Dư địa lớn từ chuyển đổi số các ngành kinh tế

Theo báo cáo của Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, trong 6 tháng đầu năm 2026, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP Thành phố ước đạt 16,7%, tương đương khoảng 5,5 tỷ USD; riêng quý II đạt 16,1%.

Tốc độ tăng trưởng kinh tế số trong 6 tháng đạt 10,6%, trong đó quý II tăng 11,5% so với cùng kỳ theo giá hiện hành. Trong mức tăng GRDP 8,2% của Hà Nội, kinh tế số đóng góp khoảng 1,1 điểm phần trăm, tiếp tục khẳng định vai trò là một động lực tăng trưởng quan trọng của Thủ đô.

Biểu đồ tăng trưởng của hạ tầng số và đầu tư công nghệ 8 tháng đầu năm 2026.

Dù vậy, áp lực hoàn thành mục tiêu năm 2026 vẫn rất lớn. Kế hoạch số 20 của Ban Chỉ đạo 57 thành phố Hà Nội đặt mục tiêu tỷ trọng kinh tế số đạt 14,5% theo yêu cầu của Trung ương. Để thúc đẩy tăng trưởng theo chiều sâu, Kế hoạch Chuyển đổi số của Thành phố tiếp tục nâng mục tiêu lên 22%, tương đương mức tăng 4,66 điểm phần trăm so với cùng kỳ.

Nếu hoàn thành mục tiêu này, tốc độ tăng tỷ trọng kinh tế số của Hà Nội sẽ cao gấp 9,7 lần mức tăng bình quân cả nước. Trong khi tỷ trọng kinh tế số toàn quốc được đặt mục tiêu tăng từ 14,02% năm 2025 lên 14,5% năm 2026, tương ứng 0,48 điểm phần trăm, Hà Nội phải tạo ra bước nhảy lớn hơn nhiều.

Đây là thách thức đáng kể bởi muốn tỷ trọng kinh tế số tăng mạnh, giá trị tăng thêm của khu vực này phải đạt tốc độ cao gấp nhiều lần so với GRDP của Thành phố, trong bối cảnh quy mô nền kinh tế Thủ đô đang duy trì mức tăng trưởng cao.

Cơ cấu bên trong kinh tế số cũng cho thấy sự mất cân đối. Trong tỷ trọng 16,7% của kinh tế số trong GRDP, kinh tế số lõi đóng góp 9,7%, tương đương khoảng 3,2 tỷ USD; kinh tế số ngành đạt 7%, tương đương khoảng 2,3 tỷ USD. Kinh tế số lõi hiện chiếm 58% tổng giá trị kinh tế số, trong khi kinh tế số ngành chiếm 42%.

Tỷ trọng kinh tế số ngành đang thấp hơn 28 điểm phần trăm so với định hướng tại Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị, trong đó yêu cầu kinh tế số ngành chiếm tối thiểu 70% tổng kinh tế số. Khoảng cách này phản ánh công nghệ số chưa thực sự thấm sâu vào các ngành kinh tế truyền thống.

Trong khi ngành thông tin và truyền thông đã chuyển đổi số gần như toàn diện, đạt mức 93,9%, dư địa ứng dụng công nghệ số để tạo thêm giá trị trong nhiều lĩnh vực của nền kinh tế vẫn còn rất lớn.

Xét theo cơ cấu ngành, bán buôn và bán lẻ có tỷ trọng kinh tế số đạt 15,4%; hành chính công đạt 11,3%; dịch vụ khác đạt 11%. Ngược lại, nhiều ngành vốn là thế mạnh của Hà Nội vẫn ghi nhận tỷ trọng kinh tế số khá thấp.

Cụ thể, nghệ thuật và vui chơi giải trí mới đạt 4,7%; lưu trú và ăn uống đạt 2,8%; giáo dục và đào tạo đạt 5,4%; vận tải, kho bãi đạt 6,7%; công nghiệp chế biến, chế tạo đạt 9,3%. Đây được xem là những lĩnh vực còn nhiều tiềm năng để Hà Nội cải thiện tỷ trọng kinh tế số ngành trong thời gian tới.

