Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng phát biểu tại phiên họp.

Chiều 14/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Trình bày tờ trình dự án luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo sửa đổi, bổ sung một số quy định về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong hoạt động quản lý hành chính để thống nhất, đồng bộ với các luật có liên quan và thể chế hóa Quy định số 231-QĐ/TW.

Một trong những quy định mới là bổ sung quyền được bồi thường của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Cụ thể là Nhà nước có trách nhiệm bồi thường khi “không áp dụng hoặc áp dụng không kịp thời, không đúng biện pháp bảo vệ người tố cáo, người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân" theo quy định của Luật Tố cáo và pháp luật khác có liên quan.

Dự thảo quy định người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là cá nhân thực hiện việc phản ánh, tố cáo, tố giác hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong thực hiện nhiệm vụ, công vụ được giao, trong quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công.

Người thân của người tố cáo, người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực  gồm: Vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi.

Thẩm tra, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và Thường trực một số cơ quan của Quốc hội cơ bản tán thành bổ sung quyền được bồi thường của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nhằm thể chế hóa Quy định số 231/QĐ-TW ngày 17/01/2025 của Bộ Chính trị về bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Bên cạnh đó, có ý kiến còn băn khoăn cho rằng, tuy một số luật (Luật Cán bộ, công chức, Luật Viên chức...) đã đề cập đến từ “tiêu cực” nhưng chưa làm rõ nội hàm của khái niệm này; đồng thời, biện pháp “bảo vệ người đấu tranh chống tiêu cực” chưa được quy định cụ thể trong văn bản quy phạm pháp luật nào. Do đó, đề nghị sửa đổi các luật có liên quan quy định nội hàm pháp lý của từ “tiêu cực”, cơ chế pháp lý “bảo vệ người đấu tranh chống tiêu cực” để bảo đảm đầy đủ, đồng bộ cơ sở thực hiện việc bồi thường cho các đối tượng này và người thân của họ trong Luật trách nhiệm bồi thường nhà nước, Chủ nhiệm Phan Chí Hiếu cho biết. 

Nội dung mới nữa là dự thảo luật đề xuất mở rộng phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong lĩnh vực quản lý thuế.

Trong quá trình góp ý dự thảo luật, Bộ Tài chính đề nghị việc mở rộng phạm vi bồi thường Nhà nước trong lĩnh vực thuế từ 4 hành vi lên hơn 10 hành vi, cần đánh giá tác động cụ thể đến nguồn lực ngân sách nhà nước và các tác động chính sách khách mới có cơ sở bổ sung vào luật.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, một số ý kiến tham gia thảo luận cũng đề nghị chưa mở rộng phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong lĩnh vực quản lý thuế mà giữ như quy định hiện hành.

Về miễn trách nhiệm hoàn trả, dự thảo luật bổ sung quy định: Thủ trưởng cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ gây thiệt hại quyết định miễn hoàn trả khi người thi hành công vụ gây thiệt hại do lỗi vô ý và thuộc trường hợp thực hiện đề xuất về đổi mới, sáng tạo được cơ quan có thẩm quyền cho phép và được cấp có thẩm quyền xác định đã thực hiện đúng chủ trương, có động cơ trong sáng, vì lợi ích chung”.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng, văn bản của Đảng và một số luật đã quy định về trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm dân sự, miễn trách nhiệm pháp lý đối với tổ chức, cá nhân có liên quan và cơ chế, chhính sách đặc biệt trong một số lĩnh vực, tuy nhiên quy định của dự thảo luật còn chưa bảo đảm tính thống nhất.

Thường trực Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát bảo đảm tính thống nhất về căn cứ và phạm vi trách nhiệm bồi thường Nhà nước, từ đó xác định chính xác các trường hợp miễn trách nhiệm hoàn trả.

Chủ nhiệm ủy ban thẩm tra đề nghị chỉnh lại quy định nêu trên để tránh tạo ra nhiều thủ tục trong việc xét duyệt trường hợp miễn hoàn trả, gây kéo dài thời gian và áp lực tâm lý cho người thi hành công vụ.

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước sẽ được trình Quốc hội cho ý kiến, xem xét thông qua tại kỳ họp không thường lệ dự kiến khai mạc vào đầu tháng 8 tới.