Võ Thị Ngọc Thư đưa các sản phẩm từ xơ mướp Việt Nam chinh phục nhiều thị trường quốc tế

Cơ hội từ phế phẩm bị bỏ quên

Trước khi được biết đến với thương hiệu Mộc Xơ, chị Võ Thị Ngọc Thư là giảng viên tại Đà Nẵng. Đó là công việc ổn định, có môi trường làm việc tốt và được xã hội ghi nhận.

Trong quá trình giảng dạy và nghiên cứu, chị thường xuyên tiếp cận các xu hướng tiêu dùng xanh trên thế giới. Điều khiến chị chú ý là các sản phẩm làm từ xơ mướp ngày càng xuất hiện nhiều tại những quốc gia có tiêu chuẩn sống cao. Trong khi đó, ở Việt Nam, loại nguyên liệu này chủ yếu được sử dụng trong gia đình hoặc bị bỏ đi sau thu hoạch.

Sự đối lập ấy khiến chị đặt câu hỏi: "Nếu thị trường quốc tế nhìn thấy giá trị của xơ mướp, tại sao Việt Nam - nơi cây mướp gắn bó với đời sống nông thôn từ nhiều thế hệ - lại chưa khai thác hiệu quả tiềm năng này"?

Từ suy nghĩ đó, chị bắt đầu tìm hiểu sâu về đặc tính nguyên liệu, quy trình xử lý, nhu cầu thị trường và khả năng phát triển sản phẩm. Càng nghiên cứu, chị càng nhận ra đây không chỉ là cơ hội kinh doanh, mà còn phù hợp với xu hướng phát triển bền vững.

Năm 2022, chị đưa ra quyết định quan trọng nhất trong cuộc đời mình: rời công việc giảng dạy để khởi nghiệp.

Chị thử nghiệm trồng mướp trên diện tích khoảng 1 ha, tự nghiên cứu các phương pháp xử lý xơ nhằm bảo đảm độ bền, độ sạch và tính thẩm mỹ của sản phẩm. Không có đội ngũ chuyên gia hay nguồn vốn lớn, chị gần như phải học mọi thứ từ đầu.

Đây cũng là giai đoạn khó khăn nhất. Nguồn lực hạn chế khiến mọi khoản chi đều phải cân nhắc kỹ lưỡng, trong khi thị trường sản phẩm xanh tại Việt Nam còn khá mới, người tiêu dùng chưa sẵn sàng chi thêm cho các sản phẩm thân thiện với môi trường.

Thay vì nản lòng, chị chọn cách đi từng bước. Những sản phẩm đầu tiên như bông tắm, miếng tẩy tế bào chết, đế lót ly hay dép đi trong nhà được giới thiệu qua fanpage, website và các sàn thương mại điện tử. Đơn hàng chưa nhiều nhưng đủ để chị hiểu nhu cầu khách hàng và tiếp tục hoàn thiện sản phẩm.

“Tôi tin rằng nếu làm đủ tốt, thị trường sẽ đón nhận”, chị Thư chia sẻ về động lực giúp mình kiên trì trong những ngày đầu khởi nghiệp.

Đưa xơ mướp Việt ra thế giới

Không chạy theo tăng trưởng nóng, Mộc Xơ lựa chọn hướng phát triển bền vững ngay từ đầu. Chị Ngọc Thư tập trung xây dựng quy trình sản xuất, chuẩn hóa nguyên liệu và tạo dấu ấn riêng cho thương hiệu.

Một trong những quyết định quan trọng là nâng tầm giá trị sản phẩm từ xơ mướp thay vì chỉ dừng ở những công dụng quen thuộc. Chị kết hợp xơ mướp với các chất liệu khác, đầu tư thiết kế và thêu thủ công để tạo nên những sản phẩm có tính thẩm mỹ cao như túi xách, quà tặng và đồ trang trí.

Nhờ sự sáng tạo đó, Mộc Xơ dần tạo được chỗ đứng trên thị trường, trở thành một trong những đơn vị tiên phong phát triển dòng túi xơ mướp thêu họa tiết và liên tục mở rộng danh mục sản phẩm.

Theo chị Thư, muốn phát triển bền vững phải bắt đầu từ vùng nguyên liệu. Thay vì phụ thuộc vào nguồn cung nhỏ lẻ, chị chủ động liên kết với nông dân tại Đà Nẵng, Quảng Nam, Đắk Nông và nhiều địa phương khác để phát triển vùng trồng. Chị trực tiếp hướng dẫn người dân quy trình trồng, thu hoạch và xử lý xơ mướp theo tiêu chuẩn phù hợp.

Ban đầu, không ít người hoài nghi bởi xơ mướp vốn được xem là nguyên liệu có giá trị kinh tế thấp. Tuy nhiên, bằng sự kiên trì, chị từng bước chứng minh rằng nếu được đầu tư bài bản, xơ mướp hoàn toàn có thể trở thành hàng hóa giá trị cao. Khi đơn hàng ngày càng nhiều, niềm tin của người dân cũng dần được củng cố.

Một dấu mốc đáng nhớ đến vào năm 2024 khi những lô hàng đầu tiên của Mộc Xơ được xuất khẩu. Chị Thư vẫn nhớ cảm giác hồi hộp khi sản phẩm lần đầu đến tay khách hàng tại Mỹ. Đó không chỉ là một đơn hàng, mà còn là sự ghi nhận cho nhiều năm nỗ lực bền bỉ. Từ Mỹ, Canada, Anh, Pháp, Australia đến Hàn Quốc, ngày càng nhiều thị trường đón nhận các sản phẩm mang thương hiệu Mộc Xơ. Hiện mỗi tháng doanh nghiệp đạt doanh thu khoảng 150-200 triệu đồng, với tỷ suất lợi nhuận khoảng 20%.

Tuy nhiên, điều khiến chị tự hào nhất không phải doanh số, mà là những giá trị tạo ra cho cộng đồng. Mỗi sản phẩm xơ mướp được sử dụng đồng nghĩa với việc giảm bớt một sản phẩm nhựa dùng một lần. Mỗi vùng nguyên liệu được mở rộng lại tạo thêm cơ hội sinh kế cho người dân nông thôn. Đến nay, diện tích liên kết sản xuất đã vượt 50 ha.

Câu chuyện của Võ Thị Ngọc Thư cho thấy, khởi nghiệp không nhất thiết phải bắt đầu từ công nghệ đắt tiền hay những ý tưởng quá lớn lao. Đôi khi, cơ hội nằm ngay trong những điều quen thuộc nhất, nếu đủ nhạy bén để nhận ra giá trị của chúng và đủ kiên trì để theo đuổi đến cùng.