Từ kết nối hạ tầng đến kết nối chuỗi giá trị

Chiều 21/8, Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 - Bàn tròn kết nối nội lực cấp miền, khu vực miền Nam, diễn ra với chủ đề “Đột phá thể chế - Hợp lực công tư”.

Phát biểu tại Diễn đàn, ông Đặng Hồng Anh, Phó Chủ tịch Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam cho rằng, miền Nam đang sở hữu nhiều lợi thế, song dư địa tăng trưởng quan trọng nằm ở khả năng tổ chức, kết nối và chuyển hóa các nguồn lực thành năng lượng cạnh tranh thực sự của doanh nghiệp.

Ông Đặng Hồng Anh, Phó Chủ tịch Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam chia sẻ tại diễn đàn. Ảnh: Yến Nhi.

Theo ông Đặng Hồng Anh, khu vực tư nhân không còn chỉ đóng vai trò là nguồn lực bổ sung, mà đang ngày càng có khả năng tham gia sâu vào các dự án quy mô lớn thông qua vốn, công nghệ, quản trị và năng lực tổ chức.

Do đó, hợp lực công - tư cần được nhìn rộng hơn câu chuyện huy động vốn xã hội. Nguồn lực công cần tạo nền tảng, mở đường, trong khi nguồn lực tư nhân tham gia đầu tư, vận hành và đổi mới. Hiệu quả cuối cùng cần được đo bằng năng suất của nền kinh tế và khả năng lớn lên của doanh nghiệp.

Một trong những vấn đề được Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam đề xuất là thúc đẩy liên kết vùng theo hướng chuyển từ kết nối hạ tầng sang kết nối chuỗi giá trị. Bởi hạ tầng giao thông là điều kiện cần nhưng chưa đủ, giai đoạn tiếp theo của liên kết vùng cần có sự gắn kết sâu hơn giữa hạ tầng, doanh nghiệp và thị trường.

Đề xuất tiếp theo là chính sách hỗ trợ cần hướng mạnh hơn vào quá trình nâng cấp năng lực doanh nghiệp. Bên cạnh đó, các chương trình hỗ trợ cũng cần gắn với kết quả đầu ra.

“Kết quả cuối cùng không phải là số lớp đào tạo được tổ chức, số doanh nghiệp được tư vấn hay số biên bản hợp tác được ký, mà là năng suất tăng bao nhiêu, chi phí giảm bao nhiêu, doanh nghiệp có thêm thị trường nào, có hình thành hợp đồng mới hay không và vị trí doanh nghiệp trong chuỗi giá trị có được nâng lên hay không”, ông Đặng Hồng Anh nói.

Cuối cùng, Chủ tịch Hội doanh nhân trẻ Việt Nam đưa ra là cần tiếp tục nâng cao chất lượng cơ chế hợp lực công tư và cơ chế xử lý kiến nghị sau đối thoại. Bởi qua các phiên đối thoại tại các tỉnh khu vực miền Nam đã ghi nhận nhiều mô hình đáng chú ý về tổ hỗ trợ doanh nghiệp, cơ chế đối thoại định kỳ, chương trình phát triển nhà cung ứng, kết nối doanh nghiệp với hệ thống phân phối, các trung tâm đổi mới sáng tạo và hoạt động liên kết doanh nghiệp - tiêu dùng liên vùng.

Hướng tới cơ chế hợp lực công - tư thực chất

Tại Diễn đàn, ông Phan Tấn Đạt, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ TP.HCM cũng cho biết, qua các phiên đối thoại, doanh nghiệp tại miền Nam tiếp tục phản ánh nhiều khó khăn liên quan đến thông tin, quy hoạch, thủ tục, logistics, vốn, tiêu chuẩn, nhân lực, công nghệ và kết nối thị trường.

“Miền Nam không thiếu nguồn lực, mà điểm nghẽn lớn nhất nằm ở khả năng kết nối, tổ chức và chuyển hóa các nguồn lực đó thành năng suất, hợp đồng, thị trường và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp”, ông Đạt nói.

Toàn cảnh Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 - Khu vực miền Nam. Ảnh: Yến Nhi.

Qua 4 phiên đối thoại, Hội Doanh nhân trẻ TP.HCM chỉ ra nhiều vấn đề nổi bật. Có thể kể đến chất lượng thực thi thể chế và khả năng tiếp cận thông tin đang trở thành một yếu tố cạnh tranh của địa phương. Doanh nghiệp không chỉ cần quy định rõ mà còn cần biết đầu mối xử lý, thời hạn giải quyết và khả năng theo dõi kết quả.

