Ảnh minh họa.

Bộ Xây dựng vừa có Tờ trình số 02/TTr-BXD gửi Chính phủ về Nghị định quy định điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm định xe cơ giới; tổ chức, hoạt động của cơ sở đăng kiểm; niên hạn sử dụng của xe cơ giới thay thế cho Nghị định số 166/2024/NĐ-CP.

Cắt giảm nhiều điều kiện kinh doanh

Theo Bộ Xây dựng, Nghị định được xây dựng trên cơ sở tuân thủ và cụ thể hóa đầy đủ các quy định của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến an ninh, trật tự, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật. 

Việc ban hành Nghị định còn nhằm triển khai thực hiện Quyết định số 1757/QĐ-TTg ngày 18/8/2025 của Thủ tướng Chính phủ về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Xây dựng.

Bên cạnh đó, Nghị định góp phần thực hiện các chủ trương lớn của Đảng về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia và phát triển kinh tế tư nhân, thông qua việc hoàn thiện cơ chế quản lý, khuyến khích ứng dụng công nghệ và mở rộng sự tham gia của khu vực tư nhân.

Việc ban hành Nghị định cũng kế thừa các quy định hiện hành đã được triển khai ổn định, phù hợp với thực tiễn, đồng thời bảo đảm tính hợp lý, thống nhất giữa các quy định, tính khả thi và hiệu quả trong tổ chức thực hiện.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của dự thảo Nghị định gồm 6 chương, 27 điều là việc giảm điều kiện về diện tích tối thiểu từ 15 m² tương ứng với 1 phương tiện đo khí thải xuống còn 10 m². Quy định này nhằm khuyến khích tổ chức, cá nhân tham gia cung cấp dịch vụ kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy, đồng thời tạo điều kiện để các cơ sở bảo hành, bảo dưỡng xe mô tô, xe gắn máy quy mô nhỏ cũng có thể tham gia cung cấp dịch vụ.

Theo cơ quan chủ trì soạn thảo, qua khảo sát thực tế tại các cơ sở sửa chữa, bảo dưỡng xe máy cho thấy, không gian 10 m² là hoàn toàn đủ để bố trí 1 xe máy, 1 thiết bị đo và bảo đảm không gian thao tác an toàn, thuận tiện cho kỹ thuật viên mà không gây cản trở cho các hoạt động xung quanh.

Dự thảo Nghị định cũng đề xuất bỏ quy định về việc cơ sở kiểm định khí thải lưu động phải trang bị ô tô chuyên dùng (chuyển thành trường hợp kiểm định khí thải ngoài cơ sở đăng kiểm), nhằm tương đồng với việc kiểm định xe cơ giới, xe máy chuyên dùng ngoài cơ sở đăng kiểm theo quy định của Bộ trưởng Bộ Xây dựng.

Theo Bộ Xây dựng, khảo sát cho thấy việc kiểm định khí thải ngoài cơ sở chỉ cần vận chuyển các trang thiết bị phục vụ kiểm định đến địa điểm kiểm tra là có thể thực hiện, không nhất thiết phải trang bị ô tô chuyên dùng, qua đó tiết kiệm đáng kể chi phí đầu tư cho các cơ sở kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy.

Đặc biệt, dự thảo Nghị định đề xuất bỏ quy định cấp phôi Giấy chứng nhận kiểm định, tem kiểm định; đồng thời sửa đổi, bổ sung quy định tại Thông tư số 47/2024/TT-BGTVT ngày 15/11/2024 của Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) theo hướng: phương tiện kiểm định đạt yêu cầu sẽ được cấp Giấy chứng nhận kiểm định điện tử và tem kiểm định (việc cấp tem kiểm định chỉ thực hiện đến hết ngày 31/12/2026). Sau thời điểm này, phương tiện kiểm định đạt yêu cầu chỉ được cấp Giấy chứng nhận kiểm định bản điện tử.

