Chuẩn bị từ sớm để không bị động

Dù mùa khô 2026 vừa mới kết thúc nhưng Lãnh đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã yêu cầu toàn Tập đoàn bắt tay ngay vào xây dựng các phương án bảo đảm cung ứng điện cho năm 2027, để không bị động trước những biến động bất thường của thời tiết và nhu cầu phụ tải đang tăng cao trở lại.

Yêu cầu này xuất phát từ những dự báo không mấy thuận lợi. Theo đánh giá của Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO), hiện tượng El Nino có khả năng quay trở lại và tác động mạnh từ tháng 9/2026 đến khoảng tháng 4/2027.

Tổng giám đốc EVN Nguyễn Anh Tuấn (đứng) giao hàng loạt nhiệm vụ cụ thể cho từng khối sản xuất, truyền tải và phân phối điện. Ảnh: ĐVCC.

Đây cũng là giai đoạn hệ thống điện thường chịu áp lực lớn nhất khi lượng nước về các hồ thủy điện suy giảm, trong khi nhu cầu tiêu thụ điện tiếp tục tăng theo đà phục hồi và mở rộng của nền kinh tế. Bởi vậy, bài toán chuẩn bị trước một chu kỳ vận hành mới với nhiều yếu tố bất định hơn cũng được đặt ra sớm hơn.

Theo đề nghị của NSMO, EVN cần tiếp tục bảo đảm đầy đủ nguồn nhiên liệu cho phát điện, duy trì độ khả dụng cao của các tổ máy, chủ động tích nước các hồ thủy điện ngay từ cuối mùa mưa, đồng thời chuẩn bị các kịch bản điều chỉnh phụ tải để sẵn sàng cho mùa khô 2027.

Chủ tịch Hội đồng thành viên EVN Đặng Hoàng An cũng yêu cầu các đơn vị tiếp tục tập trung cao độ để bảo đảm cung ứng điện đầy đủ, an toàn trong bối cảnh dự báo còn nhiều diễn biến phức tạp của thời tiết, mưa bão và thiên tai. Đồng thời, các phương án bảo đảm cung ứng điện cho năm 2027 phải được chuẩn bị ngay từ bây giờ, không để bị động trước các kịch bản phụ tải tăng cao hoặc điều kiện vận hành bất lợi.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, hàng loạt nhiệm vụ đã được Ban điều hành EVN giao cụ thể cho từng khối sản xuất, truyền tải và phân phối điện.

Đối với khối phát điện, Tổng giám đốc EVN Nguyễn Anh Tuấn yêu cầu khẩn trương làm việc với các đối tác cung cấp than nhằm rà soát tiêu chuẩn than nhập khẩu, xây dựng kế hoạch cung ứng nhiên liệu phù hợp cho các tháng cuối năm 2026 và đặc biệt là mùa khô năm 2027.

Đây là bước chuẩn bị quan trọng trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều biến động, nhất là khi xung đột tại Trung Đông tiếp tục gây sức ép lên giá nhiên liệu và chi phí sản xuất điện.

Ở khâu phân phối điện, các tổng công ty điện lực được yêu cầu nâng cao chất lượng dự báo phụ tải, đánh giá lại hiệu quả các chương trình điều chỉnh và dịch chuyển phụ tải (DSM), xác định rõ dư địa cắt giảm công suất trong các thời điểm hệ thống chịu áp lực cao.

Song song với đó là rà soát hiệu quả các chương trình sử dụng điện tiết kiệm, đề xuất các giải pháp mới nhằm tạo thêm nguồn điện "ảo" thông qua quản lý nhu cầu tiêu thụ, thay vì chỉ trông chờ vào việc bổ sung nguồn phát mới.

Dự án Điện khí LNG Quảng Trạch II và Quảng Trạch III đang được chuẩn bị xây dựng bên cạnh Nhà máy điện than Quảng Trạch 1 chuẩn bị đi vào hoạt động. Ảnh: Nguyễn Tuấn.

Không chỉ chuẩn bị về vận hành, EVN cũng đang tập trung để đôn đốc tiến độ các dự án đầu tư xây dựng như một đòn bẩy quan trọng để bảo đảm điện trong các năm tới. Bởi mỗi dự án nguồn điện hoặc đường dây truyền tải hoàn thành và đi vào vận hành sẽ bổ sung thêm dư địa cho hệ thống trước áp lực tăng trưởng phụ tải.

Vì vậy, lãnh đạo EVN yêu cầu các đơn vị tập trung tháo gỡ các vướng mắc về giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư và nguồn vốn để đẩy nhanh tiến độ các công trình trọng điểm. Mục tiêu không chỉ là hoàn thành kế hoạch đầu tư năm 2026 mà còn tạo nền tảng cho khả năng cung ứng điện trong giai đoạn 2027-2030, khi nhu cầu điện được dự báo tiếp tục tăng ở mức cao cùng mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của đất nước.

