Mở rộng không gian từ di sản

Mới đây, ngày 23/9, phường Hồng Châu, tỉnh Hưng Yên đã công bố Đồ án quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 xây dựng tái hiện thương cảng Phố Hiến xưa, được UBND tỉnh Hưng Yên phê duyệt tại Quyết định số 1679/QĐ-UBND ngày 28/5/2026.

Đồ án có quy mô khoảng 1.708,9 ha, thuộc địa bàn các phường, xã Phố Hiến, Sơn Nam, Hồng Châu và Tân Hưng. Không gian quy hoạch được tổ chức trên cơ sở khai thác các giá trị lịch sử, văn hóa của Phố Hiến, kết hợp không gian đô thị, cảnh quan ven sông và các khu vực sinh thái.

Theo đồ án, khu vực được chia thành 4 phân khu. Phân khu I - Phục Hiến có diện tích khoảng 411,13 ha, bố trí không gian đón tiếp, bến thuyền và khu phố cổ tái hiện Phố Hiến xưa của người Việt và thương nhân đến từ 12 quốc gia.

Chùa Chuông - điểm nhấn trong không gian di tích, văn hóa Phố Hiến. Ảnh: Quỳnh Nga

Phân khu II rộng khoảng 434,8 ha, dành cho lễ hội, trung tâm tổ chức sự kiện, trung tâm hội nghị quốc tế và quảng trường. Phân khu III rộng khoảng 474,34 ha, định hướng phát triển dịch vụ du lịch, biểu diễn thực cảnh, thương mại dịch vụ, cảng, không gian mở ven sông, khu vui chơi giải trí và đảo Hải Đăng.

Phân khu IV rộng khoảng 388,65 ha, là không gian cây xanh sinh thái ven sông Hồng, vườn cây, không gian mở và khu cắm trại.

Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với bài toán phát triển từ di sản: bảo tồn không gian lịch sử phải được thực hiện đồng thời với tổ chức các chức năng mới, nhưng không làm mất đi những giá trị tạo nên bản sắc của Phố Hiến.

Phố Hiến hiện có Khu di tích quốc gia đặc biệt với hệ thống di tích lịch sử, văn hóa và kiến trúc. Vì vậy, quá trình tái hiện thương cảng được đặt trong yêu cầu nghiên cứu các giá trị lịch sử, bảo tồn di sản, đồng thời quản lý kiến trúc, cảnh quan và không gian ven sông.

Kết nối di sản với không gian phát triển

Việc mở rộng không gian quy hoạch cũng đặt ra yêu cầu về hạ tầng kết nối, mặt bằng và tổ chức các chức năng dịch vụ, du lịch trong khu vực. Tại kỳ họp ngày 9/7, HĐND tỉnh Hưng Yên thông qua chủ trương đầu tư dự án xây dựng cơ sở hạ tầng phát triển kinh tế - xã hội, tái hiện thương cảng Phố Hiến xưa, với tổng mức đầu tư dự kiến 6.797 tỷ đồng. Dự án thuộc nhóm A, thực hiện trong giai đoạn 2026-2029.

Theo chủ trương đầu tư, dự án sử dụng khoảng 295,36 ha đất, gồm các hạng mục hạ tầng kỹ thuật, tuyến đường bao hồ cảnh quan dài khoảng 10 km, hồ cảnh quan và hệ thống hạ tầng xung quanh.

Dự án được triển khai theo các hợp phần về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và đầu tư hạ tầng, từng bước cụ thể hóa không gian tái hiện thương cảng Phố Hiến xưa theo đồ án được phê duyệt.

Cùng với hạ tầng trong khu vực quy hoạch, Hưng Yên đang đầu tư các tuyến giao thông kết nối dọc sông Hồng.

Tuyến đường kết nối di sản văn hóa, du lịch và phát triển kinh tế dọc sông Hồng có tổng mức đầu tư khoảng 9.275 tỷ đồng, chiều dài hơn 55 km, đi qua 13 xã, phường. Tuyến đường kết nối các khu vực di sản, du lịch với mạng lưới giao thông hiện hữu và mở rộng không gian phát triển dọc sông Hồng.

Ngày 12/9, tỉnh tiếp tục khởi công dự án xây dựng đường bên và các cầu vượt trên tuyến đường này, với tổng mức đầu tư 2.850 tỷ đồng, thời gian thực hiện từ năm 2025 đến năm 2028. Các tuyến đường bên và cầu vượt được đầu tư nhằm tăng khả năng kết nối tuyến trục với khu dân cư, khu vực sản xuất và mạng lưới giao thông hiện hữu.

Bên cạnh hạ tầng, quy hoạch cũng dành quỹ đất đáng kể cho các hoạt động dịch vụ. Đây là cơ sở để triển khai các dự án, công trình theo quy hoạch và huy động nguồn lực xã hội tham gia vào các lĩnh vực du lịch, dịch vụ, thương mại và các hoạt động văn hóa.

Trong quá trình thực hiện, tỉnh Hưng Yên yêu cầu quản lý chặt chẽ đất đai, kiến trúc, cảnh quan, môi trường, đê điều và phòng, chống thiên tai; bảo đảm sự đồng bộ giữa quy hoạch và các dự án đầu tư.

Với Phố Hiến, bài toán phát triển từ di sản đặt ra đồng thời với yêu cầu giữ gìn giá trị lịch sử, đầu tư hạ tầng và tổ chức không gian phù hợp; qua đó, tạo điều kiện phát triển du lịch, dịch vụ và huy động nguồn lực xã hội theo quy hoạch.