Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức, cá nhân đối với dự thảo Thông tư quy định về tổ chức hoạt động giáo dục STEM trong giáo dục phổ thông.

Dự thảo được xây dựng nhằm cụ thể hóa các quy định mới của Luật Giáo dục, đồng thời phù hợp với chủ trương tổ chức dạy học 2 buổi/ngày tại các cơ sở giáo dục. Một trong những mục tiêu quan trọng là hình thành hành lang pháp lý thống nhất cho giáo dục STEM - tích hợp khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học - qua đó khắc phục tình trạng triển khai chưa đồng bộ giữa các địa phương, nhà trường thời gian qua.

Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định nguyên tắc xuyên suốt là không làm phát sinh môn học mới, không gây áp lực, quá tải cho học sinh và giáo viên; không phát sinh thời lượng dạy học, đầu điểm hay hồ sơ, sổ sách riêng ngoài quy định hiện hành.

Điểm đáng chú ý của dự thảo là cách tiếp cận giáo dục STEM theo hướng phát triển năng lực nhưng không làm tăng áp lực học tập. Giáo dục STEM hướng tới tăng cường năng lực khoa học, công nghệ, tin học, năng lực số và khả năng vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết những vấn đề thực tiễn. Việc triển khai đồng thời phải bảo đảm cơ hội tiếp cận công bằng cho học sinh, bao gồm học sinh ở vùng khó khăn, học sinh khuyết tật và học sinh dân tộc thiểu số.

Xa hơn, STEM được định hướng trở thành một trong những công cụ phát hiện và tạo điều kiện cho học sinh có năng lực, sở thích, năng khiếu trong khoa học, kỹ thuật và công nghệ phát triển. Hoạt động này cũng được gắn với định hướng nghề nghiệp, tăng kết nối giữa trường phổ thông với cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp, góp phần tạo nguồn người học cho các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược của quốc gia.

Tuy nhiên, Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định nguyên tắc xuyên suốt là không làm phát sinh môn học mới, không gây áp lực, quá tải cho học sinh và giáo viên; không phát sinh thời lượng dạy học, đầu điểm hay hồ sơ, sổ sách riêng ngoài quy định hiện hành.

Điều này đồng nghĩa STEM không được thiết kế như một môn học độc lập để bổ sung vào chương trình vốn đã có, mà được tổ chức linh hoạt trong quá trình giáo dục.

Dự thảo đưa ra ba hình thức gồm bài học STEM; hoạt động trải nghiệm STEM; hoạt động nghiên cứu khoa học, kỹ thuật của học sinh. Trong đó, bài học STEM được thiết kế trong quá trình dạy các môn theo hướng tích hợp nội môn hoặc liên môn; trải nghiệm STEM có thể được tổ chức dưới hình thức câu lạc bộ hoặc trải nghiệm thực tế trên nguyên tắc tự nguyện, không bắt buộc đại trà. Hoạt động nghiên cứu khoa học, kỹ thuật dành cho những học sinh có năng lực, sở thích và được giáo viên hoặc nhà khoa học hướng dẫn.

Một điểm mới đáng chú ý khác là dự thảo mở không gian khá rộng cho việc đưa các công nghệ mới vào trường phổ thông. Nội dung giáo dục STEM được triển khai dựa trên hai quy trình chính là khám phá khoa học và thiết kế kỹ thuật. Tùy từng cấp học, nhà trường có thể lồng ghép những nội dung như lập trình, điều khiển, chế tạo robot, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT). Các yếu tố nghệ thuật và nhân văn cũng có thể được tích hợp để phát triển theo hướng STEAM.

Việc đánh giá tập trung vào sự phát triển năng lực của học sinh, không hình thành môn học, đầu điểm hoặc học bạ riêng cho giáo dục STEM.

Đặc biệt, hoạt động STEM không bị giới hạn trong khuôn viên trường học. Dự thảo cho phép tổ chức tại cơ sở sản xuất, trường đại học, viện nghiên cứu, bảo tàng và những địa điểm phù hợp khác.

Quy định này có thể mở rộng không gian học tập, giúp học sinh tiếp cận khoa học, công nghệ và hoạt động sản xuất trong môi trường thực tế. Tuy nhiên, việc tổ chức phải dựa trên nguyên tắc tự nguyện, bảo đảm an toàn, có sự đồng thuận của cha mẹ học sinh và không nhằm mục đích quảng cáo, bán hàng.

Một vấn đề được nhiều trường quan tâm khi triển khai STEM là cơ sở vật chất và kinh phí. Dự thảo lựa chọn cách tiếp cận theo lộ trình, thay vì đặt ra yêu cầu đồng loạt về phòng học hay thiết bị chuyên biệt.

Theo đó, trường học không bắt buộc phải có phòng học riêng cho giáo dục STEM. Thiết bị được định hướng đầu tư theo ba mức kế thừa nhau.

