Áp lực vốn vẫn hiện hữu

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước (NHNN), nhiều ngân hàng đã giảm lãi suất cho vay, song mức giảm chủ yếu dao động 0,5-1%.

Sacombank cam kết triển khai gói tín dụng ưu đãi dành cho khách hàng xuất nhập khẩu trên nền danh mục gần 100.000 tỷ đồng kể từ ngày 13/8, với mức lãi suất giảm 2%. Qua đó, ngân hàng chủ động giảm biên lợi nhuận từ khoảng 2,79% xuống 0,79% để hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy xuất nhập khẩu và tăng trưởng kinh tế. Sacombank cũng triển khai thêm gói tín dụng ưu đãi 10.000-15.000 tỷ đồng cho các nhóm khách hàng trọng tâm, với lãi suất dự kiến 8,5-9%/năm, tùy phân khúc và kỳ hạn.

HDBank triển khai các gói tín dụng ưu đãi dành cho doanh nghiệp với lãi suất từ 8%/năm. Nam A Bank giảm tối đa 0,5%/năm đối với doanh nghiệp và 0,5-0,7%/năm đối với khách hàng cá nhân. BVBank dành 2.500 tỷ đồng hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), với lãi suất thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với mặt bằng chung.

Ở nhóm ngân hàng quốc doanh, Agribank triển khai gói tín dụng ưu đãi 70.000 tỷ đồng từ nay đến năm 2028, với lãi suất thấp hơn 1-2%/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn. BIDV công bố gói tín dụng 50.000 tỷ đồng, áp dụng từ tháng 8 đến hết tháng 12 hoặc đến khi giải ngân hết quy mô, với lãi suất thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn. VietinBank cũng triển khai gói tín dụng 50.000 tỷ đồng đến hết năm 2028, với lãi suất ưu đãi thấp hơn 1%/năm so với lãi suất thông thường cùng kỳ hạn.

Tuy nhiên, dư địa giảm lãi suất trong thời gian tới được đánh giá không nhiều, do chi phí huy động vốn vẫn ở mức cao. NHNN cho biết, trong tháng 6/2026, tiền gửi dân cư và tổ chức đều tăng mạnh, đưa tổng tiền gửi lên gần 17,44 triệu tỷ đồng. Dù vậy, so với tăng trưởng tín dụng, huy động vốn toàn ngành vẫn hụt hơn 2 triệu tỷ đồng. Đến ngày 29/7, tổng dư nợ tín dụng đối với nền kinh tế đạt 20,15 triệu tỷ đồng, tăng 8,38% so với cuối năm 2025.

Ông Lê Anh Tuấn, Tổng giám đốc Dragon Capital dự báo, lãi suất thời gian tới sẽ ổn định hơn, không tăng cao nhưng cũng khó giảm mạnh đột ngột. Theo ông, mặt bằng lãi suất tiết kiệm hiện khá cao, trong đó lãi suất kỳ hạn 6 và 12 tháng có nơi đạt 9,5%/năm, trong khi bình quân toàn hệ thống khoảng 7%/năm.

Khó trở về mặt bằng thấp

Trong bối cảnh nhu cầu tín dụng lớn và chênh lệch giữa cho vay với huy động ngày càng rộng, khả năng lãi suất điều chỉnh giảm mạnh là thấp, mà nhiều khả năng sẽ giảm chậm.

Tại buổi làm việc với NHNN và các tổ chức tín dụng ngày 13/8, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu các ngân hàng tiết giảm chi phí, ổn định mặt bằng lãi suất, giảm thực chất lãi vay để chia sẻ với người dân, doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng.

Theo ông Lê Anh Tuấn, để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân 10% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030, Việt Nam cần khoảng 1.460 tỷ USD vốn đầu tư, trong đó khu vực tư nhân đóng góp hơn một nửa. Riêng 4 tập đoàn lớn gồm Vingroup, Sun Group, Masterise và Thaco được ước tính có nhu cầu vốn tổng cộng 65 tỷ USD. Trong khi đó, chênh lệch giữa cho vay và huy động tính đến giữa năm nay lên 89 tỷ USD, so với khoảng 68 tỷ USD cuối năm ngoái, cho thấy áp lực vốn của hệ thống ngân hàng ngày càng lớn.

Các nhà phân tích của ACBS dự báo mặt bằng lãi suất huy động sẽ tiếp tục duy trì ở mức tương đối cao và chỉ có thể giảm nhẹ 0,2-0,5% trong nửa cuối năm nếu dòng vốn đầu tư trực tiếp và gián tiếp nước ngoài diễn biến tích cực. Diễn biến này cũng phụ thuộc vào tình hình căng thẳng tại Trung Đông và giá dầu thế giới.

Trong khi đó, tín dụng tiếp tục tăng nhanh trong nửa đầu năm, nhiều ngân hàng ghi nhận mức tăng trưởng 2 con số. Nhu cầu vốn được dự báo tiếp tục cao hơn khả năng huy động trong nửa cuối năm, khi doanh nghiệp bước vào mùa kinh doanh cao điểm. Điều này khiến việc giảm lãi suất trở thành thách thức đối với các ngân hàng trong bối cảnh phải đồng thời bảo đảm các tỷ lệ an toàn vốn và thanh khoản.

Bên cạnh tăng lãi suất tiền gửi, nhiều ngân hàng cũng đẩy mạnh phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu với mức lãi suất hấp dẫn, có nơi trên dưới 10%, nhất là ở các kỳ hạn dài.

Theo một chuyên gia tài chính - kinh tế, áp lực lớn nhất hiện nay nằm ở chênh lệch giữa tốc độ tăng trưởng tín dụng và huy động vốn. Khi tín dụng tăng nhanh hơn huy động, áp lực thanh khoản sẽ tạo động lực đẩy lãi suất huy động lên cao. Tín dụng hiện tăng nhanh gấp gần 1,5 lần tốc độ huy động vốn và khoảng cách này khó thu hẹp trong bối cảnh nền kinh tế vẫn đặt mục tiêu tăng trưởng cao.

TS. Trần Du Lịch, chuyên gia kinh tế cho rằng, không nên quá kỳ vọng lãi suất giảm trong năm nay khi nền kinh tế vừa phải thúc đẩy tăng trưởng, vừa kiểm soát lạm phát. Nền kinh tế đang phụ thuộc quá nhiều vào hệ thống ngân hàng thương mại, trong khi ngân hàng chủ yếu cung cấp vốn ngắn hạn; vốn trung và dài hạn cần được huy động thông qua thị trường vốn và các định chế tài chính khác. Nếu tiếp tục dựa chủ yếu vào ngân hàng, rất khó kéo giảm giá vốn.