Ngày 7/8, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Tọa đàm lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số nội dung và biện pháp tổ chức thực hiện chính sách học bổng dành cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược, thực hiện Nghị định số 179/2026/NĐ-CP của Chính phủ.

Tọa đàm diễn ra tại Trường Đại học Xây dựng Hà Nội theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, với sự tham gia của đại diện các cơ sở giáo dục đại học trên cả nước.

Theo Nghị định 179, sinh viên thuộc nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược có thể nhận hỗ trợ từ 3,7 đến 5 triệu đồng mỗi tháng tùy chương trình đào tạo.

Lãnh đạo Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong tháng 8 là hoàn thiện Thông tư hướng dẫn triển khai Nghị định số 179/2026/NĐ-CP, qua đó bảo đảm đồng bộ về cơ sở pháp lý và giúp các cơ sở giáo dục đại học có căn cứ triển khai thống nhất.

Dù đang trong thời điểm tập trung cho công tác tuyển sinh, chuẩn bị năm học mới và thực hiện nhiều nhiệm vụ chuyên môn, các trường đại học vẫn tham gia đóng góp ý kiến trực tiếp và trực tuyến đối với dự thảo.

Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định những ý kiến từ các cơ sở đào tạo là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện văn bản trước khi ban hành. Quá trình lấy ý kiến có ý nghĩa quan trọng trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, nhằm bảo đảm Thông tư vừa được ban hành đúng tiến độ, vừa có tính khả thi để sớm đi vào thực tế. Bộ Giáo dục và Đào tạo đặt mục tiêu hoàn thiện dự thảo ngay trong tháng 8.

Đáng chú ý, những số liệu tuyển sinh đại học năm 2026 bước đầu cho thấy sức hút khá lớn của các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học. Cả nước hiện có gần 874.500 người dự tuyển đủ điều kiện tham gia xét tuyển trên hệ thống, đăng ký tổng cộng hơn 7,1 triệu nguyện vọng. Bình quân mỗi thí sinh đăng ký khoảng 8,21 nguyện vọng. So với năm 2025, số người đăng ký xét tuyển tăng hơn 25.000.

Trong đó, hơn 467.500 thí sinh đăng ký ít nhất một nguyện vọng vào các ngành STEM, chiếm khoảng 53,4% tổng số người đăng ký xét tuyển. Tổng số nguyện vọng vào nhóm ngành này đạt khoảng 2,3 triệu, tương đương gần 33% tổng số nguyện vọng.

Riêng 15 nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược thuộc phạm vi chính sách của Nghị định số 179/2026/NĐ-CP thu hút hơn 331.000 thí sinh đăng ký, với khoảng 1,2 triệu nguyện vọng. Con số này tương ứng gần 38% tổng số thí sinh và khoảng 18% tổng số nguyện vọng xét tuyển.

Đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá đây là tín hiệu tích cực, phản ánh sự quan tâm của thí sinh đối với khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học. Tuy nhiên, số lượng đăng ký mới chỉ thể hiện mức độ quan tâm ban đầu.

Những con số này cũng phần nào cho thấy sức hút của các chính sách mới đối với nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược, những lĩnh vực được xác định có vai trò quan trọng đối với nhu cầu phát triển nguồn nhân lực của đất nước trong giai đoạn tới.

Dự thảo Thông tư đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng nhằm cụ thể hóa Nghị định số 179/2026/NĐ-CP, tạo cơ sở pháp lý để chính sách học bổng sớm đi vào cuộc sống, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả tuyển sinh và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm tại tọa đàm là xác định đối tượng có cơ hội được hưởng học bổng. Bên cạnh những thí sinh đạt giải học sinh giỏi quốc gia, quốc tế thuộc diện xét tuyển thẳng, dự thảo mở rộng cơ hội tới thí sinh nằm trong tốp 30% xuất sắc của từng nhóm ngành đào tạo trên phạm vi toàn quốc để có thể nhận học bổng Chính phủ trước khi nhập học.

Tại Tọa đàm, đại diện các trường đề nghị hướng dẫn cụ thể hơn cách xác định tốp 30% thí sinh xuất sắc của từng nhóm ngành trên phạm vi toàn quốc, cũng như quy trình xét duyệt học bổng.

Đây là vấn đề quan trọng bởi việc xác định rõ tiêu chí ngay từ đầu không chỉ liên quan trực tiếp đến quyền lợi của thí sinh mà còn là cơ sở để chính sách được thực hiện công bằng, minh bạch và thống nhất giữa các cơ sở đào tạo.

Một số ý kiến đề nghị tiếp tục làm rõ cơ chế quản lý dữ liệu, xét duyệt và chi trả học bổng; phương thức lập dự toán kinh phí, chế độ báo cáo; trình tự hoàn trả học bổng cũng như trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương và cơ sở đào tạo trong quá trình tổ chức thực hiện.

Đáng chú ý, chính sách học bổng dự kiến được triển khai trên nền tảng dữ liệu số thay vì yêu cầu người học thực hiện lại nhiều thủ tục giấy tờ. Việc xét duyệt, chi trả, theo dõi và quản lý học bổng sẽ được thực hiện thông qua nền tảng quản trị đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chiến lược quốc gia, cho phép kết nối, chia sẻ và đối soát dữ liệu giữa các cơ sở đào tạo với cơ quan quản lý.

