Sức ép từ giá bản quyền World Cup 2026

Tối ngày 13/4, VTV chính thức công bố việc sở hữu bản quyền truyền thông Vòng chung kết FIFA World Cup 2026 tại Việt Nam. Theo đó, VTV nắm giữ quyền khai thác trên đa nền tảng bao gồm truyền hình, phát thanh, thiết bị di động và internet, trình chiếu công cộng. VTV sẽ phát sóng trực tiếp trọn vẹn 104 trận đấu, lễ khai mạc, bế mạc, các nội dung tổng hợp của FIFA World Cup 2026 và 9 chương trình đồng hành trên nhiều khung giờ trong ngày trên các kênh VTV.

Trên nền tảng số, VTV mang đến trải nghiệm đa nền tảng bao gồm: xem trực tiếp, xem lại và video theo yêu cầu, các chương trình đồng hành phù hợp với định dạng xem trên nền tảng số. Nội dung được phân phối trên các nền tảng internet và thiết bị di động, đồng thời mở rộng trên hệ sinh thái mạng xã hội theo thỏa thuận với FIFA. Bản quyền World Cup 2026 được phát giá khoảng 15 triệu USD vào giữa năm 2025, số tiền trọn gói có thể lên đến 17 triệu USD.

Trước đó, tại World Cup 2006, FPT mua bản quyền truyền hình với giá khoảng 2,2 triệu USD, kèm theo khoảng 800.000 USD thuê vệ tinh do FIFA chỉ định. Đến World Cup 2010, VTV mua bản quyền phát sóng với giá 2,7 triệu USD, các phụ phí không được chính thức hé lộ. World Cup 2014 đánh dấu giai đoạn thị trường bản quyền trở nên căng thẳng hơn. Nhà phân phối (đối tác của FIFA) từng chào bán gói bản quyền với giá ban đầu 14 triệu USD, sau đó VTV mua với mức khoảng 7 triệu USD, chưa tính các chi phí phụ. Đến World Cup 2018, giá được chào khoảng 15 triệu USD và VTV mua bản quyền với số tiền 12 triệu USD, trong đó có sự hỗ trợ tài chính từ các doanh nghiệp, đáng chú ý là Vingroup tài trợ 5 triệu USD. Tại World Cup 2022, giá được chào khoảng 15 triệu USD và VTV mua bản quyền với mức tương đương nhờ sự hỗ trợ từ nhiều đơn vị tài trợ.

Giá bản quyền World Cup 2026 tại Việt Nam chưa được VTV công bố nhưng giới chuyên môn ước tính số tiền sẽ không dưới 13 triệu USD. VTV cũng cho biết, Vingroup, VPBank và Techcombank đã đồng hành cùng VTV mang bản quyền World Cup 2026 về Việt Nam. Con số tài trợ, hợp tác chưa được tiết lộ.

Với số tiền bỏ ra rất lớn để sở hữu quyền phát sóng World Cup 2026, mặc dù có sự đồng hành của 3 ông lớn nêu trên, nhưng VTV vẫn phải giải bài toán khó kinh doanh thương mại để không bị thua lỗ. Giá bản quyền không ngừng tăng lên sau mỗi kỳ World Cup, gây khó khăn rất lớn cho các đơn vị truyền thông tại Việt Nam bởi họ không thể có lãi.

Bản quyền mới là bước khởi đầu…

Cần biết rằng, chi phí mua bản quyền mới chỉ là khoản đầu tiên. Các đơn vị đạt được bản quyền sẽ còn phải trả thêm tiền phí truyền dẫn vệ tinh, ước tính theo thông lệ chiếm khoảng 20% phí bản quyền (gần 3 triệu USD).

Bên cạnh đó, chi phí sản xuất các chương trình kèm theo bản quyền như bình luận trước, trong và sau trận đấu; thông tin bên lề World Cup; cử các đoàn phóng viên trực tiếp sang Hoa Kỳ, Canada và Mexico tác nghiệp… có thể lên đến hàng chục tỷ đồng, tùy vào mức độ “chịu chơi” của nhà đài.

