Ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, đến nay có hơn 633.000 thí sinh xác nhận nhập học đại học, tăng nhẹ so với năm trước. Trong số này, hơn 121.000 sinh viên lựa chọn các ngành thuộc 15 nhóm khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược, tương đương gần 1/5 tổng số sinh viên xác nhận nhập học.

Đáng chú ý, theo tính toán sơ bộ của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nếu căn cứ tiêu chí thuộc nhóm 30% có kết quả cao nhất trong từng nhóm ngành trên phạm vi toàn quốc và ngưỡng điểm từ 22,5 trở lên, khoảng 23.000 sinh viên có thể nằm trong diện tiếp tục được xem xét tiêu chí đầu vào để hưởng học bổng trong năm học 2026-2027.

Kết quả tuyển sinh đại học năm 2026 đang cho thấy sự dịch chuyển rõ hơn về lựa chọn ngành học, đặc biệt ở các lĩnh vực khoa học, công nghệ và kỹ thuật được xác định là trọng tâm phát triển nguồn nhân lực quốc gia.

Ông Nguyễn Tiến Thảo lưu ý đây mới là con số dự kiến, chưa phải số sinh viên chính thức được cấp học bổng. Các cơ sở đào tạo vẫn phải đối soát dữ liệu và xét đầy đủ các điều kiện theo quy định trước khi xác định danh sách được hưởng chính sách.

Theo quy định, có hai nhóm sinh viên được xem xét cấp học bổng Chính phủ. Nhóm thứ nhất gồm thí sinh đạt giải nhất, nhì, ba trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia hoặc quốc tế.

Nhóm thứ hai gồm thí sinh có tổng điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông trong tổ hợp xét tuyển gồm môn Toán và hai trong số bốn môn Vật lý, Hóa học, Sinh học, Tiếng Anh đạt từ 22,5 điểm trở lên, không tính điểm ưu tiên, điểm cộng hay điểm quy đổi. Đồng thời, thí sinh phải thuộc nhóm 30% có kết quả cao nhất trong cùng nhóm ngành trên phạm vi cả nước.

Mức hỗ trợ học bổng dự kiến khoảng 3,7-8,4 triệu đồng/tháng tùy đối tượng và trình độ. Theo ông Nguyễn Tiến Thảo, đây là một trong những chính sách có thể tạo thêm động lực để người học giỏi lựa chọn các ngành vốn có yêu cầu học tập cao, thời gian đào tạo dài hoặc trước đây chưa tạo đủ sức hút từ thị trường.

Những lĩnh vực được kỳ vọng hưởng lợi gồm khoa học cơ bản, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, điện hạt nhân, đường sắt, năng lượng mới, công nghệ biển và các ngành chiến lược khác.

Điểm đáng chú ý là tác động của chính sách bước đầu đã thể hiện trong lựa chọn nhập học thực tế. Hơn 121.000 sinh viên xác nhận theo học 15 nhóm ngành chiến lược cho thấy người học bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến những lĩnh vực gắn trực tiếp với các chương trình phát triển nhân lực quốc gia.

Đặc biệt, các ngành liên quan đến biển, hàng hải, đường sắt đã hình thành quy mô nhập học đáng kể, cho thấy những lĩnh vực phục vụ các chiến lược và dự án phát triển dài hạn đang dần thu hút sự chú ý của thí sinh.

Ông Nguyễn Tiến Thảo nhận định điểm nổi bật của tuyển sinh đại học năm 2026 nằm ở sự chuyển dịch cơ cấu nguồn nhân lực theo hướng khoa học, công nghệ và các lĩnh vực đất nước đang cần.

STEM không chỉ tăng về tỷ trọng trong tổng số sinh viên nhập học mà bên trong nhóm này đã xuất hiện những ngành có sức hút và chất lượng đầu vào cao. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy lựa chọn của người học đang có sự gắn kết rõ hơn với nhu cầu nhân lực, chính sách phát triển khoa học - công nghệ và triển vọng nghề nghiệp.

Tuy nhiên, sức hút của một nhóm ngành không thể chỉ đánh giá qua một mùa tuyển sinh. Lựa chọn của thí sinh còn phụ thuộc vào thị trường lao động, uy tín của từng trường, chất lượng đào tạo và kỳ vọng nghề nghiệp trong dài hạn.

Vì vậy, bên cạnh chính sách học bổng, bài toán quan trọng hơn là bảo đảm các chương trình đào tạo có chất lượng, kết nối chặt chẽ với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và các dự án phát triển quốc gia, qua đó giúp người học nhìn thấy rõ con đường nghề nghiệp sau tốt nghiệp.

Đồng hành với định hướng ưu tiên phát triển nguồn nhân lực khoa học, công nghệ của Chính phủ, Đại học Phenikaa đã chủ động triển khai nhiều chính sách học bổng và hỗ trợ dành cho sinh viên tài năng, đặc biệt ở các ngành STEM.

Với gần 30 chương trình đào tạo STEM thuộc danh mục được Nhà nước ưu tiên hỗ trợ, trường đồng thời xây dựng các gói hỗ trợ riêng trong thời gian chờ chính sách của Chính phủ được triển khai.

PGS-TS.Nguyễn Phú Khánh, Phó hiệu trưởng Đại học Phenikaa cho biết, năm 2026, những chủ trương lớn về phát triển khoa học - công nghệ, kinh tế tư nhân và giáo dục - đào tạo đã tạo động lực rõ nét đối với lựa chọn ngành nghề của thí sinh. Từ những định hướng này, số lượng thí sinh quan tâm, đăng ký vào các ngành STEM tăng đáng kể.

