Đáp ứng yêu cầu điện cho mục tiêu tăng trưởng cao

Làm việc với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) sáng 15/9, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đặt vấn đề bảo đảm điện trong bối cảnh mới: Việt Nam hướng tới tăng trưởng GDP hai con số trong giai đoạn 2026-2030, các trung tâm dữ liệu, công nghệ cao và những ngành sản xuất mới đang đòi hỏi nhu cầu rất lớn về nguồn điện ổn định, chất lượng cao và có khả năng đáp ứng nhanh.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực, trong bối cảnh đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng cao, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính, vai trò của ngành điện càng trở nên quan trọng.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc phát biểu tại cuộc làm việc với Tập đoàn Điện lực Việt Nam. Ảnh: chinhphu.vn.

Bên cạnh đó, tình hình thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với bảo đảm an ninh năng lượng. Việt Nam muốn trở thành trung tâm sản xuất mới của khu vực, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu thì phải bảo đảm các điều kiện nền tảng, trong đó điện năng là yếu tố quan trọng.

EVN và các doanh nghiệp nhà nước phải tiếp tục giữ vai trò nòng cốt, đồng thời phải huy động hiệu quả nguồn lực của các thành phần kinh tế cho phát triển hệ thống điện.

Về tái cơ cấu EVN, Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh đây không phải là việc tinh gọn bộ máy đơn thuần mà phải gắn với yêu cầu xây dựng Tập đoàn mạnh hơn, làm chủ khoa học, công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp hiệu quả hơn vào phát triển năng lượng, tăng trưởng kinh tế của đất nước.

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị EVN xác định xây dựng Tập đoàn trở thành tập đoàn kinh tế mạnh, quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh cao là mục tiêu chiến lược, xuyên suốt. Theo đó, đến năm 2030, EVN phấn đấu nằm trong nhóm 3 doanh nghiệp Việt Nam có mặt trong Top 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới, trong đó phải hướng tới thứ hạng cao chứ không chỉ đặt mục tiêu có mặt trong bảng xếp hạng.

Tăng năng lực nguồn, đẩy nhanh phát triển lưới điện

Báo cáo tại cuộc làm việc, Chủ tịch Hội đồng thành viên EVN Đặng Hoàng An cho biết, trong 8 tháng đầu năm 2026, sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống đạt 235,82 tỷ kWh, tăng 9,3% so với cùng kỳ năm 2025; điện thương phẩm đạt 210,4 tỷ kWh, tăng 9,8%.

Đáng chú ý, nhu cầu điện trong tháng 5 và tháng 6 tăng lần lượt 12% và 14,53%; riêng miền Bắc tăng tới 14,7% và 17,5%. Từ nay đến cuối năm, EVN dự báo nhu cầu điện tiếp tục tăng khoảng 10,5-12%.

Chủ tịch Hội đồng thành viên EVN Đặng Hoàng An báo cáo. Ảnh: chinhphu.vn.

Các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật về độ tin cậy cung cấp điện, tổn thất điện năng của EVN tiếp tục nằm trong nhóm 4 nước dẫn đầu ASEAN.

Trong 8 tháng đầu năm, giá trị khối lượng đầu tư toàn Tập đoàn ước đạt 76.820 tỷ đồng, bằng 62,2% kế hoạch; giải ngân đạt 69.535 tỷ đồng, bằng 56,3% kế hoạch. EVN đã khởi công 118 công trình lưới điện từ 110-500 kV và đóng điện 116 công trình.

Một số dự án nguồn điện quan trọng tiếp tục được triển khai, trong đó dự án Nhiệt điện Quảng Trạch I dự kiến hoàn thành trong năm 2026; dự án LNG Quảng Trạch II đã ký hợp đồng EPC, dự kiến hoàn thành năm 2030; LNG Quảng Trạch III đang hoàn thiện thủ tục, phấn đấu khởi công đầu năm 2027.