Hạ tầng, thể chế mở đường cho dòng vốn công nghệ

Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Cù Ngọc Trang, những chuyển biến tích cực của kinh tế số Thủ đô trong 8 tháng đầu năm 2026 có sự tác động quan trọng từ quá trình hoàn thiện thể chế, chính sách và đầu tư hạ tầng số quy mô lớn.

Trong tháng 6/2026, HĐND Thành phố đã đồng loạt ban hành 4 nghị quyết quan trọng theo Luật Thủ đô, gồm Nghị quyết số 40 về khu công nghệ cao, Nghị quyết số 46 về thu hút nhà đầu tư chiến lược, Nghị quyết số 48 về hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân và Nghị quyết số 59 về chính sách thúc đẩy chuyển đổi số.

Về hạ tầng, bên cạnh hai khu đang hoạt động với tổng diện tích 51,8 ha, Hà Nội đã chấp thuận chủ trương đầu tư Khu đô thị Công viên công nghệ số FPT. Dự án có quy mô 196,2 ha, tổng vốn đầu tư 86.041 tỷ đồng, dự kiến đáp ứng chỗ làm việc cho khoảng 75.000 chuyên gia.

Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Cù Ngọc Trang báo cáo tại phiên họp của UBND TP. Hà Nội, ngày 4/9.

Thành phố cũng đang thu hút thêm 3 dự án công nghệ lớn, có tổng quy mô gần 349 ha và tổng vốn trên 45.400 tỷ đồng. Dự án trung tâm tính toán hiệu năng cao của Công ty OTECH đến từ Vương quốc Oman, có quy mô đầu tư 700 triệu USD, dự kiến được khởi công vào cuối năm 2026.

Quá trình phát triển hạ tầng đang tạo điều kiện mở rộng hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ số. Hà Nội hiện có khoảng 10.996 doanh nghiệp công nghệ số, chiếm 14% tổng số doanh nghiệp công nghệ số của cả nước, với doanh thu ước đạt 277.656 tỷ đồng.

Trong 6 tháng đầu năm, Thành phố có 1.813 doanh nghiệp công nghệ đăng ký thành lập mới, tăng 23,6% so với cùng kỳ. Tổng vốn đăng ký đạt 137.346 tỷ đồng, tăng tới 231%.

Ngành lập trình máy tính tăng trưởng 10,01% trong 6 tháng đầu năm, riêng quý II đạt 12,53%. Doanh thu viễn thông quý II đạt 7.333,842 tỷ đồng, tăng 4,28% so với quý I. Trong đó, doanh thu băng rộng cố định đạt khoảng 1.506,793 tỷ đồng, doanh thu di động đạt 2.053,592 tỷ đồng.

Tốc độ tăng trưởng của ngành viễn thông trong 6 tháng đạt 7,06%, với một trong những yếu tố thúc đẩy là thời gian giải quyết thủ tục hành chính được rút ngắn 50%.

Lĩnh vực bán dẫn cũng bước đầu hình thành hệ sinh thái theo mô hình liên kết ba bên giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp thông qua Kế hoạch số 212 của UBND Thành phố. Hà Nội đã triển khai ký kết hợp tác nghiên cứu, đào tạo nhân lực và phát triển công nghệ bán dẫn với Viện Meri, Đại học Bách khoa Hà Nội, Tập đoàn G, Đại học Bang Arizona, Liên minh ASU-Cintana và Tập đoàn AMD.

Hạ tầng và thể chế từng bước được hoàn thiện đã góp phần thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào các lĩnh vực khoa học, công nghệ. Từ đầu năm đến ngày 26/6/2026, lĩnh vực chuyên môn khoa học công nghệ dẫn đầu về thu hút vốn đầu tư nước ngoài tại Hà Nội, đạt 2.220,4 triệu USD, chiếm trên 68% tổng vốn đầu tư nước ngoài toàn Thành phố.