Thay vì chờ các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước, Phenikaa đã triển khai các gói hỗ trợ dành cho sinh viên tài năng và người học các ngành STEM, từ học phí, ký túc xá đến hỗ trợ học thuật. Đáng chú ý, sinh viên có cơ hội tham gia các nhóm nghiên cứu, làm việc tại phòng thí nghiệm cùng giảng viên ngay từ những năm đầu đại học.

Thực tế tuyển sinh năm nay cho thấy lượng thí sinh nhập học vào các ngành kỹ thuật của trường khá lớn, tập trung ở những lĩnh vực như chuyển đổi số, công nghệ cao, cơ điện tử, cơ khí, tự động hóa, vật liệu, hóa học... Theo PGS-TS.Nguyễn Phú Khánh, đây là tín hiệu cho thấy sức hút ngày càng rõ của các ngành khoa học, công nghệ và kỹ thuật khi chính sách phát triển nhân lực quốc gia được kết hợp với những cơ chế hỗ trợ cụ thể từ cơ sở đào tạo.

Hiện chính sách học bổng của Phenikaa được thiết kế theo nhiều nhóm. Bên cạnh học bổng chung dành cho sinh viên tất cả các ngành, được xét dựa trên kết quả học tập và năng lực của thí sinh với các mức khác nhau, trường dành thêm chính sách ưu đãi cho khối STEM như hỗ trợ học phí, ký túc xá và tạo điều kiện để sinh viên tham gia các phòng thí nghiệm, nhóm nghiên cứu cùng giảng viên.

Đối với các chương trình đào tạo tài năng ở những lĩnh vực như khoa học máy tính, bán dẫn, vật liệu..., mức hỗ trợ cao hơn, trong đó sinh viên có thể được miễn toàn bộ học phí, bố trí chỗ ở ký túc xá, hỗ trợ kinh phí nghiên cứu khoa học, thí nghiệm và được các giảng viên có chuyên môn cao trực tiếp đồng hành trong quá trình học tập, nghiên cứu.

Những chính sách này không chỉ góp phần giảm áp lực tài chính cho người học mà còn tạo môi trường để sinh viên có năng lực được tiếp cận nghiên cứu khoa học sớm. Qua đó, học bổng trở thành một trong những công cụ thu hút và nuôi dưỡng nhân tài cho các lĩnh vực STEM, gắn đào tạo đại học với nhu cầu phát triển nguồn nhân lực khoa học - công nghệ chất lượng cao.

Với trường Đại học Xây dựng Hà Nội, theo PGS-TS.Nguyễn Hoàng Giang, Phó Hiệu trưởng Nhà trường, việc có nhiều ưu đãi trong đào tạo sinh viên khối ngành kỹ thuật là một "đòn bẩy" giúp nhà trường nâng chất lượng đào tạo.  

Trường Đại học Xây dựng Hà Nội hiện có 26 ngành, chuyên ngành thuộc diện được hưởng chính sách học bổng theo Nghị định 179. Chính sách này được kỳ vọng tạo thêm động lực để thu hút thí sinh vào những lĩnh vực đào tạo được ưu tiên, đồng thời hỗ trợ người học trong quá trình theo đuổi các ngành khoa học, kỹ thuật và công nghệ.

Năm 2026, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội tuyển 4.750 sinh viên thông qua nhiều phương thức, gồm xét kết quả thi tốt nghiệp THPT; kết hợp điểm thi với điểm thi năng khiếu; xét học bạ; sử dụng kết quả các kỳ thi đánh giá năng lực HSA, SPT, V-SAT và xét tuyển thẳng.

Trong năm học 2026-2027, học phí bình quân của trường khoảng 20,9 triệu đồng/năm. Mức học phí thực tế của mỗi sinh viên được xác định căn cứ vào số tín chỉ đăng ký và học tập trong năm học.

Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội có 18/20 ngành đào tạo trình độ đại học thuộc danh mục cấp học bổng theo Nghị định 179.

Nghị định 179 của Chính phủ nhằm khuyến khích sinh viên các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược. Tùy nhóm ngành, sinh viên được hỗ trợ 3,7-5,5 triệu đồng một tháng, nếu đáp ứng một số điều kiện. Thời gian hưởng là không quá 4 năm với chương trình cử nhân và 5 năm với kỹ sư. Học viên thạc sĩ, tiến sĩ được nhận theo thời gian đào tạo chuẩn của chương trình.

Còn lãnh đạo Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH) cho rằng, nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực khoa học - công nghệ chính là yếu tố quyết định sức cạnh tranh quốc gia trong tương lai.

Theo đó, thời gian qua nhiều học sinh giỏi, kể cả học sinh chuyên tự nhiên, vẫn có xu hướng chuyển sang các ngành kinh tế hoặc lĩnh vực khác vì lo ngại áp lực học tập và cơ hội nghề nghiệp ở khối STEM chưa thật sự hấp dẫn. “Chính sách học bổng này đã giúp thay đổi xu hướng đó, khuyến khích học sinh có năng lực và giàu tiềm năng lựa chọn các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược của quốc gia ở kỳ thi tuyển sinh đại học năm nay”, vị này chia sẻ.

Theo Nghị định 179, sinh viên thuộc nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược có thể nhận hỗ trợ từ 3,7 đến 5 triệu đồng mỗi tháng tùy chương trình đào tạo. Học viên cao học được hỗ trợ từ 5,5 đến 7,4 triệu đồng mỗi tháng, trong khi nghiên cứu sinh tiến sỹ có thể nhận tối đa 8,4 triệu đồng mỗi tháng.

Tính theo năm học, tổng mức hỗ trợ dao động từ 37 đến 84 triệu đồng. Đây được đánh giá là mức học bổng có giá trị lớn trong điều kiện hiện nay, đủ để nhiều người học trang trải học phí và phần lớn chi phí sinh hoạt.