Báo cáo Thường niên về Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam năm 2025 của VAFIE cung cấp bức tranh toàn diện và sâu sắc về tình hình FDI trong một năm đầy biến động của kinh tế thế giới. Điểm nổi bật là: Việt Nam duy trì được sức hút với nhà đầu tư nước ngoài, đạt tổng vốn đăng ký 38,42 tỷ USD và vốn thực hiện kỷ lục 25,35 tỷ USD. Khu vực FDI ngày càng đa dạng hơn về đối tác, ngành nghề và địa bàn.

Năm 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong chiến lược thu hút FDI của Việt Nam: từ ưu đãi về giá (chi phí thấp, thuế thấp) sang ưu đãi về chất lượng (môi trường đầu tư minh bạch, hạ tầng tốt, nhân lực chất lượng cao, thể chế hiệu quả). Việc thành lập Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) tại TP.HCM và Đà Nẵng, xây dựng khu thương mại tự do và đẩy mạnh chuyển đổi xanh là những tín hiệu rõ ràng về định hướng FDI thế hệ mới mà Việt Nam đang theo đuổi.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu thu hút FDI chất lượng cao và đạt tăng trưởng GDP hai con số trong những năm tới, Việt Nam cần nỗ lực vượt qua nhiều thách thức: hoàn thiện thể chế pháp luật đồng bộ, phát triển hạ tầng đáp ứng yêu cầu, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, giải quyết tốt vấn đề thuế tối thiểu toàn cầu và chủ động đàm phán xử lý vấn đề thuế đối ứng với Mỹ.

Khu vực FDI, sau hơn 35 năm Đổi mới, đã trở thành một trụ cột không thể thiếu của nền kinh tế Việt Nam. Trong giai đoạn mới 2025–2030, FDI thế hệ mới – gắn với công nghệ cao, kinh tế xanh, kinh tế số và trung tâm tài chính quốc tế – sẽ là động lực quan trọng đưa Việt Nam tiến nhanh, bền vững hơn trên con đường trở thành nước có thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và nước phát triển, công nghiệp hiện đại vào năm 2045.

Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) và các khu thương mại tự do (FTZ) là động lực mới trong thu hút FDI thế hệ mới.

Theo Báo cáo, Quốc hội Việt Nam đã thông qua Nghị quyết 222/2025/QH15 về thành lập Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Đây được coi là bước đột phá chiến lược, tạo nền tảng thu hút dòng vốn tài chính quốc tế, dịch vụ tài chính cao cấp, quản lý tài sản, fintech và kinh doanh chứng khoán quốc tế.

Để IFC phát huy hiệu quả, Báo cáo nhấn mạnh các yếu tố then chốt: Trao quyền tự chủ về quy định cho các cơ quan quản lý IFC; Xây dựng cơ chế trọng tài quốc tế; Tự do hóa ngoại hối và cho phép giao dịch bằng ngoại tệ; Xây dựng khuôn khổ pháp lý về tài chính xanh, trái phiếu xanh, quỹ ESG; Nâng hạng thị trường chứng khoán lên "Thị trường mới nổi" (Emerging Market) theo tiêu chuẩn MSCI – một yêu cầu cấp bách của cộng đồng đầu tư quốc tế.

Các khu thương mại tự do (FTZ – Free Trade Zone) cũng là hướng phát triển mới, với kỳ vọng tạo ra môi trường đầu tư ưu việt với thủ tục thông quan thuận lợi, ưu đãi thuế, quy định linh hoạt và kết nối tốt với chuỗi cung ứng toàn cầu. Báo cáo phân tích kinh nghiệm các nước như: Singapore, Dubai, Thượng Hải, Incheon (Hàn Quốc) để đề xuất mô hình phù hợp cho Việt Nam.

Báo cáo cũng khuyến nghị, Việt Nam cần triển khai nhanh chóng và hiệu quả Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng theo Nghị quyết 222/2025/QH15. Cụ thể: ban hành ngay các quy định về cơ chế hoạt động của IFC với tiêu chuẩn quốc tế; xây dựng khung pháp lý về tài chính xanh, trái phiếu xanh; cơ chế trọng tài quốc tế; tự do hóa ngoại hối trong phạm vi IFC; đẩy nhanh nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên "Thị trường mới nổi" (theo tiêu chuẩn FTSE Russell hoặc MSCI).

Về Khu thương mại tự do, cần xây dựng khuôn khổ pháp lý rõ ràng cho việc thành lập và hoạt động FTZ, kết hợp với các cảng biển, sân bay quốc tế; áp dụng cơ chế "một cửa" thực sự, thủ tục thông quan nhanh; ưu đãi thuế đặc thù trong FTZ phù hợp với quy định quốc tế.