Cơ hội an cư cho vùng đồng bào khó khăn

Vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi từ lâu là khu vực có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Nhiều hộ dân sinh sống trong những căn nhà tạm bợ, dột nát, thiếu điều kiện về đất ở ổn định. Trong khi đó, việc vay vốn thương mại gần như không khả thi, do thiếu tài sản bảo đảm hoặc không đủ điều kiện vay theo quy định thông thường.

Trước thực tế đó, ngày 26/4/2022, Chính phủ ban hành Nghị định số 28/2022/NĐ-CP về chính sách tín dụng ưu đãi thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021–2030 (giai đoạn I: 2021-2025). Trong đó, chính sách cho vay nhà ở, đất ở được xem là một trong những giải pháp then chốt, giúp người dân “an cư để lạc nghiệp”.

Theo quy định tại Nghị định 28, đối tượng vay vốn gồm hộ nghèo, hộ cận nghèo là người dân tộc thiểu số cư trú hợp pháp tại xã, thôn vùng dân tộc thiểu số và miền núi; hoặc hộ nghèo dân tộc Kinh sinh sống tại xã, thôn đặc biệt khó khăn thuộc vùng này.

Mục đích vay nhằm hỗ trợ người dân có đất ở, xây mới hoặc sửa chữa nhà ở để ổn định cuộc sống. Mức cho vay tối đa đối với hỗ trợ nhà ở là 40 triệu đồng/hộ, hỗ trợ đất ở là 50 triệu đồng/hộ. Lãi suất ưu đãi chỉ 3%/năm, thời hạn vay tối đa 15 năm, trong đó 5 năm đầu không phải trả nợ gốc - những điều khoản thể hiện rõ tính nhân văn và dài hơi của chính sách.

Việc xét duyệt và cho vay được thực hiện thông qua Ngân hàng Chính sách Xã hội với sự xác nhận của chính quyền địa phương và giám sát công khai, minh bạch. Người vay chỉ cần có tên trong danh sách được phê duyệt, có nhu cầu và phương án sử dụng vốn hợp lý.

Như vậy, Nghị định 28 không chỉ cụ thể hóa chủ trương “không để ai bị bỏ lại phía sau”, mà còn là điểm nhấn trong chính sách an sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số - đưa tín dụng ưu đãi trực tiếp đến từng hộ dân, giúp họ có cơ hội xây dựng mái nhà kiên cố trên chính mảnh đất của mình.

Lan tỏa chính sách vào đời sống

Ngay sau khi Nghị định 28 được ban hành, nhiều địa phương đã nhanh chóng triển khai, để chính sách kịp thời phát huy tác dụng với các hộ gia đình còn nhiều khó khăn. Tại bản Co Pục, xã Hua Thanh, tỉnh Điện Biên, gia đình bà Quàng Thị Ay được xếp vào diện khó khăn của xã, khi nguồn thu nhập của gia đình chỉ trông chờ vào 1.000 m2 ruộng. Cuộc sống của bà Ay càng vất vả hơn khi phải một mình gồng gánh nuôi vợ chồng người em trai bệnh tật đã gần 50 tuổi không thể tự chăm sóc bản thân. Sẻ chia với hoàn cảnh của bà, tháng 10/2022, bà Ay được Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Điện Biên cho vay 40 triệu đồng từ chương trình cho vay hỗ trợ nhà ở theo Nghị định số 28 của Chính phủ. Cùng với các nguồn hỗ trợ khác, sau hơn 1 tháng ngôi nhà xây kiên cố lợp tôn thay thế cho ngôi nhà tre dột nát đã được hoàn thiện giúp bà cùng 2 người em có chỗ trú mưa nắng, ổn định cuộc sống.  

Tại Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Sông Hinh (tỉnh Đắk Lắk), trong sáng ngày 17/8/2025, chương trình cho vay hộ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo xây dựng nhà ở đã được giải ngân tới 28 hộ với tổng số tiền 1,12 tỷ đồng. Như vậy, tính đến ngày 17/8, chương trình đã đạt dư nợ 6,96 tỷ đồng với 174 hộ được thụ hưởng.

Đặc biệt, không chỉ dừng ở chỗ ở, chính sách cho vay nhà ở, đất ở trong khuôn khổ Nghị định số 28 còn tạo tác động lan tỏa mạnh mẽ. Khi có nhà ổn định, bà con yên tâm đầu tư chăn nuôi, trồng trọt, mở rộng sản xuất. Ở Kon Tum, nhiều hộ vay vốn làm nhà theo Nghị định 28 đã chuyển đổi từ trồng mì sang trồng cà phê, cao su - nhờ đó thu nhập tăng gấp đôi so với trước. Tại Trà Vinh, chương trình giúp hàng trăm hộ Khmer nghèo có mái nhà vững chãi, tạo điều kiện cho con em đến trường, cải thiện chất lượng cuộc sống.

Trong giai đoạn tới, để chương trình hỗ trợ nhà ở cho đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi thật sự phát triển bền vững, các chuyên gia khuyến nghị cần kết nối chính sách nhà ở với chương trình sinh kế, hỗ trợ người dân sau khi có nhà kiên cố tiếp cận thêm các nguồn vốn sản xuất, tập huấn nghề, kỹ thuật nông nghiệp và tiêu thụ sản phẩm. Bởi lẽ, an cư chỉ là bước khởi đầu, còn lạc nghiệp mới là đích đến của quá trình giảm nghèo bền vững.

Một số ý kiến đề xuất cần nâng mức cho vay với các chương trình theo Nghị định 28, bởi các mức cũ còn thấp, chưa phù hợp với tình hình thực tế, ví dụ cho vay hỗ trợ đất ở, đất sản xuất chỉ 50 triệu đồng/hộ, cho vay hỗ trợ nhà ở chỉ 40 triệu đồng/hộ…