Trong báo cáo đánh giá mới đây, Viện Thành viên Hội đồng quản trị Việt Nam (VIOD) cho rằng, dù đã có nhiều cải thiện, nhưng bức tranh thực hành quản trị công ty tại Việt Nam vẫn còn nhiều điểm mờ khi đặt cạnh các nước ASEAN. Trong kỳ đánh giá Thẻ điểm Quản trị Công ty ASEAN (ACGS) gần nhất (năm 2024), Diễn đàn Thị trường vốn ASEAN (ACMF) nhận định, trong số 250 doanh nghiệp ASEAN được đề cử là Tài sản đáng đầu tư (ASEAN Assets), Việt Nam không có doanh nghiệp niêm yết nào xuất hiện trong danh sách này.

Thực tế trên cho thấy, để thu hẹp khoảng cách giữa quy định và thực thi, việc hoàn thiện khung pháp lý về quản trị công ty cần được thúc đẩy mạnh mẽ hơn. Theo đó, cơ quan quản lý cần tiếp tục cập nhật và bổ sung quy định nhằm đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng và phù hợp với thông lệ quốc tế, bao gồm quy định về giám sát giao dịch với bên liên quan, quy tắc đạo đức kinh doanh, cơ chế báo cáo sai phạm và chuẩn mực công bố thông tin phát triển bền vững… 

Bên cạnh đó, Bộ Nguyên tắc quản trị công ty theo thông lệ tốt (đang được cập nhật trong năm 2025) cần được xem xét theo hướng luật hóa, thực thi theo nguyên tắc “Tuân thủ hoặc giải trình” để khuyến khích cải thiện thực chất, thay vì mang tính hình thức.

Cùng với nỗ lực trên, trong áp dụng các chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế, cơ quan quản lý có thể xây dựng lộ trình áp dụng rõ ràng, kết hợp hỗ trợ kỹ thuật nhằm giúp doanh nghiệp chuyển đổi thuận lợi, giảm áp lực về nguồn lực tài chính, nhân sự, đồng thời nâng cao tính minh bạch theo chuẩn mực toàn cầu. 

Với doanh nghiệp và Hội đồng Quản trị, mục tiêu quản trị bền vững dài hạn cần được đưa vào chiến lược cốt lõi. Có nghĩa, doanh nghiệp cần xây dựng tư duy minh bạch và hiệu quả, lồng ghép quản trị công ty và ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) vào chiến lược kinh doanh; chi trả cổ tức đúng hạn, công bố đầy đủ tài liệu tại đại hội đồng cổ đông; xây dựng bộ phận Quan hệ Nhà đầu tư (IR) hoạt động chuyên nghiệp; phát triển hệ sinh thái quản trị công ty gắn liền với quản trị rủi ro. Cùng với đó, cần thiết lập quy chế và quy trình đánh giá rủi ro ESG từ cấp Hội đồng Quản trị đến các phòng ban, từ đó đảm bảo minh bạch và trách nhiệm giải trình...

Như vậy, để cải thiện thứ hạng quản trị công ty, cả cơ quan quản lý và doanh nghiêp Việt Nam phải rất nỗ lực và phải làm rất nhiều việc. Đây cũng là điều kiện quan trọng để Việt Nam đáp ứng tốt các yêu cầu của MSCI khi đánh giá nâng hạng thị trường chứng khoán lên thị trường mới nổi. Việt Nam đang trong lộ trình cải thiện chất lượng quản trị công ty với mong muốn trở thành một trong 5 quốc gia có hệ thống quản trị doanh nghiệp tốt nhất khu vực ASEAN. Đây không chỉ là mục tiêu, chiến lược quan trọng, mà còn là nền tảng để Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút vốn đầu tư nước ngoài, đồng thời xây dựng hình ảnh tích cực trong mắt cộng đồng tài chính quốc tế.

Thị trường chứng khoán được nâng hạng sẽ là cơ hội rất lớn để Việt Nam thu hút nguồn vốn mới, ổn định và phát triển bền vững hơn. Với nguồn vốn bền vững, có thể lên đến hàng chục tỷ USD, nhà đầu tư sẵn sàng rót vốn nhiều hơn cho những doanh nghiệp thực hiện tốt quản trị minh bạch và hiệu quả. Trong khi số doanh nghiệp có quản trị công ty chuẩn mực đáp ứng được yêu cầu của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường chứng khoán chưa nhiều, thì chỉ khi có nền tảng quản trị công ty tốt, thị trường và doanh nghiệp Việt Nam mới chủ động và nâng cao năng lực cạnh tranh trong thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài bền vững.