Nền tảng từ 6 tháng đầu năm 2026

Việc EVN chủ động xây dựng phương án cho năm 2027 cũng xuất phát từ nền tảng vận hành tích cực đã được tạo dựng trong 6 tháng đầu năm 2026. Trong bối cảnh thời tiết diễn biến cực đoan, xung đột địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục tác động tới thị trường năng lượng thế giới, còn nhu cầu điện trong nước tăng mạnh theo đà phục hồi của nền kinh tế, Tập đoàn vẫn bảo đảm cung ứng đủ điện phục vụ sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt của người dân.

Phụ tải điện trong nửa đầu năm 2026 đã tiếp tục lập nhiều kỷ lục mới về vận hành. Tổng sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống đạt 171,54 tỷ kWh, tăng gần 10% so với cùng kỳ năm trước. Sản lượng điện thương phẩm của EVN đạt trên 152,5 tỷ kWh, tăng hơn 10%, trong đó miền Bắc tiếp tục là khu vực có tốc độ tăng trưởng cao nhất với 13,1%.

Đặc biệt, ngày 25/6, hệ thống điện quốc gia ghi nhận công suất cực đại đạt 57.537 MW cùng sản lượng điện 1,215 tỷ kWh - mức cao nhất từ trước tới nay. Riêng miền Bắc cũng ghi nhận mức công suất cực đại và sản lượng điện cao nhất từ trước đến nay.

Những con số này phản ánh tốc độ gia tăng rất nhanh của nhu cầu sử dụng điện, đồng thời cho thấy áp lực ngày càng lớn đối với công tác điều hành hệ thống điện quốc gia.

Khu vực thi công Nhà máy Thủy điện Trị An mở rộng. Ảnh: Ngọc Linh.

Để đáp ứng yêu cầu vận hành, EVN đã phối hợp chặt chẽ với NSMO trong huy động nguồn điện, tối ưu lịch sửa chữa các nhà máy nhiệt điện, vận hành linh hoạt các hồ thủy điện và duy trì độ sẵn sàng của các tổ máy.

Các nhà máy nhiệt điện vận hành ổn định trong suốt cao điểm mùa khô; các hồ thủy điện được khai thác hợp lý, tiết kiệm nguồn nước.

Cùng với đó là sự phối hợp với Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) và Tổng công ty Đông Bắc để bảo đảm nguồn than cho phát điện, góp phần giữ hệ thống vận hành ổn định trong những thời điểm phụ tải tăng cao nhất.

Các chỉ tiêu vận hành tiếp tục được cải thiện. Chỉ số độ tin cậy cung cấp điện (SAIDI) cải thiện so với cùng kỳ năm trước; tỷ lệ điện dùng cho truyền tải và phân phối thấp hơn kế hoạch đề ra.

Bên cạnh nhiệm vụ bảo đảm điện, hoạt động đầu tư xây dựng cũng ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Trong 6 tháng đầu năm, giá trị khối lượng đầu tư toàn Tập đoàn đạt 55.050 tỷ đồng, trong đó, giá trị giải ngân đạt 47.561 tỷ đồng.

Nhiều dự án trọng điểm đạt tiến độ tích cực; nổi bật như: Dự án Nhà máy Nhiệt điện Quảng Trạch 1 đã đạt tiến độ tổng thể trên 99%; tổ máy số 1 đã hòa lưới phát điện, tổ máy số 2 chuẩn bị đốt lò trong tháng 7, hướng tới phát điện thương mại trong năm 2026. Các dự án Nhà máy Thủy điện Trị An mở rộng, Nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái tiếp tục được bám sát tiến độ.

EVN cũng đã khởi công 89 công trình truyền tải điện và đóng điện 95 công trình từ cấp điện áp 110 kV đến 500 kV; đồng thời tiếp tục phối hợp tháo gỡ vướng mắc về giải phóng mặt bằng, đẩy nhanh tiến độ các dự án truyền tải trọng điểm nhằm nâng cao năng lực cung ứng điện trong thời gian tới.

Song song với đầu tư hạ tầng, EVN tiếp tục thúc đẩy chuyển đổi số trong kinh doanh và dịch vụ khách hàng. Ứng dụng chăm sóc khách hàng EVN CSKH được đưa vào vận hành thử nghiệm trên phạm vi toàn quốc, toàn bộ 12 dịch vụ điện trực tuyến cấp độ 4 duy trì hoạt động ổn định.

Chương trình điều chỉnh và dịch chuyển phụ tải (DSM, DR) cũng tiếp tục được mở rộng, với sự tham gia của nhiều khách hàng công nghiệp lớn, góp phần giảm áp lực cho hệ thống trong các đợt nắng nóng.

Trong bối cảnh nhu cầu điện được dự báo tiếp tục tăng trưởng ở mức cao để phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế hai con số, việc EVN chuyển từ tư duy "ứng phó" sang "chuẩn bị trước" cho thấy yêu cầu ngày càng cao đối với công tác bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.