Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh điều hành phiên thảo luận.

Tiếp tục phiên họp thứ 4, sáng 14/7 Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến tình hình triển khai, Kế hoạch và Đề cương báo cáo giám sát chuyên đề “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội giai đoạn 2021 - 2026”.

Báo cáo nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và xã hội Nguyễn Đắc Vinh nêu rõ, mục đích giám sát nhằm đánh giá việc ban hành và tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội, trong đó trọng tâm là đánh giá việc ban hành các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành và tổ chức thực hiện. Chỉ rõ những tồn tại, hạn chế, nguyên nhân và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân; rút ra bài học kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội.

Mục đích giám sát còn có kiến nghị, đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách, pháp luật và các quy định khác của pháp luật có liên quan, nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện và xử lý trách nhiệm đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội.

Nội dung giám sát là việc ban hành, hoàn thiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội: thể chế hóa các chủ trương của Đảng thông qua xây dựng, ban hành hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về bảo hiểm xã hội, tập trung vào ban hành các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 và Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 (đánh giá tính kịp thời, đầy đủ, đồng bộ, thống nhất và chất lượng của các văn bản hướng dẫn thi hành).

Nội dung giám sát còn có việc tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội, bao gồm: công tác phổ biến, tuyên truyền chính sách, pháp luật bảo hiểm xã hội; công tác quản lý và phát triển đối tượng tham gia các loại hình bảo hiểm xã hội; công tác thu, chi bảo hiểm xã hội (bảo hiểm bắt buộc, bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm hưu trí bổ sung); công tác thanh tra, kiểm tra về bảo hiểm xã hội; cải cách thủ tục bảo hiểm xã hội, thực hiện giao dịch điện tử trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội; hoạt động đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội... đồng thời, tổng hợp, đánh giá những kết quả đạt được, tồn tại, hạn chế, nguyên nhân, bài học kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội trong thời gian tới.

Trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội, cũng nằm trong nội dung cuộc giám sát này.

Phạm vi giám sát, theo ông Vinh là việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội trong giai đoạn từ năm 2021 đến hết ngày 31/12/2026 trên phạm vi cả nước; trong đó tổng hợp, đánh giá thông tin, dữ liệu theo hai giai đoạn. Giai đoạn 1 (2021 - 30/6/2025) đánh giá việc thực hiện Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 và các văn bản hướng dẫn thi hành; Giai đoạn 2 (1/7/2025 - 31/12/2026) đánh giá việc thực hiện Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Đối tượng giám sát gồm có Chính phủ, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và các Bộ, ngành có liên quan, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Về tiến độ, ông Vinh cho biết Đoàn giám sát sẽ xây dựng, hoàn thiện dự thảo Báo cáo kết quả giám sát và dự thảo Nghị quyết giám sát chuyên đề, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại Phiên họp tháng 8/2027.

Sau khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội thảo luận, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nhấn mạnh, đây là chuyên đề quan trọng tác động trực tiếp đến đời sống của nhân dân và sự bền vững của hệ thống an sinh xã hội. Yêu cầu hoạt động giám sát phải thực chất dựa trên số liệu tin cậy, chỉ rõ trách nhiệm và đưa ra được những kiến nghị cụ thể khả thi.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất về định hướng của dự thảo kế hoạch giám sát và các đề cương báo cáo, Phó chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Giao đoàn giám sát tiếp thu đầy đủ ý kiến tại phiên họp để hoàn thiện các tài liệu, bà Thanh lưu ý làm rõ phạm vi trách nhiệm báo cáo của Chính phủ, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, chính quyền địa phương, cơ quan Bảo hiểm xã hội và các cơ quan, tổ chức có liên quan.

Bà Thanh cũng đề nghị đoàn giám sát tập trung vào nội dung tình hình thi hành pháp luật bảo hiểm xã hội về quản lý và sử dụng hiệu quả quỹ bảo hiểm xã hội, việc cân đối thu chi trong thời gian ngắn hạn và dài hạn, vấn đề chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội, vấn đề cải cách thủ tục hành chính về kết quả, tồn tại, nguyên nhân. Qua đó kiến nghị rõ ràng về sửa đổi pháp luật liên quan đến bảo hiểm xã hội, về tổ chức thực hiện các quy định của luật về chính sách bảo hiểm xã hội cũng như những vấn đề phát sinh trong thực tiễn liên quan đến bảo hiểm xã hội.