Sản xuất hàng may mặc xuất khẩu tại Tổng công ty May Hưng Yên - CTCP.

Hàng Việt còn dư địa tăng xuất khẩu đi Mỹ

Tại hội thảo “Phát triển kinh doanh xuất nhập khẩu với thị trường Mỹ” do Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương) tổ chức, các chuyên gia và đại diện Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Mỹ đều nhận định, Mỹ là thị trường có sức mua lớn nhưng có mức độ cạnh tranh cao, hệ thống pháp luật và quy định tương đối phức tạp, yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng, an toàn sản phẩm, truy xuất nguồn gốc, lao động và sở hữu trí tuệ.

Ông Đỗ Ngọc Hưng, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Mỹ cho biết, bất chấp những biến động về chính sách thương mại và thuế quan, Việt Nam vẫn là thị trường cung ứng chiến lược và trọng tâm của các nhà nhập khẩu Mỹ nhờ năng lực sản xuất đáp ứng đa dạng nhu cầu, chi phí gia công cạnh tranh và khả năng tham gia ngày càng sâu vào chuỗi cung ứng.

“Việt Nam hiện có lợi thế cạnh tranh lớn ở nhiều nhóm ngành hàng như điện tử, máy móc, dệt may, da giày, đồ gỗ, thủy sản, nông sản và hàng tiêu dùng. Các doanh nghiệp Mỹ trước mắt đều cam kết tiếp tục duy trì kênh phân phối, thu mua tại Việt Nam; nhiều doanh nghiệp đã có đơn đặt hàng cho năm 2027”, ông Hưng thông tin.

Quan hệ kinh tế, thương mại Việt – Mỹ tiếp tục tăng trưởng mạnh, đặc biệt kể từ khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào năm 2023. Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, trong khi Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ 7 của Mỹ.

Với dân số hơn 340 triệu người và quy mô tiêu dùng thuộc nhóm lớn nhất thế giới, Mỹ là thị trường đặc biệt hấp dẫn đối với các nhà cung ứng toàn cầu. Chi tiêu tiêu dùng cá nhân tại Mỹ đạt 22.100 tỷ USD, tương đương gần 68% GDP. Năm 2025, Mỹ nhập khẩu hơn 3.400 tỷ USD hàng hóa từ các thị trường trên thế giới, trong đó nguồn cung từ Việt Nam đạt khoảng 153,1 tỷ USD.

7 tháng đầu năm 2026, Mỹ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, với kim ngạch 104,7 tỷ USD, tăng 23% so với cùng kỳ năm ngoái.

Ông Vũ Tú Thành, Quyền Giám đốc điều hành khu vực ASEAN, kiêm Trưởng đại diện tại Việt Nam của Hội đồng Kinh doanh Mỹ - ASEAN nhấn mạnh, hàng hóa Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để gia tăng xuất khẩu sang Mỹ, đặc biệt ở nhóm hàng điện tử. Một lợi thế của Việt Nam là mức thuế nhập khẩu mà Mỹ áp dụng vẫn thấp hơn đáng kể so với hàng hóa từ Trung Quốc.

Tuy nhiên, cùng với nhu cầu nhập khẩu lớn, các nhà nhập khẩu Mỹ ngày càng chú trọng đến năng lực sản xuất thực chất, giá trị gia tăng được tạo ra tại Việt Nam và khả năng cung cấp đầy đủ dữ liệu phục vụ quá trình thẩm định của cơ quan có thẩm quyền.

Thận trọng với gian lận xuất xứ

Thông tin thêm tới các nhà xuất khẩu trong nước, ông Đỗ Ngọc Hưng cho biết, chính sách thương mại của Mỹ đang được điều chỉnh theo hướng gắn chặt hơn với an ninh kinh tế, sản xuất trong nước, người lao động, sở hữu trí tuệ và an toàn chuỗi cung ứng, đặc biệt là tăng cường chống gian lận xuất xứ.

Mới đây, ngày 13/8, Văn phòng Chính sách Thương mại và Sản xuất Nhà Trắng công bố báo cáo đặc biệt về tình trạng chuyển tải bất hợp pháp, có tên “The Great Transshipment Scam: Rise, Scope, and Costs” – tạm dịch là “Đại gian lận chuyển tải: Diễn biến, quy mô và những tổn thất”.

