Hàng trăm nghìn doanh nghiệp, hộ kinh doanh ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, thậm chí “biến mất” khỏi địa chỉ đăng ký để né tránh nghĩa vụ tài chính, đang trở thành một trong những điểm nghẽn lớn của công tác quản lý thuế.

Trước thực trạng này, ngành Thuế triển khai Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” trên phạm vi toàn quốc nhằm xử lý tồn đọng, chuẩn hóa dữ liệu và siết chặt kỷ cương quản lý thuế.

Theo kế hoạch, chiến dịch được triển khai thống nhất trong toàn ngành Thuế trong năm 2026, từ cấp trung ương đến địa phương, đồng thời phối hợp với cơ quan đăng ký kinh doanh, công an, hải quan và chính quyền các cấp. Mục tiêu không chỉ dừng ở xử lý hồ sơ tồn đọng mà còn hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu người nộp thuế minh bạch, đồng bộ và hiện đại hơn.

Mục tiêu của Chiến dịch là tối thiểu 80% người nộp thuế sẽ được rà soát, chuẩn hóa thông tin cá nhân, người đại diện pháp luật và dữ liệu liên hệ phục vụ quản lý. Ảnh: TĐN.

Cục Thuế cho biết nhiều năm qua, số lượng doanh nghiệp, tổ chức, hộ và cá nhân kinh doanh ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế tiếp tục gia tăng. Song song với đó là tình trạng người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký diễn ra tại nhiều địa phương và lĩnh vực kinh doanh khác nhau.

Theo cơ quan thuế, đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật quản lý dữ liệu mà còn là “điểm nghẽn” ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản lý nhà nước và môi trường đầu tư, kinh doanh. Khi hồ sơ tồn đọng kéo dài, cơ quan chức năng phải dành nguồn lực lớn để rà soát, xác minh, trong khi nhiều thủ tục liên quan đến giải thể doanh nghiệp, chấm dứt hoạt động kinh doanh bị kéo dài.

Đáng chú ý, cơ quan Thuế đánh giá một bộ phận đối tượng đã lợi dụng sự thông thoáng của thủ tục đăng ký kinh doanh để thành lập doanh nghiệp không phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh thực chất. Các pháp nhân này sau đó bị sử dụng để mua bán hóa đơn, hợp thức hóa chi phí, trốn thuế hoặc chiếm đoạt tiền hoàn thuế của Nhà nước.

Không ít trường hợp cá nhân còn bị đánh cắp hoặc giả mạo thông tin để đứng tên thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh mà không hề hay biết. Điều này khiến nhiều người đối mặt với rủi ro pháp lý khi cơ quan chức năng phát hiện doanh nghiệp đứng tên họ có vi phạm về thuế hoặc hóa đơn.

Theo kế hoạch triển khai, chiến dịch sẽ được chia làm 3 giai đoạn. Giai đoạn 1 kéo dài đến hết ngày 15/7/2026, tập trung kiện toàn bộ máy chỉ đạo, rà soát sơ bộ dữ liệu, chuẩn hóa thông tin người đại diện pháp luật và phân nhóm người nộp thuế thuộc diện triển khai. Đồng thời, các địa phương sẽ công khai đầu mối tiếp nhận phản ánh và xây dựng hệ thống chỉ tiêu đánh giá kết quả thực hiện.

Giai đoạn 2, từ ngày 15/7 đến hết ngày 31/10/2026, cơ quan Thuế tập trung xử lý các hồ sơ đơn giản, hồ sơ tồn đọng kéo dài trên một năm hoặc có thể hoàn tất nhanh. Trong giai đoạn này, ngành Thuế sẽ tăng cường gửi thông báo, thư mời làm việc, hỗ trợ người nộp thuế hoàn thiện hồ sơ và thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định.

Giai đoạn 3, từ ngày 1/11 đến hết ngày 31/12/2026, sẽ tập trung xử lý các hồ sơ phức tạp, tồn đọng kéo dài hoặc có dấu hiệu rủi ro cao. Cơ quan Thuế sẽ củng cố hồ sơ, chuyển xử lý đối với các trường hợp vi phạm nghiêm trọng và tổng hợp đánh giá toàn diện kết quả triển khai chiến dịch.

Cục Thuế đặt ra nhiều mục tiêu cụ thể cho chiến dịch. Trong đó, 100% người nộp thuế thuộc diện theo dõi sẽ được phân công rõ đầu mối phụ trách và cập nhật trên hệ thống quản lý điện tử toàn ngành. Tối thiểu 80% người nộp thuế sẽ được rà soát, chuẩn hóa thông tin cá nhân, người đại diện pháp luật và dữ liệu liên hệ phục vụ quản lý.

Đặc biệt, toàn bộ hồ sơ tồn trên hệ thống quản lý thuế sẽ được rà soát để xác định lại trạng thái thực tế, tránh tình trạng “tồn ảo” do chưa cập nhật kết quả xử lý. Đây được xem là bước quan trọng nhằm xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ, chính xác hơn cho công tác quản lý thuế trong giai đoạn chuyển đổi số.

Ngành Thuế cũng đặt mục tiêu tối thiểu 35% số hồ sơ trạng thái 03 tồn tại tại thời điểm ngày 31/3/2026 sẽ được xử lý dứt điểm trước cuối năm 2026 nếu đủ điều kiện theo quy định. Ưu tiên sẽ dành cho nhóm hồ sơ không phát sinh doanh thu, không sử dụng hóa đơn hoặc kéo dài trên 12 tháng.

Một điểm đáng chú ý là cơ quan Thuế sẽ công khai thông tin đối với các doanh nghiệp trạng thái 06 không hợp tác hoàn thành nghĩa vụ thuế. Đồng thời, các vụ việc có dấu hiệu hình sự sẽ được chuyển cơ quan công an để điều tra, xử lý theo quy định pháp luật.

Song song với xử lý tồn đọng, chiến dịch cũng hướng tới ngăn ngừa phát sinh mới. Theo đó, ngành Thuế đặt mục tiêu giảm thời gian giải quyết bình quân các hồ sơ giải thể, chấm dứt hoạt động xuống còn không quá 4 tháng đối với hồ sơ đủ điều kiện xử lý; đồng thời giảm tối thiểu 20% số doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký phát sinh mới trong năm 2026 so với năm trước.

Để đạt mục tiêu này, cơ quan Thuế xác định dữ liệu là nền tảng cốt lõi của quản lý hiện đại. Việc chuẩn hóa thông tin định danh cá nhân, người đại diện pháp luật và kết nối dữ liệu liên ngành được kỳ vọng sẽ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, hạn chế nguy cơ hình thành doanh nghiệp “ma” hoặc doanh nghiệp lập ra chỉ để mua bán hóa đơn.

Theo Cục Thuế, chiến dịch không chỉ là hoạt động xử lý thủ tục hành chính mà còn là bước đi quan trọng nhằm xây dựng hệ sinh thái quản lý thuế minh bạch, hiện đại và công bằng hơn. Khi dữ liệu được làm sạch và các hành vi gian lận bị kiểm soát hiệu quả, doanh nghiệp tuân thủ pháp luật sẽ được hưởng lợi từ môi trường kinh doanh lành mạnh, thủ tục thông thoáng và niềm tin thị trường được củng cố.