Quy định này nhằm thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW thông qua ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa giấy chứng nhận kiểm định, giúp dữ liệu kiểm định phương tiện đáp ứng yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và dùng chung”; đồng thời giảm chi phí in ấn cho cơ sở đăng kiểm, loại bỏ nguy cơ mất, hỏng giấy tờ và tạo thuận lợi cho công tác quản lý, tuần tra, kiểm soát thông qua khai thác dữ liệu số và camera AI.

Nâng cao tính minh bạch

Tại Tờ trình số 02, Bộ Xây dựng cho biết dự thảo Nghị định đã bổ sung quy định về xây dựng, quản lý và chia sẻ cơ sở dữ liệu đăng kiểm xe cơ giới, xe máy chuyên dùng, bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và dùng chung”. Đây được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao tính minh bạch, phòng ngừa tiêu cực và tăng hiệu quả quản lý nhà nước trong dài hạn.

Bên cạnh điều kiện kinh doanh, dự thảo Nghị định cũng đề xuất nhiều điều chỉnh quan trọng đối với tổ chức và hoạt động của cơ sở đăng kiểm, nhằm khắc phục các “điểm nghẽn” từng bộc lộ trong giai đoạn cao điểm khủng hoảng đăng kiểm.

Một điểm mới đáng chú ý là bổ sung quy định bắt buộc cơ sở đăng kiểm phải vận hành thử toàn bộ hệ thống kiểm định trước khi đề nghị cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động, nhằm bảo đảm ngay từ đầu các dây chuyền kiểm định vận hành thông suốt, hạn chế sự cố kỹ thuật khi chính thức đưa vào khai thác.

Dự thảo cũng bổ sung dây chuyền kiểm định loại tổng hợp, phù hợp với thực tiễn hoạt động của nhiều cơ sở đăng kiểm, đồng thời tạo điều kiện tối ưu hóa khai thác hạ tầng hiện có.

Về phân cấp, dự thảo bỏ quy định trách nhiệm trực tiếp của Cục Đăng kiểm Việt Nam và Sở Xây dựng, chỉ quy định trách nhiệm đến Bộ Xây dựng và UBND cấp tỉnh, phù hợp với chủ trương phân cấp, phân quyền của Chính phủ.

Đồng thời, cơ quan chuyên môn cấp tỉnh được giao chỉ định cơ sở đăng kiểm tiếp nhận, lưu trữ hồ sơ trong trường hợp cơ sở đăng kiểm bị thu hồi Giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động – nội dung trước đây còn bỏ ngỏ, nay được bổ sung để bảo đảm tính liên tục của dữ liệu quản lý.

Liên quan đến niên hạn sử dụng xe cơ giới, dự thảo Nghị định tiếp tục kế thừa các quy định hiện hành, đồng thời lược bỏ một số nghĩa vụ mang tính hành chính, như yêu cầu cơ sở đăng kiểm báo cáo danh sách xe hết niên hạn sử dụng.

Theo Bộ Xây dựng, quản lý niên hạn xe cần chuyển dần từ phương thức thủ công, phân tán sang quản lý dựa trên dữ liệu số, kết nối giữa đăng kiểm, đăng ký xe và các cơ quan chức năng.

Theo đó, niên hạn không chỉ là con số “cứng”, mà gắn với tình trạng kỹ thuật, mức độ an toàn và yêu cầu bảo vệ môi trường, phù hợp với tinh thần của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ đã được sửa đổi, bổ sung.

Dự thảo cũng làm rõ các trường hợp Giấy chứng nhận kiểm định hết hiệu lực hoặc không còn giá trị, như phương tiện bị cải tạo trái phép, không bảo đảm an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường, hoặc giấy chứng nhận được cấp sai quy định.

“Cách tiếp cận này nhằm tăng tính răn đe, đồng thời tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho cơ quan quản lý và lực lượng thực thi”, lãnh đạo Bộ Xây dựng cho biết.