Ảnh: Minh họa.

Xuất khẩu dệt may 5 tháng đầu năm nay vẫn tăng trưởng, nhưng là mức tăng thấp, tạo áp lực lớn cho những tháng còn lại của năm để có thể cán đích mục tiêu xuất khẩu 48 - 49 tỷ USD.

Để gỡ khó, khơi thông xuất khẩu, Hiệp hội Dệt May Việt Nam (Vitas) đã kiến nghị loạt giải pháp liên quan đến thuế VAT đối với nguyên phụ liệu sản xuất trong nước, thu hút các dự án công nghệ cao, đẩy nhanh đầu tư các khu công nghiệp dệt nhuộm tập trung, tiếp tục cải cách thủ tục hành chính...

5 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may ước đạt 17,81 tỷ USD, tăng 0,6% so cùng kỳ năm 2025. Trong đó, hàng may mặc ước đạt 13,72 tỷ USD, giảm 1,5%; xuất khẩu xơ sợi ước đạt 1,90 tỷ USD, tăng 9,6%; xuất khẩu vải ước đạt 1,22 tỷ USD, tăng 6,9%; xuất khẩu phụ liệu dệt may ước đạt 633 triệu USD, tăng 9,0%; xuất khẩu vải không dệt ước đạt 339 triệu USD, tăng 4,0%.

Tổng kim ngạch nhập khẩu nguyên phụ liệu dệt may 5 tháng đầu năm 2026 ước đạt 10,80 tỷ USD, tăng 1,8% so cùng kỳ năm 2025. Trong đó, nhập khẩu vải nguyên liệu ước đạt 6,29 tỷ USD, giảm 0,5%; nhập khẩu bông ước đạt 1,27 tỷ USD, giảm 5,9%; nhập khẩu xơ sợi các loại ước đạt 1,25 tỷ USD, tăng 8,5%; nhập khẩu phụ liệu dệt may ước đạt 1,99 tỷ USD, tăng 11,5%.

"Xuất khẩu dệt may 5 tháng vẫn duy trì tăng trưởng dương nhưng mức tăng còn thấp so với yêu cầu hoàn thành mục tiêu cả năm", Vitas nhận định.

Đáng lưu ý, nhóm hàng may mặc, chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng kim ngạch xuất khẩu, giảm 1,5% so với cùng kỳ, cho thấy áp lực lớn đối với tăng trưởng toàn ngành. Các nhóm xơ sợi, vải, phụ liệu dệt may và vải không dệt vẫn tăng trưởng, phản ánh nhu cầu sản xuất vẫn được duy trì nhưng chưa tạo được mức bứt phá rõ rệt.

Với kết quả dự kiến 17,81 tỷ USD trong 5 tháng, áp lực hoàn thành mục tiêu xuất khẩu 48–49 tỷ USD năm 2026 vô cùng lớn.

Phản ánh của nhiều doanh nghiệp, đơn hàng cho các tháng cuối năm không hẳn là thiếu, mà nằm ở chất lượng đơn hàng, chi phí sản xuất và biên lợi nhuận.

Ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Vitas cho hay, các đơn hàng có xu hướng ngắn hơn, chia nhỏ hơn, yêu cầu giao nhanh hơn, trong khi đơn giá không tăng tương ứng với chi phí đầu vào. Nhiều khách hàng quốc tế tiếp tục ép giá, rút ngắn thời gian giao hàng, tăng yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn xanh, ESG và trách nhiệm xã hội.

Điều này khiến doanh nghiệp dù có đơn hàng nhưng hiệu quả sản xuất kinh doanh bị ảnh hưởng, biên lợi nhuận ngày càng mỏng.

Cùng đó, doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với rủi ro từ chính sách thuế quan của Mỹ, xung đột thương mại giữa các nền kinh tế lớn, chiến tranh Nga–Ukraine, xung đột Trung Đông, giá nhiên liệu, nguyên liệu và chi phí logistics biến động.

Những yếu tố này làm tăng chi phí sản xuất, vận chuyển và tạo tâm lý thận trọng cho các nhãn hàng trong việc đặt đơn hàng dài hạn.

Trước hàng loạt khó khăn, Vitas đề nghị nghiên cứu cho phép ân hạn nộp thuế VAT đối với nguyên phụ liệu sản xuất trong nước tham gia chuỗi xuất khẩu nhằm giảm áp lực vốn cho doanh nghiệp.

Theo Vitas, việc ân hạn nộp thuế sẽ khuyến khích doanh nghiệp may sử dụng vải, phụ liệu trong nước, góp phần phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng tỷ lệ nội địa hóa.

Còn hiện tại, điểm nghẽn của ngành vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên phụ liệu nhập khẩu, đặc biệt là vải, trong khi các FTA như EVFTA, CPTPP có yêu cầu chặt chẽ về quy tắc xuất xứ, điều này làm khó cho doanh nghiệp được hưởng ưu đãi thuế từ các FTA đã ký kết.

Trong bối cảnh xung đột thương mại giữa các nước lớn có thể thúc đẩy dịch chuyển đầu tư, Vitas đề nghị ưu tiên thu hút các dự án công nghệ cao, thân thiện môi trường vào khâu dệt, nhuộm, hoàn tất; khuyến khích liên doanh giữa nhà đầu tư nước ngoài có công nghệ và doanh nghiệp trong nước có nhu cầu sử dụng nguyên phụ liệu, qua đó hình thành chuỗi cung ứng hoàn chỉnh.

Liên quan đến thủ tục hải quan, Vitas đề nghị cho phép doanh nghiệp nội địa được lựa chọn địa điểm làm thủ tục phù hợp khi gia công cho doanh nghiệp chế xuất nhằm giảm chi phí và thời gian, bảo đảm công bằng giữa hình thức “gia công xuất khẩu” và “sản xuất xuất khẩu”, đặc biệt về cơ chế thuế VAT và thuế nhập khẩu tại chỗ đối với nguyên phụ liệu trong nước tham gia sản xuất hàng xuất khẩu.