Nhà băng lập công ty bảo hiểm

Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) vừa công bố thông tin bất thường về việc được cấp giấy phép thành lập và hoạt động công ty bảo hiểm phi nhân thọ có vốn điều lệ 500 tỷ đồng. Cụ thể, Công ty TNHH Bảo hiểm Phi nhân thọ ACB (viết tắt là ACB Insurance) được chính thức cấp phép hoạt động từ ngày 12/8/2026 theo mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên, trụ sở chính tại 743/1-745-747 Hồng Bàng (phường Bình Tây, TP HCM). Công ty có hai cổ đông sáng lập là Công ty TNHH Quản lý nợ và khai thác tài sản Ngân hàng Á Châu (ACBA) - nắm 91% vốn điều lệ của ACB Insurance và Công ty TNHH Chứng khoán ACB (ACBS) - nắm 9% vốn.

ACB Insurance được kinh doanh các loại hình bảo hiểm phi nhân thọ và bảo hiểm sức khỏe. Ngoài các nghiệp vụ bảo hiểm gốc, công ty được phép kinh doanh tái bảo hiểm, nhượng tái bảo hiểm liên quan đến các nghiệp vụ đã được cấp phép; hoạt động đầu tư vốn từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm; cung cấp dịch vụ phụ trợ bảo hiểm và các hoạt động khác liên quan trực tiếp đến kinh doanh bảo hiểm.

Các ngân hàng đang đua nhau lập công ty bảo hiểm nhằm đa dạng hóa lợi nhuận

Tổng giám đốc ACB, ông Từ Tiến Phát cho biết, ACB sẽ phát triển công ty bảo hiểm phi nhân thọ theo mô hình Insurtech, tức là ứng dụng công nghệ để phân phối sản phẩm thông qua nền tảng của ACB và các công ty trong hệ sinh thái. Ban lãnh đạo cũng đề ra kế hoạch kinh doanh với mục tiêu tăng quy mô tài sản đạt khoảng 2.000 tỷ đồng và chiếm trên 1,5% thị phần sau 5 năm. Đồng thời, tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) đối với doanh thu phí bảo hiểm trên 50%/năm; biên lợi nhuận gộp trên 20% trong giai đoạn 2026 - 2030, tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) trên 20%; chi phí hoạt động trên tổng thu nhập (CIR) trên 40% qua các năm.

Trước đó, một số ngân hàng cũng đã thực hiện hoặc đang lên kế hoạch thực hiện việc góp vốn, sở hữu công ty bảo hiểm. Tháng 10/2024, Techcombank đã ra mắt CTCP Bảo hiểm phi nhân thọ Techcom (TCGins). TCGins là doanh nghiệp bảo hiểm thứ 31 tại Việt Nam, có vốn điều lệ 500 tỷ đồng. Đến tháng 7/2025, Techcombank tiếp tục nhận được giấy phép số 100 do Bộ Tài chính cấp ngày 16/7/2025, cho phép thành lập CTCP Bảo hiểm Nhân thọ Kỹ thương (TCLife). TCLife có vốn điều lệ 1.300 tỷ đồng. Trong đó, Techcombank sở hữu 80% vốn điều lệ, tương đương 1.040 tỷ đồng; phần còn lại thuộc về các doanh nghiệp trong hệ sinh thái Vingroup. Theo kế hoạch, TCLife chưa có lãi trong 2 năm đầu. Từ năm thứ 3 trở đi, Công ty bắt đầu ghi nhận lợi nhuận, với kỳ vọng đạt lãi ròng 605 tỷ đồng. Đến năm thứ 5, lợi nhuận lũy kế có thể lên tới 1.195 tỷ đồng, tương ứng tỷ suất sinh lời khoảng 23,4%. Về quy mô tổng tài sản, Công ty kỳ vọng sẽ đạt 16.081 tỷ đồng vào năm thứ 5 hoạt động, gấp 22 lần thời điểm mới thành lập.

Sau 5 năm thâu tóm Bảo hiểm phi nhân thọ OPES, mới đây, Hội đồng quản trị VPBank đã thông qua nghị quyết về việc mua 102,8 triệu cổ phiếu OPES (tương đương 1.028 tỷ đồng) trong đợt tăng vốn của công ty bảo hiểm này. Thương vụ có thể được triển khai theo nhiều đợt, tùy thuộc vào kế hoạch chào bán của OPES. Đồng thời, VPBank có quyền mua phần cổ phiếu còn lại nếu các cổ đông khác không thực hiện quyền mua, với điều kiện không thấp hơn mức ưu đãi ban đầu.

