Từ các dự án chuyển đổi năng lượng quy mô lớn, mở rộng sản xuất công nghệ cao đến phát triển hạ tầng trọng điểm, các doanh nghiệp đang chịu áp lực phải triển khai nhanh hơn, bền vững hơn và chính xác hơn. Trong khi đó, tình trạng thiếu hụt nhân sự kỹ thuật có kinh nghiệm cùng với các hệ thống kỹ thuật số chưa đồng bộ tiếp tục tạo ra nhiều thách thức cho quá trình vận hành và phát triển.

Ông Venkat Balasubramanian, Giám đốc Tư vấn Quy trình Công nghiệp khu vực Nam châu Á - Thái Bình Dương của Dassault Systèmes

Song song đó, AI đang nhanh chóng trở thành một phần quan trọng trong mô hình vận hành công nghiệp mới. Tuy nhiên, phần lớn trọng tâm của AI hiện nay vẫn tập trung vào các mô hình ngôn ngữ và trợ lý đa dụng. Dù mang lại nhiều giá trị, những công nghệ này vẫn chưa đủ đáp ứng nhu cầu của các ngành công nghiệp, nơi các hệ thống vật lý, yêu cầu kỹ thuật khắt khe và các quyết định liên quan đến an toàn đóng vai trò then chốt đối với hiệu quả vận hành của doanh nghiệp.

Bước phát triển tiếp theo của AI sẽ là các hệ thống có khả năng hiểu thế giới thực và chủ động đưa ra hành động thông minh trong quá trình vận hành.

Chính sự chuyển dịch này đang mở ra một hướng tiếp cận mới cho tương lai ngành công nghiệp thông qua khái niệm Virtual Companions (Bạn đồng hành ảo).

Khác với các hệ thống AI truyền thống, các Virtual Companions như AURA, LEO và MARIE được thiết kế để vận hành trong một môi trường hợp nhất giữa thế giới ảo và thực. Tại đây, dữ liệu kỹ thuật, hệ thống vận hành và dữ liệu cảm biến theo thời gian thực được kết nối thành một nguồn dữ liệu thống nhất và liên tục cập nhật. Được xây dựng trên nền tảng 3DEXPERIENCE, cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp có thể đánh giá tác động của các quyết định hiện tại đến chi phí, tiến độ, hiệu suất vận hành và mục tiêu phát triển bền vững trong tương lai, ngay cả trước khi triển khai ngoài thực tế.

Trong môi trường này, mỗi trợ lý đảm nhiệm một vai trò riêng. AURA hỗ trợ lãnh đạo doanh nghiệp và quản lý dự án theo dõi rủi ro tiến độ cũng như tác động của các thay đổi theo thời gian thực. LEO giúp thực hiện kiểm chứng kỹ thuật đa ngành với tốc độ cao, rút ngắn quá trình phân tích từ nhiều tuần xuống chỉ còn vài phút. Trong khi đó, MARIE hỗ trợ nghiên cứu vật liệu, đánh giá các phương án kỹ thuật và kiểm chứng giả thuyết thiết kế dựa trên hàng chục năm kinh nghiệm và tri thức công nghiệp. Khi kết hợp với nhau, các trợ lý này giúp chuyển đổi dữ liệu tĩnh thành một hệ thống thông minh và liên tục vận hành, từ đó hỗ trợ con người đưa ra quyết định nhanh chóng và hiệu quả hơn.

Sự chuyển đổi này đặc biệt có ý nghĩa đối với Việt Nam trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh đầu tư vào năng lượng tái tạo, sản xuất thông minh, hạ tầng giao thông và các ngành công nghiệp có giá trị cao. Tuy nhiên, tại nhiều lĩnh vực, quy trình làm việc còn thiếu kết nối và việc phát hiện rủi ro ở giai đoạn muộn vẫn là nguyên nhân dẫn đến chậm tiến độ, gia tăng chi phí và giảm hiệu quả vận hành. 

Trong bối cảnh đó, tốc độ, độ chính xác, khả năng truy xuất dữ liệu và năng lực dự báo đang trở thành những lợi thế cạnh tranh quan trọng đối với doanh nghiệp.