Ở mức 1, nhà trường khai thác thiết bị dạy học tối thiểu và các vật liệu sẵn có, được xác định là mức mọi cơ sở giáo dục đều có khả năng thực hiện. Mức 2 bổ sung thiết bị gắn với chuyển đổi số. Mức 3 phục vụ giáo dục STEM chuyên sâu, phù hợp hơn với trường chuyên, trường trọng điểm.

Danh mục thiết bị STEM đi kèm dự thảo cũng chỉ mang tính chất khung định hướng. Thiết bị được mô tả dựa trên tên gọi, tính năng và chức năng giáo dục cơ bản, không quy định nhãn hiệu, xuất xứ hoặc thông số kỹ thuật chi tiết và không được coi là danh mục thiết bị dạy học tối thiểu bắt buộc.

Cách thiết kế này góp phần tạo dư địa để các cơ sở giáo dục lựa chọn phương án triển khai phù hợp với điều kiện thực tế, nhất là khi khả năng đầu tư giữa các trường và các địa phương còn khác nhau.

Cùng với yêu cầu về cơ sở vật chất, dự thảo đặt ra các quy định đối với đội ngũ thực hiện giáo dục STEM. Cán bộ quản lý, giáo viên phụ trách cần có năng lực dạy học tích hợp liên môn, sử dụng thiết bị và khai thác công cụ trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm. Việc phân công giáo viên không được làm phát sinh nhiệm vụ hoặc thời gian làm việc ngoài quy định. Trường hợp hướng dẫn hoạt động ngoài giờ chính khóa, giáo viên được xem xét quy đổi tiết dạy hoặc hưởng thù lao.

Dự thảo cũng chú trọng vấn đề an toàn trong bối cảnh STEM ngày càng gắn với công nghệ. Tài liệu tự biên soạn phải được thẩm định theo thẩm quyền; hoạt động thực hành, chế tạo, thí nghiệm phải bảo đảm an toàn. Khi sử dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, nhà trường phải quan tâm đến an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân của học sinh.

Kinh phí triển khai có thể được huy động từ ngân sách nhà nước, nguồn thu hợp pháp của cơ sở giáo dục và các nguồn tài trợ hợp pháp. Đáng chú ý, dự thảo khẳng định không phát sinh nghĩa vụ đóng góp bắt buộc đối với học sinh và cha mẹ học sinh.

Về quy mô trường học và số lượng học sinh, theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, tính đến ngày 30/6/2026, mạng lưới trường học trên cả nước tiếp tục có sự điều chỉnh trong quá trình sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục tại địa phương. Theo đó, hiện cả nước có 14.820 trường mầm non, giảm 2,3% so với năm học 2024-2025 và 25.067 trường phổ thông, giảm 2%.

Trong khối phổ thông, cả nước có 11.678 trường tiểu học, giảm 2,1%; 8.124 trường trung học cơ sở, giảm 2,3%; 2.245 trường trung học phổ thông, giảm 4,8%. Trong khi đó, số trường phổ thông có nhiều cấp học đạt 3.020 trường, tăng 1,3%. Sự dịch chuyển theo hướng giảm số trường tổ chức riêng theo từng cấp học và tăng trường phổ thông nhiều cấp học chủ yếu xuất phát từ quá trình sắp xếp mạng lưới trường học tại các địa phương.

Cùng với thay đổi về mạng lưới trường lớp, quy mô đội ngũ giáo viên cũng giảm so với năm học trước. Năm học 2025-2026, cả nước có khoảng 372.000 giáo viên mầm non, giảm 1,3%; số giáo viên phổ thông trực tiếp giảng dạy đạt 829.800 người, giảm 1,2%.

Trong đó, bậc tiểu học có 392.200 giáo viên, giảm 0,6%; trung học cơ sở có 295.500 giáo viên, giảm 0,2%; trung học phổ thông có 142.100 giáo viên, giảm 4,8%. Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, sự sụt giảm này chủ yếu liên quan đến số giáo viên nghỉ hưu và tình hình tuyển dụng thực tế tại các địa phương.

Quy mô người học cũng cho thấy những biến động đáng chú ý giữa các cấp học. Năm học 2025-2026, cả nước có khoảng 4,85 triệu trẻ mầm non đến trường, giảm 2,6% so với năm học trước. Trong khi đó, tổng số học sinh phổ thông đạt khoảng 18,5 triệu em, tăng nhẹ 0,1%.

Đáng chú ý, số học sinh tiểu học giảm còn 8,64 triệu em, tương đương mức giảm 1%; học sinh trung học phổ thông giảm 5,9%, còn khoảng 2,90 triệu em. Ngược lại, quy mô học sinh trung học cơ sở tăng khá mạnh, đạt 6,93 triệu em, tăng 4,3% so với năm học 2024-2025.