Kỳ vọng gia tăng nguồn thu ngoài lãi

Theo HĐQT ACB, việc thành lập công ty bảo hiểm phi nhân thọ nhằm tăng khả năng khai thác khách hàng hiện hữu, doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) và cá nhân thông qua bán chéo sản phẩm giữa ngân hàng và hệ sinh thái công ty con. Từ đó, đa dạng hóa nguồn thu ngoài lãi thông qua việc bổ sung các dòng thu từ phí bảo hiểm, đầu tư từ quỹ bảo hiểm, dịch vụ giám định và tái bảo hiểm, phù hợp bối cảnh biên lãi tín dụng thu hẹp; mở rộng phạm vi hoạt động của ACB sang lĩnh vực tài chính ngoài ngân hàng.

Trước đây, ngân hàng chủ yếu đóng vai trò trung gian trong mô hình bancassurance - phân phối sản phẩm của các công ty bảo hiểm để hưởng hoa hồng. Những hợp đồng độc quyền trị giá hàng ngàn tỷ đồng từng được xem là nguồn thu quan trọng, góp phần gia tăng thu nhập ngoài lãi trong nhiều năm. Tuy nhiên, mô hình này dần bộc lộ giới hạn. Giai đoạn khủng hoảng niềm tin của thị trường bảo hiểm cách đây vài năm phần nào liên quan đến kênh phân phối qua ngân hàng, khi chất lượng tư vấn và trải nghiệm khách hàng không được kiểm soát đồng bộ. Trong khi đó, các ngân hàng dù nắm giữ tệp khách hàng lớn nhưng lại không chủ động trong thiết kế sản phẩm, vận hành dịch vụ và phải chia sẻ phần lớn lợi nhuận với đối tác bảo hiểm. Điều này đang thúc đẩy một sự dịch chuyển rõ rệt: từ vai trò “bán hộ” sang tham gia trực tiếp vào toàn bộ chuỗi giá trị bảo hiểm.

Techcombank là một ví dụ đáng chú ý cho xu hướng này. Cuối năm 2024, ngân hàng chấm dứt hợp đồng phân phối bảo hiểm độc quyền kéo dài hơn một thập kỷ, chấp nhận khoản chi phí 1.800 tỷ đồng để tất toán trước hạn. Sau đó, ngân hàng này nhanh chóng thành lập hai pháp nhân riêng trong lĩnh vực bảo hiểm, bao gồm cả nhân thọ và phi nhân thọ. Theo chia sẻ của Ban lãnh đạo Techcombank tại hội nghị nhà đầu tư đầu năm 2026, việc tự xây dựng hệ sinh thái bảo hiểm giúp ngân hàng kiểm soát toàn bộ quy trình “end-to-end”, từ thiết kế sản phẩm, phân phối đến dịch vụ sau bán và chi trả bồi thường. Đây được xem là nền tảng để phát triển các sản phẩm mang thương hiệu riêng và nâng cao hiệu quả khai thác trong dài hạn. Theo S&I Ratings, việc tích hợp các dịch vụ tài chính gồm chứng khoán, bảo hiểm, tài chính tiêu dùng trong cùng hệ sinh thái giúp gia tăng khả năng bán chéo, cải thiện trải nghiệm khách hàng và đa dạng hóa nguồn thu. Đồng thời, đây cũng là cách để các ngân hàng gia tăng nguồn thu ngoài lãi, đóng góp tích cực vào tổng lợi nhuận.

Việc thành lập công ty bảo hiểm, chứng khoán hay quản lý quỹ là xu hướng dài hạn của các ngân hàng, nhằm giảm sự phụ thuộc vào hoạt động tín dụng trong bối cảnh biên lãi thuần (NIM) chịu áp lực thu hẹp. Dù vậy, giới phân tích cũng cho rằng, việc lấn sân sang bảo hiểm không phải là “con đường ngắn” dẫn đến tăng trưởng, kể cả về nguồn thu ngoài lãi. Đây là lĩnh vực có đặc thù vận hành khác biệt đáng kể so với ngân hàng, đòi hỏi năng lực chuyên môn sâu về định phí, quản trị rủi ro. Ngân hàng có lợi thế về dữ liệu, công nghệ, năng lực quản trị rủi ro và định hướng dài hạn rõ ràng sẽ có cơ hội tạo ra giá trị bền vững. Còn nếu chỉ coi đây là kênh mở rộng doanh thu ngắn hạn, rủi ro về hiệu quả và uy tín có thể sớm bộc lộ.