Virtual Companions giúp giải quyết những thách thức này bằng cách kết hợp AI với công nghệ mô phỏng vật lý và mô hình hóa đa ngành. Thay vì chỉ dựa vào mô hình ngôn ngữ hoặc dữ liệu lịch sử, các hệ thống này được xây dựng trên nền tảng các nguyên lý khoa học cho thấy cách các hệ thống vận hành trong thực tế. Nhờ đó, các kỹ sư và đội ngũ thực hiện dự án có thể nhanh chóng mô phỏng các kịch bản, kiểm chứng quyết định thiết kế và đánh giá tác động vận hành chỉ trong vài phút thay vì mất nhiều tuần như trước.

Những tác động tiềm năng của công nghệ này là rất đáng chú ý. Trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục hiện đại hóa các ngành công nghiệp, những giải pháp như Virtual Companions có thể hỗ trợ các tổ chức, doanh nghiệp:

• Giám sát các rủi ro của dự án và tác động của thay đổi theo thời gian thực;

• Đẩy nhanh quá trình mô phỏng kịch bản và kiểm chứng kỹ thuật;

• Phát hiện sớm các vấn đề trong thiết kế và vận hành;

• Tận dụng hiệu quả hơn nguồn tri thức và kinh nghiệm công nghiệp tích lũy;

• Tăng cường phối hợp giữa các bộ phận kỹ thuật, vận hành và kinh doanh.

Sự phát triển này cũng phản ánh một thực tế quan trọng của AI công nghiệp: niềm tin là yếu tố cốt lõi. Trong các ngành công nghiệp có yêu cầu cao về an toàn và vận hành, AI không thể là một “hộp đen” khó hiểu. Thay vào đó, công nghệ này cần minh bạch, có thể giải thích được và được xây dựng dựa trên các nguyên lý vận hành trong thực tế.

Khác với các trợ lý AI truyền thống chủ yếu hoạt động dựa trên mô hình ngôn ngữ, Virtual Companions được phát triển trên nền tảng Industry World Models, giải pháp kết hợp AI với công nghệ mô phỏng và mô hình hóa đa ngành, đa quy mô. Nhờ đó, các hệ thống này có thể mô phỏng hoạt động của thế giới thực với độ chính xác và độ tin cậy cao, đặc biệt trong những ngành yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, hiệu suất và phát triển bền vững.

Không chỉ cung cấp thông tin và khuyến nghị, Virtual Companions còn hỗ trợ quá trình triển khai và thực thi. Các trợ lý ảo này giúp kết nối và điều phối tri thức xuyên suốt các dự án, quản lý tác động của những thay đổi và tạo ra các thiết kế tham số phù hợp dựa trên dữ liệu đầu vào của người dùng. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể quản lý hiệu quả các hoạt động công nghiệp phức tạp ở quy mô lớn, đồng thời duy trì sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhóm và chuyên môn khác nhau.

Những lợi ích về mặt kinh doanh có thể được đo lường rõ ràng:

• Quy trình phát triển và vận hành có thể được đẩy nhanh từ 15 - 50%;

• Chi phí sản xuất và triển khai dự án có thể giảm từ 5 - 40%;

• Các vấn đề về chất lượng có thể giảm từ 30 - 90% nhờ phát hiện sớm;

• Doanh thu có thể tăng hơn 10% nhờ cải thiện năng suất và năng lực vận hành.

Đó là lý do AI dựa trên mô phỏng và các nguyên lý vật lý được xem là bước tiến quan trọng tiếp theo trong quá trình chuyển đổi công nghiệp. Công nghệ này giúp nâng cao năng lực vận hành công nghiệp từ mức độ phân tích và diễn giải sang khả năng dự đoán, đồng thời chuyển từ các mô hình mang tính khái quát sang chính xác chuyên sâu theo từng lĩnh vực.

Khi Việt Nam tiếp tục thúc đẩy các mục tiêu hiện đại hóa công nghiệp, chuyển dịch năng lượng và chuyển đổi số, câu hỏi đặt ra không còn là liệu AI có đóng vai trò trong việc định hình tương lai ngành công nghiệp hay không, mà là loại AI nào sẽ đủ tin cậy để đảm nhiệm vai trò đó.

Tương lai của AI công nghiệp sẽ được quyết định bởi mức độ thấu hiểu và phản ánh chính xác thế giới thực của công nghệ này.