Về tài chính, ông Đặng Hoàng An cho biết sau giai đoạn khó khăn trong các năm 2022-2023, EVN đã triển khai nhiều giải pháp tiết giảm chi phí, điều hành linh hoạt và cơ cấu lại hoạt động. Đến ngày 30/6/2026, Tập đoàn đã xử lý hết số lỗ lũy kế tích tụ từ các năm trước.

Trong 8 tháng đầu năm, doanh thu toàn Tập đoàn đạt 482.042 tỷ đồng, bằng 70% kế hoạch năm; lợi nhuận ước đạt 12.215 tỷ đồng, bằng 103% kế hoạch; nộp ngân sách nhà nước khoảng 17.160 tỷ đồng, bằng 65% kế hoạch. Các chỉ tiêu an toàn tài chính cơ bản được bảo đảm, song nhu cầu vốn lớn cho đầu tư phát triển hệ thống điện trong giai đoạn tới đặt ra yêu cầu tăng khả năng huy động nguồn vốn dài hạn.

Từ nay đến cuối năm, EVN phấn đấu bảo đảm cung ứng điện trong mọi tình huống, với dự báo nhu cầu điện 4 tháng cuối năm tăng khoảng 10,5-12%. Tập đoàn đặt mục tiêu hoàn thành kế hoạch đầu tư năm 2026 với tổng vốn 123.560 tỷ đồng; tập trung hoàn thành phát điện Nhiệt điện Quảng Trạch I, đẩy nhanh các dự án nguồn điện và triển khai các dự án lưới điện theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh.

Tập đoàn phấn đấu cả năm 2026 đạt lợi nhuận trên 13.500 tỷ đồng, nộp ngân sách nhà nước trên 26.300 tỷ đồng; tiếp tục tiết giảm chi phí, chống lãng phí, nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh và tạo thêm nguồn lực cho đầu tư phát triển.

Về tái cơ cấu, Chủ tịch Hội đồng thành viên (HĐTV) EVN cho biết Tập đoàn đã chủ động sắp xếp, thu gọn đầu mối, tập trung vào các lĩnh vực kinh doanh chính và nâng cao hiệu quả hoạt động. Số lượng đơn vị thành viên đã giảm từ 82 đơn vị năm 2011 xuống còn 33 đơn vị cuối năm 2025.

EVN định hướng tiếp tục giữ vai trò nòng cốt trong sản xuất, truyền tải, phân phối và kinh doanh điện; đồng thời cơ cấu lại các lĩnh vực hoạt động theo hướng tinh gọn, chuyên nghiệp, nâng cao năng lực quản trị và hiệu quả sử dụng vốn.

Trong lĩnh vực phát điện, EVN định hướng tiếp tục quản lý, vận hành an toàn, hiệu quả các nhà máy thuộc sở hữu của Tập đoàn; từng bước cơ cấu lại tỉ lệ sở hữu tại một số tổng công ty phát điện theo lộ trình phù hợp. Trong lĩnh vực phân phối, kinh doanh điện, Tập đoàn tiếp tục nắm giữ các Tổng công ty Điện lực, từng bước tách bạch khâu phân phối và bán lẻ điện theo lộ trình thị trường điện cạnh tranh, bảo đảm ổn định cung ứng điện.

Tập đoàn cũng định hướng phát triển một đơn vị tư vấn điện đủ năng lực đảm nhận các dự án năng lượng quy mô lớn; duy trì các đơn vị sản xuất thiết bị điện quan trọng, thúc đẩy tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng các dự án trọng điểm; nghiên cứu một số lĩnh vực kinh doanh mới như hạ tầng sạc xe điện, quản lý năng lượng và các nền tảng số phục vụ vận hành hệ thống điện.

EVN đặt mục tiêu đến năm 2030 điện sản xuất và mua đạt khoảng 505 tỷ kWh, điện thương phẩm 465 tỷ kWh; tổng vốn đầu tư giai đoạn 2026-2030 khoảng 830.000 tỷ đồng. Tập đoàn phấn đấu các chỉ tiêu kinh tế, kỹ thuật và độ tin cậy cung cấp điện nằm trong nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN, hướng tới trở thành một trong 3 doanh nghiệp Việt Nam góp mặt trong Top 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới.

