Sản phẩm đã có, nhưng chưa đủ để thành thị trường

Trong bối cảnh dân số toàn cầu bước vào giai đoạn già hóa nhanh, du lịch không còn là “sân chơi” chủ đạo của người trẻ. Một thị trường khách hàng mới đầy nổi lên, lặng lẽ nhưng được xem là “mỏ kim cương” của ngành kinh tế xanh - những du khách “tóc bạc”. Họ có thời gian, có tài chính và đặc biệt là nhu cầu tận hưởng cuộc sống sau nhiều năm lao động.

Ông Nguyễn Công Hoan, Trưởng ban Truyền thông và Chuyển đổi số Hiệp hội Du lịch Việt Nam, Tổng Giám đốc Flamingo Redtours nhận định: “Câu chuyện đẩy mạnh “Kinh tế bạc” không chỉ là trăn trở của riêng Việt Nam mà đã trở thành xu thế tất yếu của thế giới”.

Du khách trung niên, cao tuổi của Flamingo Redtours lựa chọn những hành trình trải nghiệm văn hóa, thiên nhiên nhẹ nhàng, đề cao sự thư thái.

Theo ông Hoan, có ba yếu tố cốt lõi khiến phân khúc này trở nên hấp dẫn. Thế giới đang già hóa nhanh, tuổi thọ tăng kéo dài “tuổi vàng” của người cao tuổi. Nhóm khách này có nền tảng tài chính ổn định sau nhiều năm tích lũy. Quan trọng hơn, họ có nhu cầu hưởng thụ dịch vụ ở mức cao. “Không có gì thuận lợi hơn việc phục vụ một đối tượng khách hàng hội tụ đủ ba yếu tố: Có tiền, có thời gian và có nhu cầu hưởng thụ dịch vụ cao”, ông Hoan nhấn mạnh.

Thực tế cho thấy, hành vi du lịch của nhóm khách này rất khác biệt. Họ không chạy theo xu hướng, không bị chi phối bởi các chương trình khuyến mãi ngắn hạn, mà đặt niềm tin và trải nghiệm lên hàng đầu. Sự lựa chọn của họ thường thận trọng, nhưng một khi đã hài lòng, họ sẵn sàng quay lại nhiều lần.

Ở góc độ thị trường, Việt Nam lại đang nằm gần những quốc gia có tốc độ già hóa nhanh như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan và Trung Quốc. Đây là nguồn khách tiềm năng rất lớn, đặc biệt với những người cao tuổi sống độc lập, có nhu cầu nghỉ dưỡng dài ngày và được phục vụ chuyên nghiệp.

Dù tiềm năng rõ ràng, câu chuyện khai thác “du lịch tóc bạc” tại Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn khởi đầu. Các sản phẩm hiện hữu mới dừng lại ở những lát cắt đơn lẻ, chưa tạo thành một hệ sinh thái đủ sức giữ chân du khách.

Ở phân khúc du thuyền, một trong những mô hình được xem là phù hợp với khách cao tuổi, thực tế đã ghi nhận những tín hiệu tích cực. Ông Nguyễn Quốc Duy, Giám đốc Kinh doanh của Paradise Vietnam cho cho biết, lượng khách trên 55 tuổi tham gia các hành trình du thuyền ngủ đêm chiếm khoảng 50-55%, trong khi tại khách sạn là khoảng 35-40%.

Khách quốc tế lớn tuổi thích thú với trải nghiệm văn hóa bản địa, từ trang phục truyền thống đến không gian giao lưu đậm bản sắc trên du thuyền Paradise Vietnam.

Điều đáng chú ý là xu hướng này mang tính ổn định và bền vững. Theo ông Nguyễn Quốc Duy, “xu hướng này vẫn chủ yếu duy trì, dịch chuyển dần sang du lịch đa thế hệ, khi khách lớn tuổi đi cùng gia đình và đóng vai trò quyết định trong việc lựa chọn hành trình”.

Để phù hợp với nhóm khách này, các sản phẩm du thuyền được thiết kế theo hướng “du lịch chậm”, kết hợp nghỉ dưỡng và trải nghiệm nhẹ nhàng. Hành trình được tối giản hóa với các dịch vụ tích hợp trong một lần thanh toán, hạn chế tối đa những thao tác phức tạp.

“Các lịch trình có nhịp nghỉ rõ ràng, du khách có thể lựa chọn thư giãn tại jacuzzi, spa, tham gia lớp nấu ăn hoặc ngắm hoàng hôn trên vịnh”, ông Nguyễn Quốc Duy chia sẻ.

Không gian cũng được thiết kế theo phong cách bán cổ điển, sang trọng nhưng dịu nhẹ, phù hợp với gu thẩm mỹ của nhóm khách trưởng thành. Đáng chú ý, yếu tố “không ồn ào” được đặt lên hàng đầu. Các hoạt động giải trí được tiết chế, nhường chỗ cho trải nghiệm cá nhân và kết nối với thiên nhiên.

Ở góc độ an toàn, một trong những yêu cầu khắt khe nhất của khách cao tuổi, doanh nghiệp cũng phải đầu tư bài bản. “Trên tàu luôn có thiết bị y tế sơ cứu, đội ngũ thuyền viên được đào tạo kỹ năng cơ bản. Quy trình phục vụ được cá nhân hóa, đặc biệt trong chế độ ăn uống”, đại diện Paradise Vietnam cho biết.

Ở Flamingo Redtours, xu hướng du lịch đa thế hệ ngày càng phổ biến, trong đó người cao tuổi đóng vai trò trung tâm trong việc lựa chọn hành trình.

