Xung đột vũ trang ở Trung Đông vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt đang khiến cho hàng loạt nhà máy lọc dầu tại châu Á, từ Nhật Bản, Trung Quốc đến Đông Nam Á đã phải cắt giảm công suất, dừng một phần tổ hợp hoặc tuyên bố bất khả kháng do nguồn cung dầu thô và nguyên liệu từ Trung Đông bị gián đoạn.

Theo Reuters, Financial Times và nhiều hãng tin quốc tế cho hay, tại Nhật Bản, nền kinh tế gần như phụ thuộc tuyệt đối vào dầu nhập khẩu từ Trung Đông, các nhà máy lọc dầu đã giảm mạnh mức sử dụng công suất. Tỷ lệ vận hành chỉ còn khoảng 69%, giảm đáng kể so với mức trên 80% trước khi khủng hoảng nổ ra.

Nhà máy lọc dầu tại Nhật Bản - quốc gia phụ thuộc tới khoảng 90% dầu thô nhập khẩu từ Trung Đông, đã phải giảm mạnh công suất vận hành khi nguồn cung gián đoạn.

Không chỉ nhiên liệu, các sản phẩm hóa dầu cũng bị ảnh hưởng khi nhiều tổ hợp phải cắt giảm sản lượng do thiếu nguyên liệu đầu vào như naphtha.

Trung Quốc - quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới, cũng không nằm ngoài vòng xoáy. Tập đoàn Sinopec đã lên kế hoạch cắt giảm hơn 10% sản lượng chế biến trong tháng, tương đương hàng trăm nghìn thùng/ngày, nhằm ứng phó với tình trạng nguồn cung bị thắt chặt.

Song song, chính quyền cũng đã có các động thái như tạm dừng xuất khẩu nhiên liệu để ưu tiên đảm bảo an ninh năng lượng trong nước - một động thái cho thấy mức độ nghiêm trọng của cú sốc nguồn cung.

Tại Đông Nam Á, tác động còn thể hiện rõ nét hơn ở các trung tâm lọc hoá dầu lớn. Ở Malaysia, tổ hợp Pengerang - một trong những dự án lọc hoá dầu trọng điểm khu vực - đã phải dừng một đơn vị chưng cất công suất 300.000 thùng/ngày sau khi trước đó chỉ vận hành ở mức khoảng 50%. Nguyên nhân chính là phần lớn dầu thô nhập khẩu của nhà máy đi qua eo Hormuz, khiến nguồn cung trở nên bấp bênh.

Một tổ hợp lọc hoá dầu tại Trung Quốc - nơi các “ông lớn” như Sinopec buộc phải cắt giảm sản lượng chế biến để ứng phó với nguồn cung dầu thô từ Trung Đông bị thắt chặt.

Singapore, trung tâm lọc dầu và trung chuyển năng lượng hàng đầu châu Á, cũng buộc phải hạ công suất tại nhiều tổ hợp. Một số nhà máy chỉ còn vận hành khoảng 50-60% công suất, giảm mạnh so với mức 75-80% trước đó, do các chuyến hàng dầu thô từ Trung Đông bị trì hoãn.

Tại Indonesia, các tập đoàn như Chandra Asri đã kích hoạt điều khoản “bất khả kháng”, tạm dừng một số hoạt động giao hàng hoặc cắt giảm sản lượng.

Ở Thái Lan, một số công ty con trong lĩnh vực lọc dầu và hóa dầu cũng buộc phải thu hẹp hoặc đình chỉ hoạt động. Khi nguồn nguyên liệu đầu vào cho hóa dầu bị thiếu hụt hoặc trở nên quá đắt đỏ, điều này có thể ảnh hưởng đến các nhà khai thác nhựa, linh kiện điện tử hay phụ tùng ô tô, và sau đó kéo theo những ảnh hưởng dây chuyền tới việc làm cũng như xuất khẩu.

Trong khi đó, Ấn Độ và Hàn Quốc - dù chưa ghi nhận việc cắt giảm công suất quy mô lớn - cũng đang đối mặt với áp lực ngày càng gia tăng. Hàng loạt tàu chở dầu và khí hóa lỏng bị mắc kẹt tại eo biển Hormuz đã khiến nguồn cung trở nên bất ổn.

Chính phủ các nước này phải triển khai các biện pháp khẩn cấp như kiểm soát giá nhiên liệu, ưu tiên phân bổ nguồn cung và điều chỉnh sản xuất để tránh đứt gãy thị trường nội địa.

Có thể thấy việc các quốc gia chủ động cắt giảm công suất, dừng một phần tổ hợp... là một lựa chọn kịp thời, thể hiện sự chủ động của các quốc gia và doanh nghiệp.

Trong bối cảnh nguồn cung biến động khó lường, nó sẽ cho phép tái cân bằng sản xuất, duy trì vận hành an toàn của hệ thống năng lượng và hạn chế nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng. Đây cũng là biểu hiện rõ nét của một tư duy điều hành mới: ưu tiên ổn định và khả năng chống chịu, thay vì chạy theo sản lượng trong mọi điều kiện.