Từ công trường "3 không"

Khoảng 36,5 triệu USD doanh thu, tương đương gần 1.000 tỷ đồng sau gần 7 tháng vận hành thương mại là con số đủ để thấy Nhà máy điện gió Savan 1 đã chính thức bước qua giai đoạn khó khăn nhất của một dự án hạ tầng quy mô lớn: giai đoạn đầu tư.

Đối với các dự án năng lượng tái tạo, đặc biệt là những dự án xuyên biên giới có tổng vốn đầu tư hàng trăm triệu USD, thời điểm phát điện thương mại (COD) chưa phải đích đến cuối cùng. Điều quan trọng hơn là nhà máy có nhanh chóng tạo được dòng tiền ổn định hay không. Bởi chỉ khi doanh thu hình thành, dự án mới bắt đầu bước vào chu kỳ hoàn vốn, tạo cơ sở cho các tổ chức tín dụng và nhà đầu tư đánh giá hiệu quả của khoản đầu tư kéo dài hàng chục năm.

Savan 1 đang đi đúng quỹ đạo đó.

Quy mô giai đoạn 1 của Nhà máy điện gió Savan1 là 300 MW gồm 48 tua-bin gió, đã COD từ cuối năm 2025. Ảnh: Thanh Sơn.

Nhà máy nằm tại tỉnh Savannakhet (Lào), có tổng mức đầu tư khoảng 768 triệu USD, quy mô thiết kế 495 MW. Giai đoạn 1 với công suất 300 MW gồm 48 tua-bin gió đã chính thức vận hành thương mại từ cuối năm 2025 và mỗi năm cung cấp khoảng 900 triệu kWh điện cho Việt Nam.

Ít ai còn nhớ rằng trước khi những cánh quạt gió bắt đầu quay trên cao nguyên Savannakhet, nơi đây gần như là một công trường trắng với "3 không": không nước sạch, không sóng điện thoại và không có cả nơi ở ổn định.

Không ít người đã rời công trường. Những người ở lại phải mở hơn 27 km đường tiếp cận, xây dựng hơn 45 km đường nội bộ và tự làm cầu Tangatay dài hơn 80 mét thay thế con đập tràn thường xuyên bị chia cắt vào mùa mưa để đưa những đoàn xe siêu trường, siêu trọng vận chuyển thiết bị vào dự án.

Trong khi nhiều dự án năng lượng phải chờ hạ tầng truyền tải hoàn thành mới có thể phát điện, T&T Group lựa chọn triển khai song song cả nhà máy và tuyến đường dây 220 kV dài gần 70 km kết nối về điểm đấu nối tại Lao Bảo (Quảng Trị). Cách làm này giúp loại bỏ một trong những nút thắt phổ biến nhất của các dự án điện gió: nhà máy hoàn thành nhưng chưa thể phát điện vì đường dây chưa sẵn sàng.

Nhờ đó, chỉ khoảng 12 tháng sau khi khởi công tuyến truyền tải và thêm khoảng 4 tháng để hoàn thiện nhà máy, toàn bộ giai đoạn 1 đã về đích, chính thức đưa dòng điện từ Savannakhet về Việt Nam.

Khi dòng tiền hôm nay tạo nền tảng cho những dự án ngày mai

Tại Savan 1, nếu duy trì ổn định sản lượng, giai đoạn 1 có thể mang lại khoảng 62,5 triệu USD doanh thu mỗi năm. Khi hoàn thành toàn bộ dự án với quy mô 495 MW, doanh thu dự kiến tăng lên gần 97,3 triệu USD/năm, đồng thời cung cấp khoảng 1,4 tỷ kWh điện sạch mỗi năm cho hệ thống điện Việt Nam.

Ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư, dự án đã có sự tham gia thu xếp tài chính của Ngân hàng TMCP Quân đội (MB). Khi nhà máy đi vào khai thác và dòng tiền hình thành sẽ củng cố niềm tin của các tổ chức tín dụng đối với các dự án hạ tầng có chu kỳ vốn dài.

Ở góc độ rộng hơn, Savan 1 cũng là một trong những dự án tiêu biểu cho xu hướng hợp tác năng lượng xuyên biên giới giữa Việt Nam và Lào.

Việc nhập khẩu điện từ Lào là một trong những định hướng quan trọng trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh nhằm đa dạng hóa nguồn cung, tăng cường an ninh năng lượng và khai thác hiệu quả tiềm năng thủy điện, điện gió của quốc gia láng giềng. Trong bức tranh đó, Savan 1 không chỉ cung cấp thêm nguồn điện sạch mà còn chứng minh khu vực kinh tế tư nhân hoàn toàn có thể đảm nhận những dự án hạ tầng liên quốc gia với quy mô rất lớn.

Doanh nhân Đỗ Quang Hiển chấp nhận chu kỳ đầu tư dài và yêu cầu huy động nguồn lực tài chính lớn để tạo dựng các tài sản có vòng đời khai thác hàng chục năm. Ảnh: Thanh Sơn.

Quan trọng hơn, dự án cho thấy chiến lược đầu tư dài hạn của T&T Group đang dần bước vào giai đoạn "hái quả".

Trong nhiều năm, Tập đoàn liên tục đầu tư vào các lĩnh vực có chu kỳ vốn dài như năng lượng, hạ tầng giao thông, logistics, hàng không và khu công nghiệp. Đây đều là những lĩnh vực đòi hỏi nguồn vốn rất lớn, thời gian chuẩn bị kéo dài và không thể tạo lợi nhuận ngay trong ngắn hạn.

Nhưng khi từng dự án lần lượt đi vào khai thác, dòng tiền từ các tài sản hiện hữu sẽ trở thành nguồn lực để tiếp tục tài trợ cho những khoản đầu tư mới.  

Nhìn từ góc độ đó, 36,5 triệu USD doanh thu sau gần 7 tháng vận hành không chỉ là kết quả kinh doanh của một nhà máy điện gió. Đó là dấu mốc cho thấy một khoản đầu tư trị giá hàng trăm triệu USD đã bắt đầu tự tạo ra giá trị, đồng thời mở đầu cho chu kỳ khai thác của một hệ thống tài sản hạ tầng mà T&T Group đã kiên trì xây dựng trong nhiều năm qua ở các ngành năng lượng, giao thông, logistic và đô thị.

Cách tiếp cận đó cũng phản ánh tư duy đầu tư khác biệt của doanh nhân Đỗ Quang Hiển. Thay vì theo đuổi hiệu quả ngắn hạn, ông lựa chọn những dự án trọng điểm, có khả năng nâng cao năng lực hạ tầng của nền kinh tế. Đồng thời chấp nhận chu kỳ đầu tư dài và yêu cầu huy động nguồn lực tài chính lớn để tạo dựng các tài sản có vòng đời khai thác hàng chục năm. 

Khi ngày càng nhiều công trình đi vào vận hành, dòng tiền tạo ra từ các tài sản hiện hữu sẽ tiếp tục tạo ra nguồn lực cho chu kỳ đầu tư mới, nuôi dưỡng những dự án mới, mở rộng hơn nữa hệ sinh thái hiện có.