Không thiếu vốn cho chuyển đổi xanh

Từ những năm đầu triển khai tín dụng xanh (năm 2017) đến nay, hoạt động tín dụng xanh có sự mở rộng cả về quy mô tín dụng và mức độ tham gia của các tổ chức tín dụng. Đến cuối tháng 6/2026, dư nợ tín dụng xanh đạt trên 856 nghìn tỷ đồng, tăng 9,87% so với cuối năm 2025, tốc độ tăng trưởng bình quân trên 20%/năm trong giai đoạn 2017 - 2025. 

Trao đổi tại Hội thảo “Chính sách tín dụng và thị trường Carbon: Khơi thông dòng vốn xanh”, theo ông Trần Anh Quý, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng, Ngân hàng Nhà nước, những con số trên là kết quả đáng ghi nhận nhưng chưa đáp ứng hết nhu cầu. Chuyển đổi xanh không còn chỉ là sự lựa chọn tự nguyện của doanh nghiệp mà ngày càng gắn với yêu cầu tuân thủ pháp luật, định hướng phát triển kinh tế và trách nhiệm đối với môi trường, xã hội.

Ông Trần Anh Quý, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng, Ngân hàng Nhà nước. Ảnh: Chí Cường

Phó Vụ trưởng Trần Anh Quý nêu, một vấn đề cần làm rõ là tín dụng xanh không đơn thuần đồng nghĩa với khoản vay có lãi suất thấp. Nguồn vốn xanh đi kèm các tiêu chuẩn, điều kiện kỹ thuật và yêu cầu chứng minh tác động môi trường. Lợi ích cốt lõi là hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ, quy trình và phương thức sản xuất giảm phát thải, sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn. Những lợi ích kinh tế có thể chỉ thể hiện rõ sau một thời gian.

Các tổ chức tín dụng cũng phải đối diện chi phí thẩm định, đánh giá và giám sát dự án xanh cao hơn so với nhiều khoản vay thông thường. Vì vậy, ngoài việc tiếp tục hoàn thiện chính sách và công cụ hỗ trợ, cần nâng cao nhận thức của doanh nghiệp, chuẩn hóa thông tin và tăng năng lực chuẩn bị dự án. 

Ông Trần Anh Quý khẳng định, ngành ngân hàng không thiếu vốn cho các dự án xanh đủ điều kiện; các ngân hàng thương mại luôn chủ động huy động nguồn vốn trong nước và hợp tác quốc tế. Vấn đề rào cản hiện nay nằm ở công tác kỹ thuật khi đánh giá dự án xanh. 

Cùng đồng tình với ý kiến này, ông Đặng Tài An Trang, Phó Tổng Giám đốc Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) cho rằng, chuyển đổi xanh đã trở thành xu hướng rõ ràng. Song quá trình triển khai cần có lộ trình phù hợp với điều kiện thực tế và yêu cầu phát triển kinh tế.

Trong nước, lãnh đạo VNX lưu ý đến yêu cầu cân bằng giữa mục tiêu giảm phát thải và tăng trưởng kinh tế. Việt Nam đang đặt ra những mục tiêu tăng trưởng cao, trong khi quá trình chuyển đổi công nghệ, năng lượng và phương thức sản xuất đòi hỏi nguồn lực đầu tư lớn.

Nếu áp lực chuyển đổi được đặt ra quá nhanh, vượt quá khả năng thích ứng của doanh nghiệp, chi phí tuân thủ có thể ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất, kinh doanh và tăng trưởng chung. Do đó, bên cạnh yêu cầu thực hiện các cam kết môi trường, doanh nghiệp cần có điều kiện để tính toán hiệu quả kinh tế và lựa chọn lộ trình đầu tư phù hợp.

Thị trường carbon cần hình thành tín hiệu giá đáng tin cậy

Đề cập đến thị trường carbon Việt Nam, Phó tổng giám đốc VNX đánh giá việc đưa thị trường vào vận hành là bước khởi đầu tích cực, dù quy mô giao dịch trong giai đoạn đầu còn tương đối nhỏ.

Theo ông Đặng Tài An Trang, không nên chỉ dựa vào giá trị hay khối lượng giao dịch ban đầu để đánh giá hiệu quả của thị trường. Điều quan trọng hơn là thị trường carbon phát đi tín hiệu về định hướng chuyển đổi xanh và từng bước hình thành cơ sở để doanh nghiệp đưa chi phí phát thải vào các quyết định kinh doanh.

Ông Đặng Tài An Trang, Phó Tổng Giám đốc Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX). Ảnh: Chí Cường

Xét dưới góc độ tài chính, các công cụ thị trường đều vận hành dựa trên kỳ vọng. Tương tự thị trường trái phiếu cần hình thành đường cong lãi suất dài hạn để hỗ trợ định giá và ra quyết định đầu tư, thị trường carbon cũng cần tạo ra tín hiệu giá đủ rõ ràng.

Khi có cơ sở tham chiếu về giá carbon, doanh nghiệp có thể lượng hóa tốt hơn chi phí phát thải, rủi ro tuân thủ và lợi ích kinh tế của việc đầu tư công nghệ giảm phát thải. Đây là yếu tố quan trọng đối với những dự án có thời gian đầu tư và thu hồi vốn kéo dài.

Tuy nhiên, để hình thành tín hiệu giá đáng tin cậy, thị trường cần có hàng hóa đáp ứng tiêu chuẩn và cơ chế giao dịch minh bạch. Điều này đặt ra yêu cầu xây dựng hệ thống đo lường, báo cáo và thẩm định (MRV) nhằm bảo đảm chất lượng hạn ngạch, tín chỉ carbon đưa vào giao dịch. Cùng với đó, cơ quan quản lý cần hoàn thiện các tiêu chuẩn, quy định về công bố thông tin và cơ chế giám sát để phòng ngừa hành vi thao túng thị trường.

Bên cạnh thị trường carbon, ông Trang đề cập đến vai trò của thị trường chứng khoán trong việc phát triển các công cụ huy động vốn phục vụ chuyển đổi xanh. Trong giai đoạn đầu, việc tập trung phát triển trái phiếu xanh có thể thuận lợi hơn so với xây dựng các tiêu chí nhận diện cổ phiếu xanh.

Nguyên nhân là trái phiếu xanh gắn với mục đích sử dụng vốn cho những dự án hoặc hoạt động đáp ứng tiêu chí môi trường, trong khi việc xác định một doanh nghiệp có đáp ứng tiêu chuẩn xanh hay không đòi hỏi đánh giá toàn diện hoạt động sản xuất, kinh doanh. Vì vậy, phát triển các công cụ nhận diện doanh nghiệp xanh cần được thực hiện theo lộ trình, gắn với việc nâng cao chất lượng thông tin và khả năng đánh giá của thị trường.