Các cơ sở giáo dục đại học có thể khai thác dữ liệu tuyển sinh, đào tạo cùng những thông tin đã được kết nối, chia sẻ trên hệ thống. Người học không phải nộp lại hồ sơ hoặc cung cấp những thông tin đã có trên hệ thống, trừ trường hợp dữ liệu chưa đầy đủ, có sai lệch hoặc cần được xác minh.

Việc xét học bổng được thực hiện thông qua quy trình nội bộ của cơ sở đào tạo, không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính đối với người học. Kết quả xét duyệt và chi trả cũng được cập nhật trên hệ thống thông tin.

Cách thức này được kỳ vọng vừa đơn giản hóa thủ tục cho sinh viên, vừa tăng khả năng đối soát dữ liệu và minh bạch trong quá trình thực hiện một chính sách học bổng trên phạm vi toàn quốc.

Dự thảo cũng hướng dẫn thống nhất việc quản lý dữ liệu, xét duyệt, chi trả học bổng, lập dự toán kinh phí, chế độ báo cáo, trình tự hoàn trả học bổng và phân định trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương, cơ sở đào tạo.

Mục tiêu đặt ra là chính sách phải được triển khai công khai, minh bạch, đúng đối tượng và thống nhất giữa các cơ sở giáo dục đại học.

Bên cạnh nguyên tắc và quy trình triển khai, Dự thảo Thông tư còn ban hành danh mục các ngành khoa học cơ bản được áp dụng mức học bổng, đồng thời xác định những ngành thuộc lĩnh vực kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược để áp dụng mức hỗ trợ tương ứng.

Danh mục bao gồm nhiều lĩnh vực Việt Nam đang ưu tiên phát triển như trí tuệ nhân tạo, vi mạch bán dẫn, khoa học dữ liệu, an toàn thông tin, công nghệ sinh học, khoa học máy tính, công nghệ thông tin, vật liệu, toán học, vật lý, hóa học…

Việc dành chính sách học bổng cho các lĩnh vực này không chỉ hướng tới hỗ trợ tài chính cho người học. Xa hơn, đây là một trong những công cụ nhằm tăng sức hấp dẫn của những ngành đào tạo có vai trò nền tảng hoặc đang cần nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Tuy nhiên, để chính sách tạo được sức hút thực chất, các quy định về tiêu chí lựa chọn người hưởng học bổng, quy trình xét duyệt, duy trì học bổng, nguồn kinh phí cũng như trách nhiệm của người học và cơ sở đào tạo cần đủ rõ ràng ngay từ khi triển khai.

Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục nhận ý kiến từ các cơ sở giáo dục đại học trước ngày 12-13/8. Trên cơ sở đó, Bộ sẽ hoàn thiện hồ sơ, thực hiện các bước thẩm định và trình ban hành Thông tư trong tháng 8 như kế hoạch.

Với hơn 331.000 thí sinh đã đăng ký vào 15 nhóm ngành thuộc phạm vi của chính sách ngay trong mùa tuyển sinh năm 2026, sự quan tâm đối với khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược đã bước đầu được thể hiện. Chính sách học bổng, nếu được thiết kế minh bạch, lựa chọn đúng người và triển khai thuận lợi, có thể trở thành thêm một lực đẩy để thu hút người học giỏi vào những lĩnh vực Việt Nam đang cần nhân lực chất lượng cao.

Theo Nghị định 179, sinh viên thuộc nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược có thể nhận hỗ trợ từ 3,7 đến 5 triệu đồng mỗi tháng tùy chương trình đào tạo. Học viên cao học được hỗ trợ từ 5,5 đến 7,4 triệu đồng mỗi tháng, trong khi nghiên cứu sinh tiến sỹ có thể nhận tối đa 8,4 triệu đồng mỗi tháng.

Tính theo năm học, tổng mức hỗ trợ dao động từ 37 đến 84 triệu đồng. Đây được đánh giá là mức học bổng có giá trị lớn trong điều kiện hiện nay, đủ để nhiều người học trang trải học phí và phần lớn chi phí sinh hoạt.

Tuy nhiên, chính sách không áp dụng đại trà mà được thiết kế theo cơ chế lựa chọn chặt chẽ nhằm bảo đảm hiệu quả đầu tư. Đối với thí sinh xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT, điều kiện là điểm trung bình cộng ba môn theo tổ hợp xét tuyển đạt từ 22,5 điểm trở lên, không tính điểm ưu tiên, đồng thời thuộc nhóm 30% thí sinh có điểm trúng tuyển cao nhất của ngành hoặc chương trình đào tạo.

Trong quá trình học tập, sinh viên phải duy trì kết quả học tập theo quy định, bảo đảm số tín chỉ tích lũy và không vi phạm kỷ luật mới tiếp tục được nhận học bổng. Theo các chuyên gia giáo dục, cơ chế này tạo động lực kép, vừa khuyến khích học sinh nỗ lực ngay từ bậc phổ thông, vừa thúc đẩy sinh viên duy trì chất lượng học tập trong suốt quá trình đào tạo.