Lũy kế từ năm 1989 đến nay, lĩnh vực này thu hút 1.610 dự án với tổng vốn đăng ký 5.025 triệu USD. Tuy nhiên, khoảng 61,55% vốn đầu tư nước ngoài của ngành đến từ hoạt động góp vốn, mua cổ phần.

Số lượng dự án của lĩnh vực chuyên môn khoa học công nghệ đứng thứ hai trong cơ cấu thu hút đầu tư nước ngoài, nhưng suất đầu tư bình quân còn nhỏ, khoảng 3,1 triệu USD mỗi dự án. Đây là đặc trưng của ngành thâm dụng tri thức, phù hợp với định hướng phát triển Hà Nội thành trung tâm đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, Thành phố cần tiếp tục thu hút những dự án đầu tư nước ngoài quy mô lớn để nâng cao sức lan tỏa đối với nền kinh tế.

Tại các khu công nghiệp và khu công nghệ cao, doanh thu lũy kế 8 tháng đạt 9.148,8 triệu USD. Riêng tháng 8, doanh thu tăng 117,8% so với cùng kỳ. Số nộp ngân sách đạt 13,32 nghìn tỷ đồng, giá trị xuất khẩu đạt 5.463,75 triệu USD.

Trong 6 tháng đầu năm, vốn đầu tư nước ngoài thu hút vào Khu công nghệ cao Hòa Lạc và các khu công nghiệp đạt khoảng 848,5 triệu USD, tăng 28,6% so với cả năm 2025 và vượt 16,2% kế hoạch cả năm 2026.

Chuyển đổi số cũng đang lan tỏa mạnh xuống cấp cơ sở thông qua đợt cao điểm 100 ngày, bắt đầu từ ngày 14/7/2026. Hoạt động quảng bá sản phẩm bằng hình thức livestream đã đạt 2.101 sản phẩm, vượt chỉ tiêu 2.000 sản phẩm được giao cho toàn đợt.

Hà Nội đã đưa 568 sản phẩm OCOP và sản phẩm làng nghề lên các sàn thương mại điện tử, đạt tỷ lệ 90,2%; hoàn thành thanh toán không dùng tiền mặt tại 232 trong tổng số 311 chợ dân sinh, đạt 74,6%.

Toàn Thành phố có 64 xã, phường tổ chức livestream, đạt tỷ lệ 50,8%; hình thành 283 tuyến phố kinh doanh không dùng tiền mặt, đạt tỷ lệ 44,9%. Chiến dịch đã hỗ trợ chuyển đổi số thành công cho khoảng 88.000 hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng các làng nghề, tương ứng tỷ lệ khoảng 24%.

Hiệu quả kinh tế từ chuyển đổi số tại cơ sở bước đầu được lượng hóa. Ở những địa phương đã đưa toàn bộ sản phẩm OCOP lên môi trường số, tiêu biểu như xã Đông Anh với 52/52 sản phẩm và phường Chương Mỹ với 63/63 sản phẩm, doanh thu bán hàng trực tuyến tăng từ 20% đến 30%, chi phí trung gian giảm từ 10% đến 15%.

Mô hình Chợ số tại chợ Mạch Tràng, xã Đông Anh giúp tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt đạt trên 95%. Doanh thu bình quân của mỗi hộ kinh doanh tăng từ 10% đến 20%, trong khi chi phí dành cho quảng cáo truyền thống giảm từ 60% đến 70%.

Mô hình một cửa liên thông lưu động tại chợ Minh Khai giúp mỗi hộ kinh doanh giảm từ 2 đến 3 lần đi lại, tiết kiệm từ 3 đến 5 giờ thực hiện thủ tục hành chính.