Tập đoàn xác định các trọng tâm gồm bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định; tăng tốc đầu tư nguồn và lưới điện theo quy hoạch; đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp và phát triển nguồn nhân lực.

Cung cấp điện là vấn đề chiến lược trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia

Theo EVN, thách thức lớn trong bảo đảm cung ứng điện giai đoạn tới là nhu cầu điện tăng nhanh trong khi tiến độ phát triển nguồn chưa đồng đều giữa các chủ đầu tư. Một số dự án do khu vực tư nhân và nhà đầu tư nước ngoài thực hiện còn chậm, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến tiến độ bổ sung nguồn điện theo quy hoạch.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, hệ thống điện cần bổ sung khoảng 93.000 MW công suất nguồn điện đến năm 2030. Trong số này, EVN được giao đầu tư, hoàn thành khoảng 6.066 MW nguồn điện và khoảng 1.700 MW hệ thống lưu trữ năng lượng.

Như vậy, phần rất lớn công suất nguồn điện phải được đầu tư bởi các doanh nghiệp khác.

kiến nghị nghiên cứu cơ chế phù hợp để thu hút nguồn lực xã hội đầu tư hạ tầng truyền tải, qua đó giảm áp lực vốn đầu tư cho EVN trong bối cảnh nhu cầu phát triển lưới điện rất lớn.

Đây cũng chính là một trong những điểm đáng lưu ý đối với bài toán an ninh cung ứng điện những năm tới. Theo EVN, tiến độ phát triển nguồn hiện chưa đồng đều giữa các chủ đầu tư; một số dự án do khu vực tư nhân và nhà đầu tư nước ngoài triển khai còn chậm, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng tới khả năng bổ sung nguồn theo quy hoạch.

Trong khi đó, nhu cầu điện được dự báo tiếp tục tăng khoảng 10-12%/năm. Nếu các dự án nguồn chậm thêm vài năm, khoảng cách giữa nhu cầu phụ tải và khả năng bổ sung công suất có thể trở thành sức ép trực tiếp đối với vận hành hệ thống.

Đặc biệt, các dự án điện khí LNG, điện gió ngoài khơi có tổng mức đầu tư lớn, thời gian chuẩn bị và thu hồi vốn dài.

Lãnh đạo EVN cũng lưu ý sự lệch pha về tiến độ giữa phát triển nguồn và lưới điện. Một số dự án điện gió, điện mặt trời có thể triển khai trong thời gian tương đối ngắn, trong khi các công trình lưới truyền tải 220-500 kV cần nhiều thời gian cho thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng và xây dựng. Vì vậy, cần đẩy nhanh phát triển lưới để bảo đảm đồng bộ với nguồn, tránh tình trạng nguồn điện hoàn thành nhưng hạ tầng truyền tải chưa đáp ứng.

Tập đoàn kiến nghị nghiên cứu cơ chế phù hợp để thu hút nguồn lực xã hội đầu tư hạ tầng truyền tải, qua đó giảm áp lực vốn đầu tư cho EVN trong bối cảnh nhu cầu phát triển lưới điện rất lớn.

EVN cũng lưu ý tỉ trọng công suất nguồn do các doanh nghiệp nhà nước nắm giữ có xu hướng giảm, đặt ra yêu cầu Tập đoàn phải tiếp tục nâng cao năng lực quản lý, điều độ, đầu tư và phối hợp các nguồn điện, qua đó bảo đảm vai trò nòng cốt của doanh nghiệp nhà nước trong hệ thống điện.

Phát biểu kết luận, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc một lần nữa ghi nhận, biểu dương những đóng góp của EVN, cán bộ, công nhân viên và người lao động ngành điện trong bảo đảm an ninh năng lượng, phục vụ phát triển kinh tế-xã hội và đời sống nhân dân.

Đồng thời nhấn mạnh, trong bối cảnh nhu cầu điện phục vụ tăng trưởng cao ngày càng lớn, EVN phải bảo đảm cung cấp điện ổn định, an toàn, chất lượng với chi phí hợp lý, qua đó tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội.

