Việt Nam tăng xuất khẩu lượng hàng hóa liên quan đến hoạt động đầu tư vào AI trên toàn cầu.

Đón làn sóng đầu tư AI, xuất khẩu hàng công nghệ cao "bùng nổ"

Theo báo cáo tăng trưởng kinh tế Việt Nam quý III vừa được Bộ phận Nghiên cứu Thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB (Singapore) công bố, GDP Việt Nam trong quý III/2026 tăng 9,95% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất kể từ quý III/2022.

Đà tăng trưởng được dẫn dắt bởi khu vực công nghiệp và xây dựng, với mức tăng 12,5%, cùng khu vực dịch vụ, tăng 9,54%. Trong 9 tháng năm 2026, tổng tích lũy tài sản tăng 17,88%, trong khi xuất khẩu tăng 24,5% so với cùng kỳ.

Triển vọng đầu tư tiếp tục tích cực, phản ánh xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng và dịch chuyển sản xuất sang Việt Nam. Đáng chú ý, ngành điện tử nổi lên như một động lực tăng trưởng khi kim ngạch xuất khẩu ghi nhận mức tăng cao. 

Riêng tháng 9/2026, xuất khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 22,56 tỷ USD, tăng 112,7% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 9 tháng, kim ngạch nhóm hàng này đạt 123,6 tỷ USD, tăng 59,6%.

Kết quả trên cho thấy Việt Nam đang hưởng lợi từ làn sóng đầu tư toàn cầu vào trí tuệ nhân tạo (AI), khi nhu cầu về hạ tầng công nghệ, thiết bị điện tử và linh kiện tiếp tục gia tăng.

Báo cáo mới đây của Ngân hàng Thế giới (WB) cũng chỉ ra rằng, nhờ mức độ gắn kết sâu với chuỗi giá trị toàn cầu và nền kinh tế năng động, khu vực Đông Á và Thái Bình Dương, trong đó có Việt Nam có lợi thế đón đầu làn sóng bùng nổ các hoạt động liên quan đến AI trên thế giới.

Tuy nhiên, thách thức đặt ra là chuyển lợi thế sản xuất hàng hóa phục vụ AI thành việc ứng dụng AI rộng rãi trong nền kinh tế, qua đó nâng cao năng suất và tạo thêm việc làm có chất lượng. 

Nâng năng lực doanh nghiệp nội địa 

Làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ, bán dẫn và AI, đang mở ra cơ hội để Việt Nam thu hút thêm dòng vốn đầu tư mới, đồng thời thúc đẩy các dự án mở rộng năng lực sản xuất hiện hữu.

Dù vậy, để tận dụng hiệu quả cơ hội này, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và khu vực FDI, đồng thời nâng cao năng lực cung ứng của doanh nghiệp nội địa.

Công ty TNHH Micro Commercial Components Việt Nam (MCC Việt Nam), đóng tại KCN Yên Phong II - C (Bắc Ninh) thừa nhận, nhu cầu nguyên liệu, thiết bị của doanh nghiệp rất lớn nhưng doanh nghiệp nội hiện chỉ cung ứng được một phần nhỏ, chủ yếu là bao bì, vật tư đóng gói hoặc các thiết bị, máy móc thông dụng. Để đáp ứng nguyên liệu đầu vào, doanh nghiệp phải nhập khẩu từ Trung Quốc.

Thực tế này cho thấy, dù Việt Nam có lợi thế trong thu hút đầu tư và mở rộng sản xuất, khả năng tham gia của doanh nghiệp nội địa vào các khâu cung ứng có giá trị cao vẫn còn hạn chế. 

Nếu không cải thiện được năng lực công nghệ, chất lượng sản phẩm và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, cơ hội từ làn sóng đầu tư mới khó chuyển hóa đầy đủ thành giá trị gia tăng cho nền kinh tế trong nước.

Nêu giải pháp, bà Đỗ Thị Thúy Hương, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam (VEIA) nhấn mạnh, trọng tâm của Hiệp hội trong thời gian tới là hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng điện tử và bán dẫn toàn cầu, thay vì chỉ tập trung tìm kiếm đơn hàng.

Đẩy mạnh kết nối cung - cầu giữa doanh nghiệp Việt Nam với các tập đoàn điện tử, bán dẫn và doanh nghiệp FDI, xác định những nhóm sản phẩm, linh kiện, vật liệu, công đoạn mà doanh nghiệp Việt Nam có khả năng tham gia để xây dựng chương trình phát triển nhà cung ứng theo từng nhóm ngành, nhóm sản phẩm.

Về chính sách thu hút FDI giai đoạn tới, theo bà Hương cần gắn chặt với chính sách phát triển doanh nghiệp trong nước. Mục tiêu không chỉ là thu hút các tập đoàn điện tử lớn mà còn phải biến mỗi dự án FDI thành một hạt nhân phát triển mạng lưới nhà cung cấp Việt Nam, tạo điều kiện để doanh nghiệp nội địa tham gia cung ứng, tiếp cận tiêu chuẩn quốc tế, đào tạo nhân lực và từng bước nâng cao năng lực công nghệ.

Đại diện VEIA đánh giá, việc Chính phủ phê duyệt Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2030 là định hướng quan trọng nhằm nâng cao năng lực sản xuất trong nước, tăng tỷ lệ nội địa hóa và thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.