Báo cáo cảnh báo tình trạng lẩn tránh thuế quan thông qua việc chuyển tải bất hợp pháp hàng hóa có xuất xứ từ các quốc gia chịu thuế cao qua nước trung gian trước khi nhập khẩu vào Mỹ. Quy mô các dòng thương mại có nguy cơ chuyển tải được ước tính từ 40 tỷ USD đến hơn 300 tỷ USD mỗi năm, gây thất thu thuế và gia tăng sức ép cạnh tranh đối với sản xuất nội địa Mỹ.

Báo cáo phân loại hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ có nguy cơ cao thành 3 nhóm (Tier), dựa trên quy mô nền kinh tế, mức độ tích hợp với chuỗi cung ứng của Trung Quốc và những lợi thế đặc thù của từng thị trường.

Việt Nam bị xếp vào Nhóm 2 (Tier 2), cùng Brazil, Indonesia, Malaysia, Thổ Nhĩ Kỳ và Thái Lan, thuộc nhóm các nền kinh tế có quy mô lớn và mức độ tích hợp sâu với chuỗi cung ứng của Trung Quốc.

Bên cạnh đó, Mỹ cũng công bố các giải pháp tăng cường thực thi thông qua Sắc lệnh hành pháp về hải quan và hệ thống giám sát ứng dụng trí tuệ nhân tạo, nhằm phát hiện sai lệch xuất xứ và xử lý nghiêm các trường hợp gian lận.

Đối với Việt Nam, việc được đưa vào nhóm này có thể khiến hoạt động xuất khẩu sang Mỹ chịu sự giám sát chặt hơn về xuất xứ hàng hóa, nguồn cung đầu vào và quá trình sản xuất. Đây là vấn đề đáng chú ý trong bối cảnh Mỹ ngày càng tập trung vào việc ngăn hàng hóa Trung Quốc né thuế thông qua nước thứ ba.

Các chuyên gia thương mại cũng lưu ý, khái niệm “hàng hóa có liên hệ với Trung Quốc” tương đối rộng, có thể tạo rủi ro đối với nhiều ngành xuất khẩu. Hoạt động kiểm tra của Mỹ đang có xu hướng chuyển từ kiểm tra chứng từ truyền thống sang phân tích dữ liệu thương mại, sản xuất và chuỗi cung ứng.

Trước yêu cầu ngày càng cao về xuất xứ hàng hóa xuất khẩu vào Mỹ, doanh nghiệp Việt Nam được khuyến nghị chủ động chuẩn bị đầy đủ hồ sơ cho từng lô hàng ngay từ đầu, thay vì chỉ tập hợp khi hàng hóa bị kiểm tra hoặc phát sinh điều tra.

Theo đó, doanh nghiệp cần lập bản đồ chuỗi cung ứng, quản lý nguyên liệu và nhà cung cấp, lưu giữ hóa đơn, tờ khai, định mức, dữ liệu sản xuất theo lô và hồ sơ chuyên ngành.

Trong nỗ lực quản lý rủi ro, ngăn chặn gian lận thương mại, hàng giả, hàng cấm, gian lận xuất xứ và trốn thuế, Hải quan Việt Nam và Hải quan Mỹ mới đây đã ký bản ghi nhớ về hợp tác trao đổi dữ liệu điện tử.

Cục Hải quan cho hay, bản ghi nhớ thể hiện thiện chí hợp tác của Việt Nam với Mỹ trong xử lý các mối quan tâm chung, đặc biệt là ngăn chặn gian lận xuất xứ và chuyển tải bất hợp pháp nhằm lẩn tránh thuế.

Cơ chế trao đổi dữ liệu được kỳ vọng giúp cơ quan hải quan hai nước nâng cao khả năng xác minh thông tin lô hàng, đối chiếu dữ liệu xuất nhập khẩu, phát hiện sớm dấu hiệu gian lận và hành vi lẩn tránh các biện pháp phòng vệ thương mại.

Việc triển khai cơ chế này được kỳ vọng sẽ tăng cường tính minh bạch trong quản lý hải quan, góp phần nâng cao uy tín của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu, hướng tới quan hệ thương mại cân bằng và bền vững giữa hai nước.