Tuy nhiên, những nỗ lực này vẫn mang tính điểm sáng cục bộ. Nhìn rộng ra toàn ngành, theo ông Nguyễn Công Hoan, sản phẩm dành cho khách cao tuổi tại Việt Nam vẫn thiếu chiều sâu và tính hệ thống.

“Ưu tiên hàng đầu của họ là sức khỏe, không gian yên tĩnh và trải nghiệm văn hóa. Nhưng thách thức lớn nhất lại nằm ở cách tiếp cận. Họ cần sự chậm rãi, kỹ tính và cảm giác an toàn tuyệt đối”, ông Hoan phân tích.

Tại Flamingo Redtours, các sản phẩm dành cho khách trung niên và cao tuổi được xây dựng xoay quanh bốn trụ cột: xanh, thiên nhiên, chăm sóc sức khỏe và văn hóa nghệ thuật. Nhóm khách trung niên hiện chiếm khoảng 30% tổng lượng khách, trong khi các gia đình đa thế hệ chiếm từ 33% đến 35%.

Một xu hướng đáng chú ý là các câu lạc bộ hưu trí, nhóm bạn cùng thế hệ đang trở thành nguồn khách ổn định, thường xuyên đi du lịch vào ngày trong tuần. Đây là yếu tố giúp kéo dài mùa du lịch và tối ưu công suất dịch vụ. Dù vậy, ông Hoan thẳng thắn nhìn nhận: “Chúng ta mới chỉ bắt đầu thực sự ý thức và tập trung vào phân khúc này”.

Cần một hệ sinh thái, không phải những mảnh ghép rời rạc

Vấn đề cốt lõi của du lịch “tóc bạc” không nằm ở việc có hay không sản phẩm, mà là cách tổ chức toàn bộ hệ sinh thái phục vụ nhóm khách này.

Theo ông Nguyễn Công Hoan, xu hướng hiện nay đang dịch chuyển mạnh sang cá nhân hóa. Ngay trong nhóm khách cao tuổi cũng có sự phân hóa rõ rệt, đòi hỏi những sản phẩm và cách tiếp cận khác nhau. “Mỗi tiểu nhóm sẽ cần những gói sản phẩm và phương thức truyền thông riêng. Nếu làm tốt, chúng ta không chỉ thu hút mà còn giữ chân họ quay lại nhiều lần”, ông nói.

Một cơ hội lớn khác nằm ở nhóm khách “nghỉ tránh đông” từ châu Âu và Đông Bắc Á. Đây là những du khách có thời gian lưu trú dài, có khả năng chi tiêu cao và nhu cầu ổn định. “Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành ‘ngôi nhà thứ hai’ cho họ”, ông Hoan nhận định.

Ở phân khúc cao cấp, xu hướng cũng đang rõ nét hơn. Theo ông Hoan, nhiều tour có giá hàng trăm triệu đồng vẫn thu hút mạnh khách cao tuổi là các tỷ phú. Họ không tìm kiếm giá rẻ, mà ưu tiên chất lượng dịch vụ, lịch trình giãn nhịp, không mua sắm và quy mô đoàn nhỏ.

“Tiêu chuẩn của họ rất cụ thể: giờ bay thuận tiện, hướng dẫn viên tận tâm, dịch vụ đồng đều. Với một bộ phận khách cao cấp, điều họ tìm kiếm là trải nghiệm văn hóa sâu sắc, mang tính ‘nhớ đời’”, ông Hoan chia sẻ.

Từ thực tế vận hành, ông Nguyễn Quốc Duy cũng cho rằng để thu hút nhóm khách này, điều quan trọng nhất là giữ được sự nhất quán về chất lượng. “Chúng tôi không chạy theo xu hướng giải trí ngắn hạn, mà tập trung tạo không gian nghỉ dưỡng thư thái, nơi du khách là trung tâm và được kết nối tự nhiên với di sản”, đại diện doanh nghiệp cho biết.

Ẩm thực và không gian dùng bữa chậm rãi trên du thuyền Paradise Vietnam là một trong những yếu tố quan trọng thu hút nhóm khách “tóc bạc”.

Ở tầm vĩ mô, bài toán đặt ra không dừng ở doanh nghiệp. Theo các chuyên gia, Việt Nam cần cải thiện mạnh mẽ hạ tầng thân thiện với người cao tuổi, từ giao thông, cơ sở lưu trú đến hệ thống y tế.

Nhận định các dịch vụ giải trí chuyên biệt cho nhóm "khách tóc bạc" vẫn chưa được chú trọng, đại diện Paradise Vietnam kiến nghị, cần rút ngắn thời gian di chuyển, đơn giản hóa hướng dẫn dịch vụ và tăng cường khả năng tiếp cận y tế và phát triển các sản phẩm đặc thù gắn với thiên nhiên và chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi.

Một điểm nghẽn khác nằm ở chính sách thị thực và lưu trú dài hạn. Trong khi nhiều quốc gia trong khu vực đã có chương trình dành riêng cho người nghỉ hưu, Việt Nam vẫn thiếu những cơ chế đủ hấp dẫn để giữ chân dòng khách này.

Trong cuộc đua thu hút du khách toàn cầu, “khách tóc bạc” không phải là phân khúc ồn ào, nhưng lại là nhóm khách bền vững và ổn định bậc nhất. Họ không tạo ra những cơn sốt ngắn hạn, nhưng có thể trở thành nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.

Vấn đề đặt ra với du lịch Việt Nam không phải là có cơ hội hay không, mà là có đủ quyết tâm để thay đổi cách làm hay không. Khi thị trường đã rõ, nhu cầu đã hiện hữu, điều còn thiếu chính là một chiến lược đủ sâu, đủ dài và đủ đồng bộ để biến tiềm năng thành hiện thực.