Tại Diễn đàn Pháp luật ASEAN năm 2026 với chủ đề “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật trong kỷ nguyên số”, CMC OpenAI cho biết, nền tảng pháp lý AI Clex phiên bản cho Chính phủ đã được Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trực tiếp tham gia đánh giá chất lượng sản phẩm và chấp thuận đạt tiêu chuẩn đưa lên Cổng Pháp luật quốc gia. Đồng thời được Bộ giới thiệu tới các cơ quan bộ, ngành ứng dụng trong chương trình tổng rà soát pháp luật đến cuối tháng 12/2026.

Một AI “hiểu” pháp luật Việt Nam

Tại sự kiện, CMC OpenAI giới thiệu Clex, nền tảng được xây dựng trên mô hình ngôn ngữ lớn CMC-AI-Legal-32B chuyên biệt cho pháp luật Việt Nam.

Không chỉ thực hiện chức năng hỏi - đáp pháp luật, Clex được thiết kế để hỗ trợ rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, phát hiện các mâu thuẫn, chồng chéo giữa các quy định và xem xét tính tương thích với các điều lệ của Đảng, công ước, điều ước quốc tế.

Theo giới thiệu, nền tảng hướng tới hỗ trợ toàn bộ chu trình nghiệp vụ, từ tra cứu, soạn thảo, thẩm định đến kiểm tra xung đột văn bản, dựa trên khảo sát quy trình công việc thực tế của cán bộ, công chức và hoạt động pháp chế doanh nghiệp.

Kho dữ liệu của Clex hiện có hơn 2 triệu văn bản, tập trung dữ liệu lập pháp, tư pháp và hành pháp từ các nguồn chính thức trên toàn quốc. Hệ thống có khả năng cung cấp căn cứ pháp lý và truy vết đến nguồn văn bản còn hiệu lực.

Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng đối với một trợ lý AI pháp lý. Trong lĩnh vực pháp luật, giá trị của AI không nằm ở việc đưa ra câu trả lời nhanh, mà phải bảo đảm câu trả lời có căn cứ, có thể kiểm chứng. Một câu trả lời trôi chảy nhưng dẫn chiếu sai quy định có thể gây ra những hệ quả lớn.

Vì vậy, vai trò của AI pháp lý cần được nhìn nhận là một công cụ tham mưu. AI có thể đọc nhanh, tổng hợp và đối chiếu thông tin, nhưng con người vẫn là chủ thể đánh giá và chịu trách nhiệm đối với quyết định cuối cùng.

Phó thủ tướng Lê Tiến Châu trải nghiệm và đánh giá cao nền tảng AI pháp lý Clex khi đã triển khai cho Văn phòng Quốc hội và Văn phòng Chính phủ.

Làm chủ công nghệ, giữ dữ liệu trong nước

Một vấn đề quan trọng khi ứng dụng AI trong lĩnh vực pháp luật là chủ quyền công nghệ và bảo mật dữ liệu. CMC-AI-Legal-32B được CMC OpenAI làm chủ từ khâu huấn luyện đến tinh chỉnh, không phụ thuộc vào việc gọi API từ các mô hình nền tảng quốc tế. Điều này giúp mô hình được tối ưu cho thuật ngữ và cấu trúc của văn bản pháp luật Việt Nam, đồng thời giúp kiểm soát chi phí vận hành và hạn chế việc dữ liệu phải gửi ra ngoài hạ tầng quốc gia.

Clex cũng được huấn luyện và đánh giá trên V-LegalBench - bộ tiêu chuẩn đánh giá năng lực hiểu và suy luận pháp luật Việt Nam của mô hình AI. Theo CMC OpenAI, trong các bài kiểm tra với 23 mô hình AI quốc tế lớn, mô hình của Clex cho thấy năng lực nổi bật đối với các bài toán pháp lý đòi hỏi suy luận sâu.

