Trong bối cảnh giá năng lượng và nguyên vật liệu trên thế giới liên tục biến động, công tác điều hành giá của Chính phủ và các bộ, ngành đã phát huy hiệu quả, góp phần kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo Bộ Tài chính, mặt bằng giá trong 5 tháng đầu năm 2026 chịu tác động đan xen từ yếu tố mùa vụ, biến động của giá nhiên liệu thế giới và chi phí đầu vào của nhiều ngành sản xuất. Dịp Tết Nguyên đán khiến nhu cầu tiêu dùng, đi lại tăng cao, kéo theo giá thực phẩm, dịch vụ ăn uống và vận tải tăng. Bước sang các tháng tiếp theo, giá xăng dầu, khí đốt và vật liệu xây dựng tiếp tục tạo áp lực lên chỉ số giá tiêu dùng (CPI).

Số liệu của cơ quan thống kê cho thấy CPI tháng 2 tăng 1,14% so với tháng trước; tháng 3 tăng 1,23%; tháng 4 tăng thêm 0,84%. Tính chung 4 tháng đầu năm, CPI tăng 3,99% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lạm phát cơ bản tăng 3,89%.

Nguồn số liệu: Bộ Tài chính.

Trước những áp lực này, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo điều hành giá đã liên tục chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương theo dõi sát diễn biến thị trường, chủ động triển khai các giải pháp bình ổn giá và bảo đảm cân đối cung cầu hàng hóa thiết yếu.

Một trong những thách thức lớn xuất hiện từ cuối quý I khi xung đột quân sự tại Trung Đông tác động mạnh đến thị trường năng lượng toàn cầu, đẩy giá dầu tăng cao và gây áp lực lên chi phí vận tải quốc tế. Mặc dù nguồn cung hàng hóa trong nước vẫn được bảo đảm, giá nhiên liệu tăng đã ảnh hưởng trực tiếp tới nhiều nhóm hàng quan trọng như phân bón, vật liệu xây dựng, thức ăn chăn nuôi và thực phẩm.

Để hạn chế tác động lan tỏa, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Công Thương và Bộ Tài chính triển khai đồng bộ các biện pháp bình ổn thị trường xăng dầu. Các giải pháp như sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, giảm các sắc thuế trong cơ cấu giá xăng dầu xuống mức 0% và bổ sung nguồn ngân sách hỗ trợ quỹ đã góp phần ổn định thị trường, bảo đảm nguồn cung phục vụ sản xuất và tiêu dùng.

Song song với đó, Bộ Tài chính tiếp tục điều hành chính sách tài khóa theo hướng linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với các chính sách kinh tế vĩ mô khác nhằm giảm áp lực chi phí đầu vào cho doanh nghiệp.

Nhiều chính sách hỗ trợ đã được duy trì và phát huy hiệu quả, trong đó có việc tiếp tục giảm 2% thuế giá trị gia tăng đối với một số nhóm hàng hóa, dịch vụ đến hết năm 2026. Chính sách này góp phần giảm chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm và hỗ trợ sức mua của thị trường.

Ngoài các giải pháp về thuế, nhiều mặt hàng và dịch vụ do Nhà nước quản lý giá cũng được điều chỉnh theo hướng hỗ trợ người dân. Nổi bật là chính sách miễn học phí đối với học sinh từ bậc mầm non đến hết trung học phổ thông công lập trên toàn quốc từ năm học 2025-2026; giảm giá sách giáo khoa từ 5-20%; giảm giá dịch vụ hoa tiêu hàng hải đối với tàu biển Việt Nam.

Nhằm chủ động ứng phó với nguy cơ lạm phát trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động mạnh, Bộ Tài chính đã tham mưu Chính phủ và đồng thời ban hành các văn bản chỉ đạo yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tăng cường quản lý, điều hành và bình ổn giá.

Trọng tâm là kiểm soát chặt việc kê khai, niêm yết giá; tăng cường thanh tra, kiểm tra thị trường; phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi tăng giá bất hợp lý, thao túng giá hoặc nâng khống giá bán, bảo đảm tính công khai, minh bạch trên thị trường.

Theo đánh giá của Bộ Tài chính, những giải pháp điều hành đồng bộ trong thời gian qua đã góp phần quan trọng vào việc giữ ổn định mặt bằng giá, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, áp lực điều hành giá trong những tháng cuối năm vẫn còn lớn. Kinh tế thế giới được dự báo tiếp tục đối mặt với nhiều yếu tố bất định như xung đột địa chính trị kéo dài, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng và khả năng điều chỉnh chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn.

Những diễn biến này có thể tác động trực tiếp đến giá năng lượng và nhiều loại nguyên liệu đầu vào, từ đó ảnh hưởng tới mặt bằng giá trong nước.

Để bảo đảm mục tiêu kiểm soát lạm phát, hỗ trợ sản xuất kinh doanh và ổn định đời sống người dân, Chính phủ đã giao các bộ, ngành và địa phương tiếp tục theo dõi sát diễn biến cung cầu, giá cả các mặt hàng thiết yếu; chủ động các phương án điều hòa nguồn cung; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra thị trường; đồng thời sử dụng linh hoạt các công cụ điều tiết giá theo quy định của pháp luật.

Theo Bộ Tài chính, việc duy trì ổn định mặt bằng giá không chỉ góp phần bảo đảm an sinh xã hội mà còn là yếu tố quan trọng để củng cố niềm tin của doanh nghiệp, nhà đầu tư, tạo nền tảng thuận lợi cho tăng trưởng kinh tế trong năm 2026.