Tuy nhiên, theo ông Cù Ngọc Trang, quá trình phát triển kinh tế số của Hà Nội vẫn còn nhiều nút thắt cần sớm tháo gỡ. Nhận thức và tiến độ thực hiện giữa các ngành, lĩnh vực, cơ sở chưa đồng đều; một số nhiệm vụ được triển khai còn manh mún. Giá trị kinh tế số ngành chủ yếu được hình thành từ sự chủ động của xã hội và doanh nghiệp, trong khi hoạt động xúc tiến từ cơ quan quản lý chưa tạo được tác động đáng kể.

Công tác đo lường, thống kê cũng còn khoảng trống. Mặc dù mức độ số hóa và thanh toán không dùng tiền mặt trên thực tế khá cao, tỷ trọng kinh tế số được ghi nhận tại nhiều ngành vẫn thấp, như bán lẻ đạt 15,4%, dịch vụ lưu trú và ăn uống đạt 2,8%, nông nghiệp đạt 2,3%. Thực tế này cho thấy các nguồn dữ liệu hành chính chưa được đưa đầy đủ vào phương pháp tính toán của Cục Thống kê.

Tiến độ thực hiện nhiệm vụ và giải ngân ngân sách vẫn là điểm nghẽn lớn. Trong 65 nhiệm vụ được giao, Hà Nội mới hoàn thành dứt điểm 19 nhiệm vụ, đạt 29,2%; còn 46 nhiệm vụ đang triển khai, trong đó có 5 nhiệm vụ quá hạn.

Riêng Kế hoạch số 131 mới hoàn thành 4/38 nhiệm vụ, đạt 10,5%. Tỷ lệ giải ngân kinh phí chuyển đổi số toàn Thành phố mới đạt 2%. Tính đến ngày 19/8/2026, tỷ lệ giải ngân nguồn chi thường xuyên cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số mới đạt 2,95%. Tiến độ này tạo nguy cơ khó hoàn thành chỉ tiêu giải ngân 40% đặt ra trong Kế hoạch cao điểm 100 ngày.

Để tiến tới mục tiêu đưa tỷ trọng kinh tế số lên 22% GRDP, Hà Nội xác định triển khai đồng bộ ba tuyến giải pháp. Trước mắt, Thành phố tập trung tạo giá trị ngay trong năm 2026 tại các ngành có quy mô lớn, còn nhiều dư địa số hóa và khả năng tận dụng mùa tiêu dùng cao điểm cuối năm.

Sở Công Thương sẽ mở rộng Tháng khuyến mại số thành chuỗi 3 đợt, diễn ra vào tháng 9, tháng 11/2026 và tháng 1/2027; đồng thời phối hợp với các sàn thương mại điện tử tổ chức chiến dịch livestream quy mô lớn nhằm thúc đẩy doanh thu.

Trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, Thành phố triển khai Chương trình 100 nhà máy thông minh, hỗ trợ 100 doanh nghiệp ứng dụng giải pháp quản trị số và tự động hóa dây chuyền sản xuất, ưu tiên những ngành có chỉ số sản xuất tăng cao.

Tuyến giải pháp thứ hai hướng đến yêu cầu đo đúng, đo đủ. Sở Khoa học và Công nghệ sẽ chủ trì, phối hợp với Cục Thống kê tích hợp các nguồn dữ liệu hành chính vào phương pháp tính toán, qua đó phản ánh chính xác hơn kết quả số hóa thực tế.

Tuyến giải pháp còn lại tập trung tạo nền tảng cho giai đoạn 2027-2030, với trọng tâm là đẩy nhanh tiến độ phát triển hạ tầng số, triển khai các dự án đầu tư quy mô lớn, vận hành các quỹ đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành bán dẫn.

Với cấp xã, phường được xác định là chủ thể trung tâm trong triển khai, Hà Nội đang hướng tới hoàn thành dứt điểm các nhiệm vụ còn lại, tạo thêm động lực cho kinh tế số bứt phá trong những tháng cuối năm 2026.