Sự xuất hiện của các bộ benchmark chuyên biệt cũng cho thấy một bước tiến trong cách tiếp cận AI tại Việt Nam. Thay vì chỉ đánh giá một mô hình có “thông minh” hay không, vấn đề đặt ra là AI hiểu pháp luật Việt Nam đến đâu, suy luận chính xác như thế nào và liệu kết quả có thể kiểm chứng được hay không.

Nền tảng cho Chính phủ, doanh nghiệp và người dân

AI pháp lý tại Việt Nam đang được phát triển theo hướng phục vụ nhiều nhóm người dùng. Theo CMC OpenAI, phiên bản Clex dành cho Chính phủ đã được Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trực tiếp tham gia đánh giá chất lượng sản phẩm và chấp thuận đạt tiêu chuẩn đưa lên Cổng Pháp luật quốc gia. Bộ Tư pháp cũng giới thiệu nền tảng tới các bộ, ngành để ứng dụng trong chương trình tổng rà soát pháp luật đến cuối tháng 12/2026.

Clex cũng là một trong hai nền tảng AI được Bộ Khoa học và Công nghệ đánh giá đạt tiêu chuẩn và lựa chọn tham gia thí điểm tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật trên phạm vi toàn quốc, phục vụ cho nền tảng AI công vụ quốc gia hỗ trợ công chức, viên chức.

Trong khi đó, CMC OpenAI đang phát triển các phiên bản dành cho doanh nghiệp và người dùng cá nhân.

Nếu được triển khai hiệu quả, mô hình này có thể tạo ra một hệ sinh thái AI pháp lý nhiều tầng: cơ quan nhà nước sử dụng AI để hỗ trợ xây dựng và rà soát pháp luật; doanh nghiệp sử dụng AI để kiểm soát tuân thủ và nhận diện rủi ro; còn người dân có thêm công cụ tiếp cận thông tin pháp luật thuận tiện hơn.

AI hỗ trợ con người, không thay thế con người

Bên lề diễn đàn, ông Đặng Văn Tú, Phó Chủ tịch SVP, Giám đốc Công nghệ Tập đoàn CMC, Tổng Giám đốc CMC OpenAI, cho rằng AI pháp lý không chỉ là câu chuyện của một quốc gia. CMC OpenAI mong muốn trao đổi với các đối tác quốc tế về khả năng hợp tác nghiên cứu, mở rộng Clex sang các hệ thống pháp luật khác trong khu vực.

Từ một sản phẩm phục vụ nhu cầu trong nước, Clex đang hướng tới tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái AI pháp lý khu vực ASEAN.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất không chỉ là xây dựng một AI có thể trả lời câu hỏi về luật, mà là tạo ra một trợ lý pháp lý đáng tin cậy: có dữ liệu chính xác, hiểu ngôn ngữ pháp lý Việt Nam, có khả năng suy luận, truy vết nguồn thông tin và hoạt động trong khuôn khổ trách nhiệm rõ ràng.

Xu hướng đang hình thành là AI không thay thế luật sư, chuyên gia pháp lý hay người có thẩm quyền, mà thay đổi cách họ làm việc. AI có thể xử lý phần việc nặng về dữ liệu, tra cứu và tổng hợp; con người giữ vai trò tư duy, đánh giá, cân nhắc và chịu trách nhiệm về quyết định.

Từ những bước đi đầu tiên trong xây dựng Cổng Pháp luật quốc gia, hoàn thiện dữ liệu pháp luật đến sự xuất hiện của những nền tảng chuyên biệt như Clex, Việt Nam đang từng bước đưa AI vào “bàn làm việc” của người làm pháp luật.

Và ở đó, AI có thể trở thành một trợ lý mới: đọc nhanh hơn, tìm chính xác hơn, phát hiện vấn đề sớm hơn và giúp con người dành nhiều thời gian hơn cho công việc mà công nghệ chưa thể thay thế - tư duy và đưa ra những quyết định pháp lý có trách nhiệm.