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị EVN xác định xây dựng Tập đoàn trở thành doanh nghiệp nhà nước mạnh, quy mô lớn, năng lực cạnh tranh cao là mục tiêu chiến lược, xuyên suốt. Ảnh: chinhphu.vn.

Theo Phó Thủ tướng, EVN phải đủ mạnh mới có thể thực hiện tốt vai trò nòng cốt, dẫn dắt trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Vì vậy, xây dựng EVN trở thành doanh nghiệp nhà nước mạnh, quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh cao phải là mục tiêu chiến lược, xuyên suốt; đồng thời Tập đoàn cần phát huy nội lực, tự chủ về chiến lược, công nghệ và quản trị.

Phó Thủ tướng yêu cầu EVN tiếp tục đẩy mạnh tái cơ cấu gắn với chiến lược phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động; xác định rõ quy mô, tỷ trọng nguồn điện cần nắm giữ để bảo đảm vai trò nòng cốt trong vận hành hệ thống. Cùng với đó, EVN phải nâng cao chất lượng bán lẻ và dịch vụ điện, lấy sự hài lòng của khách hàng làm trung tâm; đi đầu trong khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và tự động hóa.

EVN cũng cần phát triển công nghiệp điện, nâng cao năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ, từng bước sản xuất thiết bị điện, hệ thống lưu trữ năng lượng và công nghệ truyền tải hiện đại; hình thành năng lực sản xuất, bảo dưỡng, sửa chữa theo chuỗi, đáp ứng nhu cầu trong nước và hướng tới thị trường quốc tế.

Về đầu tư nguồn và lưới điện, Phó Thủ tướng yêu cầu tập trung nguồn lực đẩy nhanh các dự án trọng điểm, cấp bách, nhất là tại miền Bắc. Phát triển nguồn phải đồng bộ với lưới điện, trong đó hệ thống truyền tải phải đi trước một bước, không để nhà máy điện hoàn thành nhưng thiếu khả năng truyền tải, giải tỏa công suất.

Các hình thức đầu tư cần được đa dạng hóa, ưu tiên các tuyến truyền tải liên vùng, công trình giải tỏa công suất từ khu vực có nguồn điện lớn tới các trung tâm phụ tải và hạ tầng phục vụ nhập khẩu điện. Quá trình đầu tư phải bảo đảm tiến độ, chất lượng, hiệu quả sử dụng vốn, an toàn và yêu cầu về môi trường, không để xảy ra thất thoát, lãng phí.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu xử lý dứt điểm các dự án còn vướng mắc, nhất là các dự án năng lượng tái tạo, trên cơ sở quy định pháp luật và các chủ trương đã được cấp có thẩm quyền ban hành, sớm đưa nguồn lực đã đầu tư vào khai thác.

Về điều hành giá điện, EVN phải thực hiện đúng quy định, bảo đảm công khai, minh bạch và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Đối với các kiến nghị về cơ chế tài chính, Bộ Tài chính được giao chủ trì, phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan liên quan nghiên cứu, xử lý theo thẩm quyền; các vấn đề vượt thẩm quyền phải báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định, bảo đảm đúng pháp luật, không để phát sinh cơ chế xin - cho.

Phó Thủ tướng yêu cầu thúc đẩy điện tự sản, tự tiêu, điện mặt trời mái nhà, cơ chế mua bán điện trực tiếp; tăng cường tiết kiệm điện và điều chỉnh phụ tải, nhất là trong thời gian cao điểm, qua đó giảm chi phí và áp lực đầu tư cho hệ thống.

Phó Thủ tướng khẳng định, cung cấp điện không chỉ là nhiệm vụ kinh tế mà là vấn đề chiến lược, có ý nghĩa đối với ổn định kinh tế vĩ mô, quốc phòng, an ninh và đời sống nhân dân. Khi nhu cầu điện tiếp tục tăng cao, EVN và các bộ, ngành phải hành động quyết liệt hơn, phối hợp chặt chẽ hơn, đẩy nhanh tiến độ và nâng cao hiệu quả thực hiện, qua đó giữ vững an ninh năng lượng và đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước.