Ngày 16/10, ASUS mở bán laptop RTX Spark ProArt P16 tại Việt Nam, phiên bản cao nhất giá 194,99 triệu đồng. Máy nằm trong một đợt tung hàng chung của nhiều hãng, dùng cùng nền tảng chip. Với người muốn chạy AI trực tiếp trên máy, câu hỏi hữu ích không chỉ là máy nào mạnh nhất, mà là mức chênh lệch giá có tương xứng nhu cầu hay không.

Mỗi hãng chọn một hướng đi

RTX Spark là bộ xử lý hệ thống (SoC) kiến trúc Arm do NVIDIA công bố tại Computex 2026. Chip tích hợp CPU Grace tối đa 20 nhân và GPU Blackwell RTX 6.144 nhân CUDA, chạy Windows 11 trên nền Arm. Bộ nhớ là LPDDR5X hợp nhất, dung lượng tối đa 128 GB. Khác với laptop thông thường tách RAM hệ thống và bộ nhớ đồ họa, kiến trúc bộ nhớ chia sẻ cho phép CPU và GPU cùng truy cập một vùng nhớ.

Về hiệu năng AI, NVIDIA nêu mức 1 petaflop; ASUS cho biết con số này tính ở định dạng FP4. Microsoft cho biết nền tảng có thể chạy cục bộ các mô hình đến 120 tỷ tham số.

Đợt đầu gồm ASUS, Dell, HP, Lenovo, Microsoft Surface và MSI, còn Acer và Gigabyte ra sau. Với NVIDIA, đây là bước quay lại thị trường máy tính cá nhân; theo Báo Tin tức, hãng muốn giảm phụ thuộc vào mảng trung tâm dữ liệu AI vốn chiếm phần lớn doanh thu. Vì lõi xử lý gần như giống nhau, khác biệt giữa các máy nằm ở giá, màn hình, thiết kế, pin và phần mềm đi kèm.

Tại Mỹ, giá khởi điểm khá gần nhau. Microsoft niêm yết Surface Laptop Ultra từ 2.599,99 USD và bản cao nhất lên tới 5.899,99 USD. ASUS bán ProArt P14 từ 2.599,99 USD, P16 từ 2.799,99 USD. HP OmniBook X 14 từ 2.999,99 USD, Ultra 16 từ 3.199,99 USD, MSI Prestige N16 Flip AI+ 3.299,99 USD, còn Dell XPS 16 cao nhất nhóm với 3.799,99 USD. Lenovo Yoga 9n vào khoảng 3.000 USD, tùy nguồn và đợt bán.

Đây là giá của cấu hình thấp nhất. Dell XPS 16 có ba tùy chọn bộ nhớ 32, 64 và 128 GB, nhưng giá bản 128 GB chưa rõ. Tại Đức, Surface bản đầu dùng chip RTX Spark nhỏ hơn, chip đầy đủ chỉ có từ 4.239 euro. Như vậy, “giá từ” chưa phản ánh cấu hình đủ dung lượng để chạy mô hình lớn.

Người dùng trải nghiệm chơi game trên laptop ngoài trời. Ảnh: ASUS

Về sản phẩm, ProArt P16 có màn OLED cảm ứng 4K 16 inch và bộ công cụ phần mềm riêng của ASUS. Surface Laptop Ultra dùng màn mini-LED cảm ứng 15 inch, độ sáng đỉnh tới 2.000 nit ở chế độ HDR. HP theo hướng mỏng nhẹ, còn Lenovo và MSI chọn thiết kế 2-in-1.

Theo thông tin thị trường, tại Đức mẫu rẻ nhất khoảng 2.900 euro, bản cao cấp có thể đắt gấp đôi. Ở Việt Nam, Microsoft chưa công bố giá và thời điểm mở bán chính thức của Surface Laptop Ultra. Một số đại lý đang niêm yết hàng nhập: bản chip 20 nhân/RAM 32 GB giá 103,9 triệu đồng, bản 48 GB giá 112,9 triệu đồng, còn bản 20 nhân/RAM 128 GB/SSD 1 TB giá 163,9 triệu đồng. Mức này cao hơn khoảng 6% so với giá Mỹ 5.899,99 USD quy đổi, phù hợp chi phí nhập khẩu.

Lấy đó làm tham chiếu, ProArt P16 128 GB (194,99 triệu đồng) đắt hơn khoảng 31 triệu đồng, tương đương 19%. Ở mức 48 GB, P16 giá 119,9 triệu đồng so với 112,9 triệu đồng, chênh khoảng 6%. Đây là so sánh giữa giá đề xuất của ASUS và giá đại lý nhập khẩu, nên chỉ mang tính tham khảo cho đến khi Microsoft công bố giá nội địa. Chênh lệch này cũng chưa tính đến trải nghiệm thực tế của từng máy.

Dell, HP, Lenovo và MSI chưa công bố giá nội địa tính đến thời điểm viết bài.

Những điều cần cân nhắc trước khi chi tiền

Theo giới chuyên môn, người tiêu dùng nên cân nhắc một số yếu tố trước khi xuống tiền. Đầu tiên, thông số hiệu năng là công bố của hãng. Mức 1 petaflop là hiệu năng lý thuyết đỉnh ở định dạng FP4, chưa phản ánh tốc độ thực tế của từng tác vụ. Khả năng chạy mô hình 120 tỷ tham số còn phụ thuộc mức lượng tử hóa và độ dài ngữ cảnh. Với suy luận mô hình ngôn ngữ lớn, băng thông bộ nhớ thường quan trọng không kém dung lượng; cần chờ đo kiểm độc lập.

Thứ hai, kiến trúc Arm ảnh hưởng đến phần mềm. Ứng dụng có bản gốc chạy trực tiếp, phần còn lại phải qua lớp giả lập Prism của Microsoft và có thể giảm hiệu năng. Theo NVIDIA, Photoshop và Premiere có bản beta hỗ trợ RTX Spark ngay khi máy lên kệ, Substance sẽ đến sau. Adobe cho biết các bản tối ưu nhanh hơn tới 2 lần, song đó cũng là công bố của hãng. Nếu công việc phụ thuộc một phần mềm cụ thể, hãy kiểm tra phiên bản và tính năng được hỗ trợ trước khi mua.

Apple là đối thủ ngoài nền tảng Windows. MacBook Pro M5 Max hỗ trợ tới 128 GB bộ nhớ hợp nhất, băng thông 614 GB/s ở cấu hình GPU 40 nhân.

Như vậy, có thể thấy, người hưởng lợi rõ nhất là những ai thường xuyên chạy mô hình lớn trên máy, xử lý dữ liệu nhạy cảm không muốn đưa lên đám mây, hoặc dựng đồ họa 3D và video nặng; NVIDIA còn nhắm tới doanh nghiệp nhỏ và người làm việc tự do. Với họ, bộ nhớ lớn có thể rút ngắn thời gian chờ và giảm phí API, dù vẫn phải tính chi phí điện, phần mềm và vận hành.

Nếu chỉ dùng công cụ AI phổ thông qua trình duyệt, máy trên 160 triệu đồng khó tương xứng. Nhóm ở giữa có thể cân nhắc bản 32 hoặc 48 GB, miễn là mô hình cần chạy nằm gọn trong dung lượng. Cách thực tế là xác định mô hình và phần mềm cần dùng rồi đối chiếu với dung lượng yêu cầu, thay vì mua theo mức cao nhất.