Tiếp đến là về hạ tầng có tính liên vùng cao nhưng tổ chức logistics còn manh mún. Giá trị của cao tốc, cảng biển, cửa khẩu hay trung tâm logistics chỉ phát huy đầy đủ khi được kết nối thành một chuỗi vận hành thông suốt với dòng hàng hóa thực tế.

Theo ông Đạt, dù quy mô kinh tế của vùng lớn, mức độ tham gia của doanh nghiệp nội địa vào chuỗi giá trị vẫn chưa tương xứng. Doanh nghiệp cần được hỗ trợ nâng chuẩn để có thể nhận đơn hàng, duy trì hợp đồng và tiến sâu hơn vào chuỗi.

Bên cạnh đó, khả năng hấp thụ công nghệ giữa các doanh nghiệp còn chênh lệch; các yêu cầu về chuyển đổi xanh, truy xuất nguồn gốc và sở hữu trí tuệ ngày càng trở thành điều kiện để tiếp cận thị trường; trong khi nguồn nhân lực và năng lực quản trị chưa theo kịp tốc độ chuyển đổi.

Nguồn vốn cũng là một rào cản đối với đầu tư dài hạn. Nhu cầu vốn của doanh nghiệp hiện không chỉ dành cho nhà xưởng, máy móc mà còn cho dữ liệu, phần mềm, tiêu chuẩn, thương hiệu, đào tạo và chuyển đổi xanh. Điều này đòi hỏi cách tiếp cận tín dụng phù hợp hơn với dòng tiền, hợp đồng và năng lực nâng cấp thực tế của doanh nghiệp.

Từ những vấn đề trên, đại diện Hội Doanh nhân trẻ TP.HCM cho rằng, các điểm nghẽn nếu tiếp tục được xử lý riêng lẻ theo từng địa phương, ngành và chương trình hỗ trợ thì miền Nam vẫn có thể tăng trưởng nhanh, nhưng năng lực của doanh nghiệp nội địa chưa chắc được cải thiện tương xứng.

Sản xuất phải đi vào chuỗi

Dưới góc độ là chuyên gia kinh tế, TS. Trần Du Lịch cho rằng, một doanh nghiệp tư nhân muốn lớn lên không thể chỉ dựa vào những chính sách hỗ trợ riêng lẻ. Điều cần thiết là xây dựng một hệ sinh thái, trong đó doanh nghiệp lớn kéo doanh nghiệp nhỏ đi lên. Cùng giải quyết bài toán logistics, kết nối các công đoạn sản xuất và tạo ra năng lực cạnh tranh chung.

“Chúng ta phải dịch chuyển mạnh mẽ từ liên kết doanh nghiệp đơn thuần sang liên kết chuỗi giá trị, và từ liên kết chuỗi giá trị tiến tới hình thành một hệ sinh thái sản xuất có năng lực cạnh tranh quốc tế”, TS. Trần Du Lịch nói.

Vị chuyên gia này cho biết thêm, đây cũng là sứ mệnh đặt lên vai khu vực kinh tế tư nhân và thế hệ doanh nhân trẻ. Trong kỷ nguyên mới, sản xuất phải đi vào chuỗi, ứng dụng phải đi vào công nghệ số và chuyển đổi xanh. Trong khi đó, TP.HCM và Đông Nam Bộ đang đứng trước yêu cầu chuyển dịch mô hình tăng trưởng từ dựa nhiều vào vốn sang dựa nhiều hơn vào khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng suất lao động.

Một kiến nghị đáng chú ý khác là xây dựng Chương trình phát triển chuỗi giá trị Đông Nam Bộ, với cơ chế điều phối vùng đủ hiệu quả để biến các chủ trương liên kết thành những chương trình cụ thể.

Theo đề xuất của TS. Trần Du Lịch, chương trình trước mắt có thể tập trung vào 5-7 chuỗi ngành hàng ưu tiên, xây dựng bản đồ chuỗi doanh nghiệp, xác định doanh nghiệp đầu chuỗi, nhà cung cấp, những công đoạn còn thiếu và nhu cầu về vốn, công nghệ, nhân lực.

Cùng với đó là xây dựng cơ sở dữ liệu doanh nghiệp cung ứng của vùng, để doanh nghiệp FDI và các tập đoàn lớn có thể tìm kiếm nhà cung cấp nội địa dựa trên thông tin về quy mô, tiêu chuẩn, năng lực sản xuất, chứng chỉ và sản phẩm.

Một chương trình nâng cấp doanh nghiệp tham gia chuỗi cũng cần được triển khai, tập trung vào các nội dung như chứng nhận quốc tế, chuyển đổi số, đổi mới công nghệ, đào tạo quản trị và phát triển sản phẩm. Nguồn lực hỗ trợ cần được tập trung cho những doanh nghiệp có tiềm năng thực sự trở thành nhà cung ứng, thay vì dàn trải.