Chi phí bản quyền tăng vọt, nguồn thu lại phân mảnh. VTV buộc phải tái cấu trúc để không "thua trên chính sân nhà".

Theo tính toán của các chuyên gia, để không thua lỗ, đơn vị có bản quyền phải đạt doanh thu trung bình mỗi trận đấu khoảng 8-10 tỷ đồng. Số tiền này không thể đạt được với các trận đấu ở vòng bảng; vào bán kết hoặc chung kết thì cao hơn. Trong bối cảnh chi phí tăng cao, nguồn lực tài chính hạn chế, nguồn thu quảng cáo là khó đạt được mục tiêu này.

Nguồn thu mà VTV đang trông cậy hiện nay là bán lại bản quyền cho các nhà đài Việt Nam. Hiện tại, ngoài VTV, một số nhà đài như TV360, FPT Play, HTV, MyTV… có đủ tiềm lực về nhân sự, tài chính để sẵn sàng phối hợp, chung tay khai thác tối đa bản quyền World Cup 2026. Bên cạnh đó, các nền tảng số cùng mạng xã hội, một số đơn vị truyền thông mạnh tại Việt Nam cũng chờ đợi những lời đề nghị, tạo ra sự trao đổi quyền lợi sòng phẳng với nhà đài sở hữu bản quyền giải đấu.

Người xem giờ đây không chỉ xem trận đấu, mà còn xem highlight trên mạng xã hội, theo dõi clip ngắn, cập nhật diễn biến theo thời gian thực trên nhiều nền tảng. Người xem ngày càng ưu tiên sự linh hoạt: họ muốn có thể theo dõi trận đấu ở bất cứ đâu, vào bất cứ thời điểm nào và trên bất kỳ thiết bị nào. Trong bối cảnh đó, mô hình truyền hình truyền thống với các gói thuê bao và thiết bị riêng trở nên kém linh hoạt hơn so với các nền tảng trực tuyến.

Việc FIFA đưa ra 4 loại hình để các nhà đài lựa chọn gói, phù hợp với điều kiện tài chính ở mỗi đơn vị. Ngoài các loại hình truyền thống như phát thanh, truyền hình, thì việc khai thác World Cup trên internet, thiết bị di động hay tận dụng tài nguyên trên mạng xã hội đang mang đến nhiều cơ hội để các nhà đài thu hút số lượng khán giả, qua đó đa dạng nguồn tài trợ, quảng cáo tương ứng cho các loại hình phát sóng.

Rõ ràng, bài toán kinh doanh của VTV đang gặp khó từ các nguồn: quảng cáo, chia sẻ bản quyền, bán nội dung số… Bên cạnh đó, VTV vẫn phải cạnh tranh với tốc độ của mạng xã hội, sự linh hoạt của nền tảng số và cả tình trạng vi phạm bản quyền ngày càng phổ biến.

Trước áp lực đó, VTV buộc phải thay đổi: phát triển hệ sinh thái đa nền tảng, kết hợp truyền hình với OTT và tìm kiếm nguồn thu mới ngoài quảng cáo truyền thống. Việc bán được giá bản quyền World Cup cho các kênh truyền hình trả tiền để bù đắp phần mua bản quyền của VTV vẫn là câu chuyện khó trong bối cảnh hiện nay.

Nhưng ở chiều ngược lại, nếu VTV giải được bài toán khó này, World Cup 2026 sẽ giúp VTV thu hút lượng người xem khổng lồ, từ đó tăng giá trị quảng cáo, kéo traffic cho các nền tảng số và mở ra cơ hội hợp tác khai thác nội dung với các đối tác khác. Lợi nhuận có thể không nằm ở một giải đấu, mà ở khả năng củng cố toàn bộ hệ sinh thái truyền thông, duy trì và nâng cao vị thế của VTV.

Việt Nam trong dòng chảy kinh tế bản quyền truyền hình World Cup

Trong bối cảnh ngành công nghiệp truyền thông toàn cầu đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ sang nền tảng số, bản quyền phát sóng các sự kiện thể thao lớn như FIFA World Cup 2026 tiếp tục giữ vai trò là “mỏ vàng” chiến lược. Không chỉ đơn thuần là quyền phát sóng, đây là một loại tài sản kinh tế đặc biệt, nơi hội tụ của quảng cáo, công nghệ, dữ liệu người dùng và ảnh hưởng xã hội.

