng 80% giám đốc HTX được đào tạo sơ cấp nghề giám đốc và tỷ lệ nữ giám đốc HTX, liên hiệp HTX đạt ít nhất 30%. 

Đến năm 2030, phấn đấu có trên 5.000 HTX và 500 tổ hợp tác ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, tiêu thụ nông sản; khoảng 50% HTX nông nghiệp liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị. 

Liên minh HTX Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy vai trò đại diện, chủ động nắm bắt, tổng hợp, phản ánh và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của các tổ hợp tác, HTX và liên hiệp HTX thành viên. Hoạt động hỗ trợ phải sát nhu cầu thực tế, tập trung vào những vấn đề thiết yếu như nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, năng lực quản trị, khả năng tiếp cận vốn, khoa học - công nghệ và thị trường. Đồng thời, hệ thống này sẽ định hướng, dẫn dắt các tổ chức kinh tế tập thể đổi mới mô hình, nâng cao năng lực quản trị và khả năng thích ứng. 

Ban chấp hành Liên minh HTX Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031

Phát biểu tại Đại hội, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Hà Thị Nga đề nghị, bước vào giai đoạn phát triển mới, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam phải chuyển mạnh từ phát triển số lượng sang nâng cao chất lượng, tập trung tư vấn, hỗ trợ, kết nối để hợp tác xã nâng năng suất, giảm chi phí, ổn định đầu ra, tăng thu nhập và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị.

Đồng thời, đề xuất các giải pháp nhằm tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn về đất đai, vốn, khoa học công nghệ, logistics, bảo hiểm và thị trường; bảo đảm nguồn lực hỗ trợ đến đúng địa chỉ, đúng đối tượng, đúng nhu cầu, tạo điều kiện để hợp tác xã phát triển thực chất, hiệu quả và bền vững.

Trong thư chúc mừng gửi tới Đại hội, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng cho rằng, đất nước đang được vào giai đoạn phát triển mới, đòi hỏi phải khơi thông và phát huy mạnh mẽ mọi nguồn lực. Kinh tế tập thể, HTX phải thực sự trở thành phương thức tổ chức sản xuất hiện đại, hiệu quả, giúp các thành viên nâng cao năng lực cạnh tranh, tiếp cận nguồn lực, mở rộng thị trường. Do đó, Phó Thủ tướng yêu cầu Liên minh HTX phải có giải pháp đột phá, đưa Kinh tế tập thể và HTX phát triển thực chất, hiệu quả giai đoạn tới.

Không thể phát triển HTX bằng chính sách riêng lẻ

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng, nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước những yêu cầu đổi mới có tính căn bản, cần một phương thức tổ chức đủ năng lực để tập hợp nông dân, kết nối các nguồn lực, tổ chức vùng nguyên liệu, ứng dụng khoa học công nghệ, liên kết doanh nghiệp và thị trường, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích của người sản xuất. HTX chính là một trong những phương thức quan trọng để thực hiện yêu cầu đó.

Trong một nền nông nghiệp với hàng triệu hộ sản xuất, HTX không chỉ là lựa chọn về mô hình tổ chức mà là con đường để khắc phục tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, tạo sức mạnh về quy mô, nâng cao vị thế của người nông dân và đưa nông nghiệp Việt Nam tham gia ngày càng sâu hơn vào chuỗi giá trị. 

Tuy vậy, mục tiêu giai đoạn tới không phải là số lượng hợp tác xã tăng lên, mà phải hình thành được một thế hệ hợp tác xã mới: không nhỏ bé về tư duy, không đơn giản về quản trị, không đứng ngoài chuỗi giá trị, không đứng ngoài chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, không thụ động trông chờ vào hỗ trợ của Nhà nước. HTX phải trở thành một chủ thể kinh tế quan trọng trong tổ chức lại sản xuất, phát triển kinh tế nông nghiệp, xây dựng nông thôn hiện đại và thực hiện chuyển đổi xanh. 

Muốn làm được điều này, HTX phải thật sự mạnh hơn thay vì chạy theo số lượng, cụ thể là mạnh về quản trị, năng lực tổ chức sản xuất và kết nối thị trường. Từ đó, tạo thêm giá trị, nâng cao thu nhập và vị thế cho thành viên.

Dĩ nhiên, một HTX mạnh cần đồng thời có vốn, đất đai, công nghệ, nhân lực, hạ tầng và thị trường. Tuy nhiên, vấn đề quan trọng nhất không phải cần thêm chính sách, tạo thêm nguồn lực mà quan trọng hơn là tổ chức chính sách và phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn.

"Không thể phát triển hợp tác xã bằng những chính sách riêng lẻ. Phải hình thành một hệ sinh thái phát triển hợp tác xã và kiến tạo giá trị. Trong hệ sinh thái đó, Nhà nước không làm thay mà kiến tạo thể chế và điều phối nguồn lực; địa phương tổ chức thực hiện; hợp tác xã tổ chức sản xuất; doanh nghiệp đầu tư, liên kết và kết nối thị trường; ngân hàng cung cấp vốn; nhà khoa học và doanh nghiệp công nghệ cung cấp tri thức, công nghệ; Liên minh Hợp tác xã Việt Nam đại diện, kết nối và đồng hành cùng hợp tác xã. Nhà nước kiến tạo - Hợp tác xã tự chủ - Doanh nghiệp liên kết - Thị trường dẫn dắt - Thành viên là trung tâm", Thứ trưởng đề nghị.  

Ở góc độ địa phương, ông Phan Thế Tuấn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh - tỉnh có  721 sản phẩm OCOP - chia sẻ kinh nghiệm quan trọng phát triển hiệu quả mô hình HTX. 

Thứ nhất, phải thống nhất nhận thức về vị trí, vai trò của KTTT, HTX trong phát triển kinh tế - xã hội; coi phát triển HTX là nhiệm vụ thường xuyên của cả hệ thống chính trị. Các chương trình, kế hoạch phát triển KTTT cần bám sát thực tiễn và nhu cầu của người dân, doanh nghiệp và thành viên HTX.

Thứ hai, cần tăng cường vai trò lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp; đồng thời phát huy hiệu quả vai trò của Liên minh HTX, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể trong tuyên truyền, vận động và hỗ trợ phát triển HTX.

Thứ ba, phát triển HTX phải bảo đảm thực chất, bền vững; không chạy theo số lượng mà chú trọng chất lượng hoạt động. Quan tâm đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý HTX có tư duy kinh tế thị trường, năng lực quản trị hiện đại và khả năng ứng dụng khoa học công nghệ.

Thứ tư, phải thúc đẩy liên kết giữa HTX với doanh nghiệp, nhà khoa học và thị trường; hình thành các chuỗi giá trị sản xuất - chế biến - tiêu thụ bền vững, nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm và hiệu quả hoạt động của HTX.