Tiêu chí mới trong cuộc đua thu hút FDI công nghệ cao

Nghị quyết 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính đóng vai trò là "mũi nhọn" chiến lược trong việc định hình mô hình kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) thế hệ mới. Mục tiêu trọng tâm là nâng cao chất lượng dòng vốn, ưu tiên công nghệ cao và phát triển bền vững nhằm hiện thực hóa khát vọng bứt phá và mục tiêu tăng trưởng cao của đất nước, từ đó tăng cường vị thế cạnh tranh quốc gia, hướng tới đưa Việt Nam thuộc nhóm dẫn đầu ASEAN về môi trường đầu tư kinh doanh.

Cụ thể, giai đoạn 2026-2030 thu hút từ 40-50 tỷ USD vốn FDI đăng ký mỗi năm, vốn thực hiện đạt 30-40 tỷ USD/năm; tỷ lệ nội địa hóa trong các ngành công nghiệp chủ lực đạt 45-50%; có khoảng 10.000 doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi giá trị; tỷ lệ lao động qua đào tạo trong cơ cấu sử dụng lao động đạt khoảng 80%.

Trong bối cảnh này, theo ông Đặng Nguyễn Ngữ, Tổng giám đốc Schneider Electric Việt Nam và Campuchia, cuộc cạnh tranh thu hút FDI công nghệ cao đặt ra yêu cầu mới đối với môi trường đầu tư. Bên cạnh thể chế, nguồn nhân lực và hạ tầng logistics, các ngành như bán dẫn, AI, trung tâm dữ liệu hay sản xuất thông minh còn đòi hỏi hạ tầng năng lượng có độ tin cậy cao, được quản trị thông minh và bảo đảm chất lượng điện ổn định.

Nếu trước đây nhà đầu tư chủ yếu cân nhắc chi phí lao động, ưu đãi đầu tư hay vị trí địa lý, thì hiện nay chất lượng hạ tầng năng lượng đang trở thành một trong những tiêu chí quan trọng khi lựa chọn địa điểm triển khai dự án.

Xu hướng này xuất phát từ chính sự thay đổi của các ngành công nghiệp công nghệ cao. Các nhà máy bán dẫn, trung tâm dữ liệu, dây chuyền sản xuất tự động hay các hệ thống AI đều tiêu thụ lượng điện lớn và yêu cầu nguồn điện có độ ổn định rất cao. Chỉ một sự cố mất điện hoặc dao động chất lượng điện cũng có thể gây thiệt hại đáng kể về chi phí, gián đoạn hoạt động sản xuất và ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng.

Ông Đặng Nguyễn Ngữ, Tổng giám đốc Schneider Electric Việt Nam và Campuchia

Theo ông Ngữ, yêu cầu của các nhà đầu tư ngày nay không chỉ dừng ở việc "đủ điện" mà còn là  sự ổn định, linh hoạt, khả năng giám sát, đo lường và quản trị năng lượng bằng dữ liệu.

Điều này có nghĩa là quốc gia nào xây dựng được hệ thống năng lượng thông minh, có khả năng vận hành ổn định và linh hoạt sẽ có nhiều lợi thế hơn trong việc thu hút các dự án có giá trị gia tăng cao.

Song song với việc thu hút dòng vốn chất lượng cao, việc xây dựng khả năng quản trị hạ tầng năng lượng cũng sẽ là nền tảng giúp các doanh nghiệp trong nước đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế về bền vững và năng lượng sạch. Khi đó, công nghệ năng lượng không chỉ là lợi thế cạnh tranh của quốc gia trong thu hút đầu tư, mà còn trở thành lợi thế cạnh tranh của từng doanh nghiệp khi tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Doanh nghiệp tạo lợi thế bằng công nghệ năng lượng

Ở cấp độ doanh nghiệp, công nghệ năng lượng cũng đang thay đổi cách tạo ra lợi thế cạnh tranh.

Trong nhiều năm, lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp sản xuất được quyết định bởi chi phí, quy mô và năng suất. Điều này vẫn đúng. Nhưng không còn đủ. Trong kỷ nguyên AI, điện hóa và số hóa,  một thước đo mới đang hình thành: doanh nghiệp làm chủ công nghệ năng lượng tốt đến đâu.

Sự thay đổi này  đến từ chính sự nâng cấp trong mô hình sản xuất . AI, tự động hóa, robot, trung tâm dữ liệu hay các dây chuyền thông minh đòi hỏi một hạ tầng năng lượng có độ tin cậy cao, được số hóa và có khả năng tối ưu liên tục.

Khi đó, năng lượng không còn đơn thuần là chi phí sản xuất mà trở thành nền tảng để mọi công nghệ khác tạo ra giá trị.

Đó là lý do chúng ta cần nhìn nhận công nghệ năng lượng theo một cách khác. Đây không còn là câu chuyện đầu tư thêm thiết bị hay giảm tiêu thụ điện. Công nghệ năng lượng ngày nay là sự kết hợp giữa điện hóa, tự động hóa và số hóa để biến năng lượng từ một khoản chi phí vận hành thành một nguồn tạo ra giá trị.

Mục tiêu không phải là sử dụng ít điện hơn, mà là sử dụng năng lượng thông minh hơn, tạo ra nhiều giá trị hơn từ mỗi kWh (kilowatt giờ) tiêu thụ”, ông Ngữ cho biết.

Ông Ngữ nhấn mạnh, điểm khởi đầu của quá trình này là dữ liệu. “Chúng ta không thể quản lý những gì không thể đo lường. Khi hạ tầng năng lượng được kết nối và số hóa, doanh nghiệp có thể theo dõi hiệu suất theo thời gian thực, dự báo rủi ro, tối ưu phụ tải, giảm thời gian dừng máy và đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu. Khi đó, năng lượng không còn chỉ là một khoản chi phí vận hành mà trở thành thước đo phản ánh hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Đây cũng là yếu tố ngày càng được các tập đoàn đa quốc gia quan tâm khi lựa chọn đối tác. Bên cạnh năng lực sản xuất, doanh nghiệp cần chứng minh khả năng quản trị năng lượng, minh bạch dữ liệu vận hành, kiểm soát phát thải và đáp ứng các tiêu chuẩn ESG.

Nói cách khác, lợi thế cạnh tranh không chỉ đến từ việc sản xuất tốt mà còn từ khả năng vận hành hiệu quả và chứng minh điều đó bằng dữ liệu. Đây sẽ là nền tảng để doanh nghiệp nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu và gia tăng cơ hội tham gia các dự án FDI thế hệ mới”, ông Ngữ chia sẻ.

Công nghệ năng lượng đang trở thành thước đo mới của năng lực cạnh tranh công nghiệp

Trong bối cảnh AI, điện hóa và chuyển đổi số đang tái định hình sản xuất toàn cầu, công nghệ năng lượng đang tạo ra lợi thế cạnh tranh ở hai cấp độ khác nhau nhưng bổ trợ cho nhau.

Với quốc gia, một hạ tầng năng lượng thông minh, ổn định và linh hoạt sẽ góp phần nâng cao sức hấp dẫn đối với dòng vốn FDI công nghệ cao. Với doanh nghiệp, quản trị năng lượng hiệu quả giúp tối ưu chi phí, nâng cao độ tin cậy trong vận hành, đáp ứng các tiêu chuẩn của chuỗi cung ứng toàn cầu và tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.

Khi cả hai yếu tố cùng được nâng cao, Việt Nam không chỉ có cơ hội thu hút nhiều dự án FDI chất lượng hơn mà còn gia tăng khả năng giữ chân nhà đầu tư và nâng tỷ lệ doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.