FIFA dự kiến thu về tổng doanh thu kỷ lục, có thể lên tới 11 tỷ USD từ World Cup 2026, trong đó bản quyền truyền hình và tiếp thị sẽ là nguồn thu chính, chiếm 75% tổng ngân sách. FIFA không bán bản quyền World Cup theo dạng toàn cầu mà phân chia theo lãnh thổ. Điều này giúp tối ưu hóa doanh thu, khi mỗi quốc gia hoặc khu vực có thể trả mức giá khác nhau tùy theo sức mua và quy mô thị trường.

Việc khai thác bản quyền phát sóng World Cup 2026 đang đi theo các mô hình đa dạng. Ở một số quốc gia như Đức và Anh, áp dụng mô hình chia sẻ công-tư. Tại Đức, các đài công như ARD và ZDF giữ vai trò chủ đạo. Tại Anh, hai đài BBC và ITV chia sẻ quyền phát sóng, tuân thủ quy định pháp luật yêu cầu các sự kiện thể thao lớn phải được phát miễn phí.

Tại Pháp, các trận đấu quan trọng được phát miễn phí trên M6, trong khi toàn bộ giải đấu thuộc về beIN Sports - một nền tảng truyền hình trả phí. Điều này tạo ra phân tầng rõ rệt giữa khán giả phổ thông và khán giả cao cấp.

Tại Nhật Bản, nhiều đài như NHK, Fuji TV cùng chia sẻ bản quyền, đồng thời các nền tảng OTT cung cấp gói xem đầy đủ. Singapore cũng áp dụng mô hình tương tự, với một số trận miễn phí, phần còn lại thuộc hệ thống pay-TV.

Còn tại các thị trường lớn, World Cup được khai thác như một sản phẩm thương mại cao cấp. Tại Mỹ, các tập đoàn truyền thông như Fox Corporation nắm giữ bản quyền dài hạn. Các trận đấu được phát trên truyền hình cáp, kết hợp với nền tảng streaming như Peacock. Doanh thu đến từ quảng cáo với giá cực cao và phí thuê bao.

Tại khu vực Trung Đông và Bắc Phi, beIN Sports nắm độc quyền toàn bộ. Người xem buộc phải trả phí nếu muốn theo dõi giải đấu. Đây là mô hình mang lại lợi nhuận cao nhất nhưng cũng hạn chế khả năng tiếp cận đại chúng.

Có thể thấy rằng, World Cup 2026 không chỉ là một giải đấu bóng đá, mà còn là phép thử cho tương lai của ngành truyền thông thể thao. Ngành này đang chứng kiến sự phân mảnh bản quyền theo nền tảng, vai trò ngày càng lớn của công nghệ số, sự cạnh tranh gay gắt giữa TV truyền thống và streaming, trong khi giá bản quyền tiếp tục tăng mạnh.

Trong bối cảnh đó, các quốc gia buộc phải lựa chọn chiến lược phù hợp với đặc thù của mình. Không có mô hình “tối ưu tuyệt đối”, mà chỉ có mô hình phù hợp nhất với từng thị trường.

Bản quyền phát sóng FIFA World Cup 2026 là một trong những tài sản truyền thông có giá trị lớn nhất thế giới. Từ mô hình phục vụ công chúng tại Việt Nam và châu Âu, đến mô hình thương mại hóa cao tại Mỹ và Trung Đông, và các mô hình lai ghép tại châu Á - tất cả cho thấy một bức tranh đa dạng nhưng thống nhất ở một điểm: World Cup không chỉ là bóng đá, mà là một ngành kinh tế thực thụ.

Việt Nam cũng không nằm ngoài cuộc chơi đó. VTV - nhà đài quốc dân - sẽ phải vừa gánh trách nhiệm là nhà đài quốc gia, nhưng cũng phải giải quyết bài toán kinh doanh hiệu quả. Đây là một bài toán không hề dễ giải trong bối cảnh hiện nay.