Đầu tư đồng bộ vào trường lớp và hạ tầng số

Giáo dục vùng núi Thái Nguyên từ nhiều năm qua luôn chịu sức ép của địa hình chia cắt, đường xá khó khăn và điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Ở nhiều xã vùng cao, chỉ một trận mưa lớn cũng có thể khiến học sinh phải nghỉ học, giáo viên mất hàng giờ băng rừng vượt suối để đến lớp. Hạn chế về cơ sở vật chất, thiết bị công nghệ, thư viện và không gian học tập cũng là thực tế kéo dài, khiến chất lượng giáo dục chênh lệch đáng kể so với khu vực thành thị.

Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số được Thái Nguyên xác định là con đường nhanh nhất để tạo bình đẳng trong tiếp cận tri thức. Ngoài việc cung cấp máy tính hay đường truyền Internet, chuyển đổi số được triển khai theo hướng thay đổi tư duy quản lý, đổi mới phương pháp dạy, học và mở rộng môi trường giáo dục hiện đại đến từng lớp học vùng cao.

Giai đoạn 2025 - 2030 sẽ là thời kỳ tỉnh Thái Nguyên đẩy mạnh khai thác công nghệ trong quản lý và giảng dạy.

Trên địa bàn tỉnh, các hoạt động thuộc Tiểu dự án 1 - Dự án 5 được triển khai nhằm gia cố hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú và các điểm trường có học sinh bán trú. Đến nay, Thái Nguyên đã hoàn thành 44 công trình trường học, góp phần tạo dựng môi trường học tập khang trang, an toàn và phù hợp đặc thù vùng dân tộc thiểu số.

Song song với hạ tầng vật lý, hạ tầng số cũng được chú trọng, hiện đã có 93 trường được trang bị đồng bộ công nghệ thông tin, cho phép triển khai giảng dạy trực tuyến, xây dựng kho học liệu số và tổ chức các mô hình dạy học mới, giúp học sinh vùng dân tộc thiểu số tiếp cận phương pháp học tập hiện đại, hạn chế tối đa sự gián đoạn do điều kiện tự nhiên.

Nhờ có hạ tầng, chuyển đổi số dần lan tỏa tới từng lớp học, các thầy cô có nhiều không gian sáng tạo hơn, học sinh có cơ hội tương tác với tri thức bằng hình ảnh, âm thanh, mô phỏng thay vì chỉ dựa vào sách giáo khoa truyền thống.

Không chỉ tập trung vào giáo dục phổ thông, Thái Nguyên còn xem chuyển đổi số là nền tảng mở cửa tri thức cho cả cộng đồng. Hơn 173 lớp xóa mù chữ đã được tổ chức, thu hút trên 4.000 người dân dân tộc thiểu số tham gia. 

Những lớp học này giúp người dân đọc, viết thành thạo, biết sử dụng điện thoại thông minh, từng bước tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, giao dịch thương mại điện tử và các thông tin thiết yếu phục vụ đời sống. Nhờ đó, cha mẹ có nhận thức đầy đủ hơn về giáo dục, hỗ trợ con em học tập. Cộng đồng hình thành năng lực số cơ bản, giảm tối đa rào cản giữa vùng sâu, vùng xa và khu vực đô thị. 

Một ví dụ sinh động về chuyển đổi số trong nhà trường là Trường Tiểu học Vân Tùng (xã Ngân Sơn). Buổi sinh hoạt chuyên môn gần đây với chủ đề “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dạy học” đã tạo ấn tượng mạnh về khả năng đổi mới của giáo viên vùng cao.

Trong tiết dạy minh họa môn Tiếng Việt lớp 5, giáo viên đã sử dụng các công cụ AI để minh họa bài giảng, tạo đồ họa trực quan và thiết kế hoạt động tương tác. Các ứng dụng công nghệ giúp bài học trở nên sinh động, học sinh hứng thú hơn và hiểu bài nhanh hơn.

Buổi sinh hoạt này không chỉ là hoạt động trao đổi chuyên môn đơn thuần mà còn là bước khởi đầu cho việc đưa AI đến gần hơn với lớp học miền núi. Giáo viên tự tin hơn trong việc tiếp cận công nghệ, trong khi học sinh có cơ hội trải nghiệm phương pháp học tập hiện đại tương đương với những trường ở khu vực thuận lợi.

Chiến lược giáo dục năm 2025 - 2030

Theo Sở Giáo dục và Đào tạo Thái Nguyên, giai đoạn 2025 - 2030 sẽ là thời kỳ tỉnh đẩy mạnh khai thác công nghệ trong quản lý và giảng dạy. Có 7 nhóm giải pháp trọng tâm sẽ được triển khai:

Một là, tăng cường truyền thông về các chủ trương, chính sách giáo dục. Hai là, đổi mới công tác quản lý nhằm nâng cao chất lượng điều hành. Ba là, thu hút nguồn lực xã hội hóa và đầu tư cơ sở vật chất theo hướng đồng bộ, hiện đại. Bốn là, cải tiến phương pháp dạy học, tăng khả năng tương tác và ứng dụng công nghệ. Năm là, phát triển năng lực số, năng lực ngoại ngữ cho giáo viên và học sinh. Sáu là, hoàn thiện cơ chế, chính sách phù hợp đặc thù địa phương; tăng cường quản lý nhà nước. Bảy là, mở rộng hợp tác quốc tế nhằm đưa mô hình giáo dục tiên tiến vào thực tiễn.

Với việc xác định chuyển đổi số là trục xuyên suốt trong toàn bộ chiến lược, ngành giáo dục kỳ vọng tạo nên bước thay đổi toàn diện ở cả ba cấp: quản trị - dạy học - học tập.

Thái Nguyên đặt mục tiêu đến năm 2030, 82% trường học đạt chuẩn quốc gia. Các trường dân tộc nội trú sẽ được đầu tư theo hướng hiện đại, đủ điều kiện bán trú, nội trú để nâng cao chất lượng học tập và sinh hoạt.

Tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số được học tại các trường dân tộc nội trú phấn đấu đạt 8%, đảm bảo sự cân đối giữa đào tạo chuyên sâu và mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức. Về giáo dục mầm non, tỉnh đặt mục tiêu huy động 38% trẻ em trong độ tuổi nhà trẻ đến trường, Ở cấp tiểu học và trung học cơ sở, tỷ lệ đi học đúng tuổi đạt 99,5%.

Để đạt được các mục tiêu đã đặt ra, Thái Nguyên xác định chuyển đổi số là trục phát triển then chốt. Tỉnh đầu tư đồng bộ từ hạ tầng công nghệ, thiết bị học tập đến phương pháp giảng dạy hiện đại và kho học liệu trực tuyến, giúp các trường miền núi nâng chất lượng dạy, học và mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cho học sinh dân tộc thiểu số.

Khi công nghệ xóa nhòa giới hạn địa lý, từng lớp học vùng cao được kết nối với nguồn tài nguyên giáo dục phong phú hơn. Đây chính là nền tảng tạo ra những cơ hội mới cho học sinh vùng sâu, vùng xa, giúp các em tiếp cận tri thức hiện đại và từng bước hình thành nguồn nhân lực lao động chất lượng trong tương lai.