Giải pháp đồng bộ

Trong 2 tháng đầu năm nay, tổng sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống đạt trên 48,2 tỷ kWh, tăng 7,09% so với cùng kỳ năm 2025. Sản lượng điện thương phẩm toàn Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đạt 43,5 tỷ kWh, tăng 8,46%.

Cũng trong 2 tháng đầu, nhiệt điện than tiếp tục giữ vai trò chủ đạo với sản lượng được huy động chiếm 50,97% trong tổng sản lượng nguồn, tiếp theo là thủy điện 22,37%, năng lượng tái tạo 15,75%, nhiệt điện khí 6,85%, nhập khẩu 4,05%.

Ban chỉ đạo cung ứng điện năm 2026 của EVN họp phiên thứ nhất.

Tình hình thủy văn đầu năm được đánh giá khá thuận lợi. Tổng điện năng còn lại trong các hồ tính đến cuối tháng 2/2026 ước tương đương 11,5 tỷ kWh. Về nhiên liệu cho sản xuất điện, các nhà máy nhiệt điện cơ bản đảm bảo giữ tồn kho than cao hơn định mức EVN; nhiên liệu khí và dầu cũng cơ bản đáp ứng được yêu cầu huy động của hệ thống. 

Tuy nhiên, dự báo năm nay có thể xuất hiện nắng nóng sớm và kéo dài hơn năm ngoái, có thể xảy ra tình trạng thiếu nước, khi hiện tượng La Nina sẽ suy yếu dần trong nửa đầu năm nay rồi chuyển sang El Nino vào cuối năm 2026, đầu năm 2027.

Để đảm bảo cung ứng điện, EVN đã và đang triển khai đồng loạt nhiều giải pháp, trong đó chỉ đạo các nhà máy thủy điện điều tiết hợp lý nguồn nước; các nhà máy nhiệt điện đảm bảo nhiên liệu và rà soát lịch sửa chữa tránh cao điểm mùa khô. EVN cũng chỉ đạo các đơn vị đẩy nhanh tiến độ công trình lưới điện trọng điểm, tụ bù, lắp đặt hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS), cũng như các giải pháp quản lý phụ tải, tiết kiệm điện và phát triển nguồn điện phân tán.

Ưu tiên điện mặt trời mái nhà tự sản xuất tự tiêu thụ

Ông Nguyễn Quốc Trung, Phó tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Vận hành  hệ thống điện và Thị trường điện cho biết, NSMO đã có phương án tận dụng tối đa nguồn khí thiên nhiên trong nước; ưu tiên nguồn khí LNG nhập khẩu giá thấp sử dụng cho phát điện...

NSMO cũng đề xuất về việc phối hợp với 5 Tổng công ty Điện lực của EVN và chính quyền địa phương lập trước danh sách phụ tải có thể tiết giảm theo từng cấp độ. Đồng thời, đề nghị EVN đẩy nhanh các dự án lắp đặt BESS, tụ bù... để bổ sung đắc lực cho hệ thống.

Trung tâm nhiệt điện Duyên Hải có các nhà máy nhiệt điện dùng than nhập khẩu.

Theo ông Trung, năm 2026, phụ tải điện được dự báo tăng khoảng 8%. Tuy nhiên, trong dịp Tết vừa qua, khi phụ tải công nghiệp giảm, phụ tải sinh hoạt lại tăng tới 10%.

"Điều này khiến áp lực vận hành trong các đợt nắng nóng kéo dài 6-7 ngày tới đây sẽ rất vất vả, nhất là tại miền Bắc", ông Trung nói.

Ở phía nguồn cung, các loại hình phát điện như nhiệt điện than, tuabin khí, thủy điện và năng lượng tái tạo đều đang chịu những sức ép riêng. Trong đó, nhiệt điện than và điện khí nhập khẩu đang đối mặt khó khăn lớn về nhiên liệu do xung đột ở Trung Đông khiến giá tăng cao, vận chuyển khó khăn.

Bên cạnh áp lực nhiên liệu, hệ thống điện còn đối mặt thách thức lớn từ sự gia tăng nhanh của năng lượng tái tạo. Hiện tổng công suất nguồn này đạt khoảng 21.000MW, trong đó một nửa là nguồn phân tán phía phụ tải, với hơn 125.000 hệ thống điện mặt trời mái nhà.

Thực tế này đòi hỏi phải tính toán điều hành hiệu quả các nguồn phân tán có tính bất định cao mà vẫn giữ ổn định hệ thống điện.

Theo NSMO, việc trang bị hệ thống giám sát, điều khiển và thu thập dữ liệu (SCADA) tới từng nguồn nhỏ là không khả thi về chi phí và kỹ thuật, trong khi cũng không thể tập trung quyền điều khiển. Điều này khiến công tác vận hành trở nên phức tạp hơn, đòi hỏi các cơ chế giám sát và điều độ linh hoạt.

Tổng giám đốc EVN Nguyễn Anh Tuấn cũng yêu cầu các đơn vị liên quan chủ động phối hợp với NSMO lập kế hoạch khả dụng của nguồn điện, nâng cao độ chính xác trong dự báo phụ tải. 

Hệ thống điện mặt trời mái nhà tại Nhà máy của Côgn ty thép Hoà Phát Dung Quất.

Đồng thời yêu cầu các đơn vị sản xuất điện tuyệt đối đảm bảo đủ nhiên liệu và độ sẵn sàng vận hành của tổ máy; chuẩn bị đầy đủ số liệu liên quan đến môi trường để Tập đoàn đề xuất cơ chế vận hành đặc thù trong trường hợp hệ thống cần huy động.

Về lưới điện, yêu cầu các đơn vị truyền tải sớm triển khai về tụ bù và BESS để kịp vận hành muộn nhất là năm 2027.

Lãnh đạo Tập đoàn cũng chỉ đạo các đơn vị tạo điều kiện tối đa để các khu công nghiệp, đơn vị sản xuất - kinh doanh lắp đặt điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN) tự sản xuất, tự tiêu thụ. Đây là một giải pháp tiết kiệm hiệu quả cho chính khách hàng, đồng thời giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia.

Trong đó, trên địa bàn do Tổng công ty Điện lực miền Bắc quản lý đã và đang triển khai rất tốt, với kết quả 2.893 khách hàng phát triển nguồn điện này, đạt tổng công suất khoảng 390 MW tính đến hết tháng 2 vừa qua.

Với các giải pháp đồng bộ từ nguồn, lưới đến quản lý phụ tải, EVN đang chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết nhằm đảm bảo cung ứng điện an toàn, ổn định, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong năm 2026.